Uzasadnienie
Prezydent Miasta S., wnioskiem z dnia 26 czerwca 2014 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo P. M. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. Powiatowy Zakład Opieki Zdrowotnej w S. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo P. M. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zawiadomieniem z dnia 27 maja 2014 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., Prezydent Miasta K. wniosek Powiatowego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. przekazał Prezydentowi Miasta S. Wskazał przy tym, że P. M. od dnia 22 stycznia 2014 r. zameldowany jest w K. przy ul. [...]. Pod tym adresem jednak nie zamieszkuje i aktualne jego miejsce pobytu nie jest znane, co wynika z ustaleń Komisariatu Policji poczynionych między innymi na podstawie rozmowy przeprowadzonej z właścicielką mieszkania. W związku z powyższym Prezydent Miasta K. nie jest organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Skoro osobie nieubezpieczonej i nieposiadającej prawa do świadczeń opieki zdrowotnej udzielono świadczenia zdrowotnego w Szpitalu w S., to właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta S. jako organ miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania.
Prezydent Miasta S. nie zgodził się z powyższym stanowiskiem. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia tego organu, we wniosku o rozpatrzenie sporu stwierdził, że w bazie danych miasta S. nie figuruje osoba o imieniu i nazwisku P. M. ani osoba o podawanym numerze PESEL. Natomiast z dokumentów zgromadzonych przez pracowników MOPS w K. wynika, że P. M. w okresie od 30 listopada 1976 r. do 28 stycznia 1999 r. był zameldowany na pobyt stały w K. przy ul. [...], a w okresie od dnia 29 stycznia 1999 r. do 21 stycznia 2014 r. nie posiadał stałego miejsca zameldowania na pobyt stały. Od dnia 22 stycznia 2014 r. wymieniony jest zameldowany na pobyt stały w K. przy ul. [...]. P. M. zamieszkuje pod tym ostatnim adresem, a w czasie wizyty pracowników socjalnych przebywał w pracy. Okoliczności te pozwalają przyjąć, że K. jest miejscem zamieszkania P. M., a zatem jako organ właściwy w sprawie powinien być wskazany Prezydent Miasta K. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta K. stwierdził, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zawiadomieniu z dnia 27 maja 2014 r. nr [...].
Podkreślił ponadto ze zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń zdrowotnych jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Jeżeli nie można ustalić właściwości organu w powyższy sposób, to należy tego dokonać w oparciu o art. 21 ust. 2 k.p.a. Oznacza to, że Prezydent Miasta K. nie jest organem właściwym w przedmiotowej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uznają swą właściwość w konkretnej sprawie (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Prezydentem Miasta K., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku Powiatowego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. o potwierdzenie prawa P. M. do świadczeń opieki zdrowotnej. Rozstrzygnięcie sporu sprowadza się zatem do ustalenia organu właściwego miejscowo do wydania decyzji potwierdzającej prawo wymienionego świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Stosownie do powyższego przepisu właściwym miejscowo do wydania decyzji w tego rodzaju sprawach jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Podstawą do ustalenia właściwości miejscowej organu jest miejsce zamieszkania osoby, której - mimo braku ubezpieczenia zdrowotnego - udzielono świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie reguluje pojęcia "miejsca zamieszkania". Przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy zatem posiłkować się treścią art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
W rozpoznawanej sprawie świadczeniobiorcą jest P. M., bowiem to jemu, mimo braku ubezpieczenia zdrowotnego, Powiatowy Zakład Opieki Zdrowotnej w S. w dniach 1-3 czerwca 2013 r. udzielił pomocy medycznej. Z okoliczności przedstawionych przez organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu oraz z akt sprawy nie wynikają takie fakty, które pozwalałyby na powiązanie aktualnego centrum spraw życiowych P. M. z którąkolwiek z miejscowości. Akta sprawy wskazują jedynie, że świadczeniobiorca w okresie od 30 listopada 1979 r. do 28 stycznia 1999 r. zameldowany był na pobyt stały w K. przy ul. [...] (a nie jak podano we wniosku w K. ul. [...]). W okresie od 29 stycznia 1999 r. do 21 stycznia 2014 r. nie był nigdzie zameldowany na pobyt stały. W dniu 22 stycznia 2014 r. został zameldowany na pobyt stały w K. ul. [...] (a nie jak podano we wniosku w K. przy ul. [...]). W ostatnio wskazanym miejscu zamieszkiwał on jedynie do marca 2014 r. Funkcjonariusze Komisariatu Policji w K., między innymi na podstawie rozmowy przeprowadzonej w maju 2014 r. z właścicielką mieszkania, ustalili, że P. M. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. nie mieszka jednak od około 2 miesięcy, oraz że miejsce jego obecnego pobytu nie jest znane. Nie sposób zatem ustalić miejsca zamieszkania P. M. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego.
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie określa właściwości organu w przypadku, gdy świadczeniobiorcą jest osoba, której miejsce zamieszkania nie jest znane. Powołana ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. nie odsyła w takim przypadku do innej ustawy. Należy zatem sięgnąć do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które wprowadzają ogólne reguły ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej. Stosowanie przepisów K.p.a. jest wyłączone tylko w takim zakresie, w jakim przepisy szczególne z zakresu prawa administracyjnego zawierają odmienne uregulowania. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest przepisem szczególnym w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego, ale jej art. 54 ust. 1 kwestię właściwości organu mającego wydać decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń zdrowotnych reguluje tylko w wąskim zakresie. Odwołuje się bowiem do "miejsca zamieszkania" świadczeniobiorcy, nie normuje natomiast kwestii właściwości organów w sprawach osób, których miejsce zamieszkania nie jest znane.
Zgodnie z art. 21 § 1 k.p.a. w sprawach innych, aniżeli dotyczących nieruchomości lub prowadzenia zakładu pracy, właściwym jest organ miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w razie braku takiego miejsca zamieszkania w kraju - właściwość ustala się według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron. Jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju miejsca zamieszkania (siedziby) lub miejsca pobytu - właściwość miejscową organu należy ustalić według ostatniego miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju. Jeżeli jednak w taki sposób również nie można ustalić właściwości miejscowej, wówczas, stosownie do § 2 art. 21 k.p.a., sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, a w przypadku nieustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
Skoro w sprawie P. M. nie można ustalić miejsca zamieszkania, o jakim mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to organ właściwy miejscowo w sprawie potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń zdrowotnych, trzeba ustalić według reguł przewidzianych w art. 21 § 2 k.p.a. Uwzględnienie miejsca zdarzenia uzasadniającego wszczęcie postępowania eliminuje wątpliwości podniesione we wniosku Prezydenta Miasta S. i dostarcza wskazówki przesądzającej o wyniku sporu o właściwość w niniejszej sprawie.
Należy zatem wskazać, że organem właściwym do wydania, na podstawie w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa P. M. do świadczeń opieki zdrowotnej jest Prezydent Miasta S. jako organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania w sprawie.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.