Postanowienie NSA z 11 marca 2008 r., I OW 124/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa P. z dnia 5 listopada 2007r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa P. a Burmistrzem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego

Sprawa

w sprawie rozpoznania wniosku W. W. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na syna D. W. postanawia: odrzucić wniosek.

Skład

Przewodniczący sędzia NSA: Andrzej Jurkiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Jolanta Sikorska (spr.)
Anna Krakowiecka protokolant

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 5 listopada 2007r. Marszałek Województwa P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Marszałkiem Województwa P. a Burmistrzem Miasta S. w zakresie wniosku W. W. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na syna D. W. urodz. [...] marca 2001r.

W uzasadnieniu wniosku podał, że w dniu 15.10.2007r. wpłynął do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w B. wniosek W. W. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na syna D. W., przekazany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S.. Podstawą przekazania wniosku był przepis art. 23 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), zgodnie z którym w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa.

Marszałek Województwa P. wskazał, że zasady przyznawania zaliczki alimentacyjnej reguluje ustawa z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy, prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela, przez co należy rozumieć wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (art. 2 pkt 4 ustawy). W żadnym z przypadków samorząd województwa nie jest wymieniony przez ustawodawcę jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) w art. 21 ust. 1 stanowi, że samorząd województwa pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczpospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Obejmuje również wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczeniami rodzinnymi są: 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, 2) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, 3) zapomoga wypłacana przez gminy, na podstawie art. 22a oraz 4) jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka. Zaliczka alimentacyjna nie wchodzi zatem w skład świadczeń rodzinnych. Przepisy prawa jednoznacznie wskazują na kompetencje województwa jedynie w sprawach związanych ze świadczeniami rodzinnymi. W tej sytuacji, zdaniem wnioskodawcy, organem właściwym do ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla W. W. jest Burmistrz Miasta S.. Wobec tego, że nie ma wspólnego dla obu organów organu wyższego stopnia, rozstrzygnięcie sporu należy do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta S. wniósł o ustalenie, że organem właściwym do rozpoznania wniosku W. W. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na syna D. W. jest Marszałek Województwa P.. Podał, że stosownie do art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych. Zaś ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w art. 23 a ust. 1 stanowi, że w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentacją do marszałka województwa.

Powołując się na orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 5 lutego 2002r. w sprawie Humber - 255/99 oraz rozporządzenie Rady EWG Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego, w którym w dziale świadczenia rodzinne koordynacją objęte są wszystkie elementy polskich świadczeń rodzinnych z wyjątkiem dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, Burmistrz Miasta S. stwierdził, że zaliczka alimentacyjna podlega przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jako świadczenie rodzinne w związku z czym, jego zdaniem, wniosek W. W. prawidłowo został przekazany do Marszałka Województwa P. jako organu właściwego do jego rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swoje właściwości rzeczowej i miejscowej. W przypadku gdy organ, do którego wniesiono podanie uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do organu, który w jego ocenie jest właściwy w danej sprawie.

Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny), i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z pozostających w sporze organów jest właściwy. Oznacza to, że nie może być uznana za spór kompetencyjny ani sytuacja, w której chodzi o wykładnię prawa w odniesieniu do konkretnej sprawy, ani też żądanie wskazania organu właściwego w przypadku, gdy sprawa nie została skutecznie przekazana do innego organu administracji publicznej w trybie art. 65 § 1 k.p.a. przez organ, który uznał się za niewłaściwy.

W świetle art. 65 § 1 k.p.a. zdanie drugie przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Spór kompetencyjny, czy spór o właściwość należy rozumieć jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której co do zakresu działania organu administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta wskutek podjętych w tym kierunku przewidzianych przez prawo środków.

Negatywny spór kompetencyjny, czy spór o właściwość pojawia się zatem nie w każdym przypadku rozbieżności poglądów między organami administracji publicznej co do ich właściwości do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz tylko wówczas, gdy postanowienie o przekazaniu sprawy do innego organu (właściwego) zostało utrzymane w mocy w postępowaniu zażaleniowym, albo stało się ostateczne wskutek upływu terminu do wniesienia zażalenia. Jedynie bowiem w takim przypadku można uznać, że konkretne podanie w danej sprawie administracyjnej zostało skutecznie przekazane do innego organu administracji.

Ostateczne postanowienie o przekazaniu sprawy, jeżeli nie było zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, otwiera organowi, któremu sprawa została przekazana, drogę do złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego stwarza w takim przypadku możliwość uchylenia skutków prawnych wynikających z ostatecznego postanowienia o przekazaniu sprawy innemu organowi.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przekazał złożony do tego Ośrodka wniosek W. W. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na syna D. W. Regionalnemu Ośrodkowi Polityki Społecznej w B. pismem z dnia [...]nr [...] bez uprzedniego wydania w trybie art. 65 § 1 k.p.a. postanowienia w przedmiocie przekazania sprawy do organu jego zdaniem właściwego do jej załatwienia. W tych okolicznościach sprawy spór o właściwość, o jakim mowa w art. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, między Marszałkiem Województwa P. a Burmistrzem Miasta S. w ogóle nie powstał. Wyżej opisane pismo Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] nie może być uznane za postanowienie, o jakim mowa w art. 65 § 1 k.p.a., na które służy zażalenie, ani postanowienia tego nie może zastąpić.

W tej sytuacji wniosek Marszałka Województwa P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.