Uzasadnienie
Burmistrz Miasta N. R. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jaki zaistniał pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta K. G. w przedmiocie rozpoznania wniosku opiekuna prawnego R. W. o umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionej M. W. w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. G.(dalej jako "MOPS w K. G.") w dniu [...] marca 2017 r. wpłynął wniosek R. W. o umieszczenie jego całkowicie ubezwłasnowolnionej matki w Domu Pomocy Społecznej w K. Ośrodek ten, uznając się za niewłaściwy w sprawie, wniosek przekazał Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w N. R. (dalej jako "MOPS w N.R.") powołując się na fakt, że M. W. od wielu lat mieszka w N. R. (obecnie przebywa w N. Centrum Geriatrycznym "[...]"), która to miejscowość jest głównym ośrodkiem jej aktywności życiowej. MOPS w N. R. zwrócił powyższy wniosek do MOPS w K. G. powołując się na art. 27 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W sytuacji zatem, gdy dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie został przez sąd ustanowiony opiekun, właściwym do rozpoznania wniosku o skierowanie jej do domu pomocy społecznej, jest organ miejsca zamieszkania jej opiekuna.
Mimo powyższej informacji MOPS w K.G. ponownie odesłał wniosek do MOPS w N. R., uznając się za niewłaściwy w sprawie. Z uwagi na powyższe zaistniała konieczność rozpatrzenia powyższego sporu przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta K.G. wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta N. R., jako organu właściwego w sprawie i podał, że M. W. od wielu lat mieszka i na pobyt stały jest zameldowana na terenie N. R. przy ul. A. [...], a od [...] stycznia 2017 r. przebywa bezterminowo w N. Centrum Geriatrycznym "[...]". To zatem w N. R., gdzie mieszkała wraz z synem, znajduje się jej centrum życiowe. Z kolei w K. G. zamieszkuje drugi syn M. W. – R. W., który jest jej opiekunem prawnym. Organ podał, że przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), powoływanej dalej jako U.p.s., zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia (ust. 1). Ustalając zatem organ właściwy do rozpatrzenia niniejszej sprawy należy wziąć pod uwagę miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, albowiem to gmina miejsca zamieszkania powinna ponosić wydatki na jej świadczenia.
Zdaniem organu, art. 101 U.p.s. stanowi lex specialis wobec art. 27 K.c. Skoro zatem M. W. przebywa w N. R. z zamiarem stałego pobytu i tam jest jej miejsce zamieszkania, wniosek o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej powinien rozpatrywać MOPS w N. R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta N. R. a Burmistrzem Miasta K. G., jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego R. W. o umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionej M. W. w domu pomocy społecznej.
Zasady ustalania właściwości miejscowej w tym przedmiocie określa art. 101 ust. 1 U.p.s. stwierdzający, że właściwość tę ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei art. 59 ust. 1 U.p.s., przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Oba cytowane przepisy wskazują zatem, że właściwy miejscowo jest organ gminy miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W powyższy sposób ustala się jednak miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast w przypadku osób całkowicie ubezwłasnowolnionych Kodeks cywilny w art. 27 reguluje tę kwestię odmiennie. O miejscu zamieszkania takich osób przesądza bowiem miejsce zamieszkania ich opiekuna prawnego. Skoro zgodnie z art. 27 K.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna, to mając na uwadze treść cytowanego art. 59 ust. 1 U.p.s. należy przyjąć, że do wydania decyzji o skierowaniu osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej do domu pomocy społecznej oraz ustaleniu opłat za pobyt w tego rodzaju placówce organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego w dniu kierowania do domu pomocy społecznej.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że R. W. został ustanowiony opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionej M. W. (por. zaświadczenie Sądu Rejonowego w K. III Wydział Rodzinnych i Nieletnich z [...] listopada 2016 r. sygn. akt [...]). Z kolei postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K.G. III Wydział Rodzinnych i Nieletnich zezwolił ww. opiekunowi prawnemu na umieszczenie M. W. w domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika ponadto, że miejscem zamieszkania R. W. jest K. G., ul. S. [...]. Adres ten podał on zarówno we wniosku wszczynającym postępowanie z [...] marca 2017 r., w którym wskazał m.in. na odległość Domu Pomocy Społecznej w K. od K. G., która umożliwiłaby mu częstsze kontakty i odwiedziny u matki, jak również z umowy z [...] grudnia 2016 r. zawartej pomiędzy nim a N. Centrum Geriatrycznym "[...]".
W tej sytuacji uznać należało, że właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust. 1 U.p.s., jest Burmistrz Miasta K. G. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.