Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2015 r. Wójt Gminy Wilkowice wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Wilkowice a Burmistrzem Miasta Kuźnia Raciborska w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku G.P. z dnia 29 kwietnia 2015 r. w przedmiocie dofinansowania do pobytu w domu pomocy społecznej.
Jak wskazał w uzasadnieniu wniosku, w dniu 14 maja 2015 r. do ośrodka pomocy społecznej w Wilkowicach wpłynęło zawiadomienie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej nr [...] z dnia 12 maja 2015 r., w sprawie przekazania wniosku G.P. o dofinansowanie pobytu w Domu Pomocy Społecznej [...] w Bystrej.
G.P. została skierowana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej do Domu Pomocy Społecznej [...] w Bystrej Krakowskiej na czas określony od 2 listopada 2010 r. do 31 października 2012 r. decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej nr [...]. Ponownie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej skierował G.P. do [...] decyzją nr [...] na czas określony od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2014 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej pismem z dnia 18 kwietnia 2011 r. nr [...] zapewnił G.P., że będzie wznawiał zawieranie umowy z DPS [...], na dofinansowanie kosztów pobytu co trzy lata.
W dniu 27 listopada 2014 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej odmówił G.P. skierowania do DPS [...] decyzją nr [...] powołując się na jej bardzo dobrą sytuację i fakt, iż nie może kierować do domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty niepubliczne, mimo, że do tej pory kierował i zawierał umowy o odpłatność.
W dniu 29 kwietnia 2015 G.P. zwróciła się do Dyrekcji MOPS w Kuźni Raciborskiej o dofinansowanie pobytu w DPS [...] i ten wniosek Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej przekazał zawiadomieniem nr [...] z dnia 12 maja 2015 r. do rozpatrzenia przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Wilkowicach.
W sprawie G.P. MOPS w Kuźni Raciborskiej wydawał decyzje kierujące i ustalające odpłatność za Dom Pomocy Społecznej [...] w Bystrej, podpisywał umowy o dofinansowanie kosztów pobytu. Wydał też decyzję odmawiającą skierowania do Domu Pomocy Społecznej [...] w Bystrej – a zatem uznawał się organem właściwym do rozpatrzenia wniosków G.P.
Wójt Gminy Wilkowice za niezrozumiałe przyjął, że w przypadku kolejnego wniosku G.P. MOPS w Kuźni Raciborskiej przekazuje zawiadomieniem wniosek do rozpatrzenia przez GOPS w Wilkowicach. Miejsce pobytu G.P. od 2 listopada 2010 r. nie zmieniło się – zgodnie z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej "Dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej."
Wobec powyższego Wójt Gminy Wilkowice wniósł o wyznaczenie Burmistrza Miasta Kuźnia Raciborska, działającego poprzez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej, jako organu właściwego do załatwienia wniosku strony – G.P. – w sprawie dofinansowania do pobytu w Domu Pomocy Społecznej [...].
Odpowiadając na wniosek z dnia 10 czerwca 2015 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Wilkowice a Burmistrzem Miasta Kuźnia Raciborska, Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska podniósł, że rzeczywiście decyzją nr [...] z dnia 25 października 2010 r. działając przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej, skierował G.P. do Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Fundację [...] w Bystrej Krakowskiej na czas od dnia 2 listopada 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. Po upływie tego okresu, decyzją nr [...] z dnia 7 listopada 2012 r. G.P. została ponownie skierowana do Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Fundację [...] na czas od 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2014 r., a decyzją nr 2104/2012 z dnia 7 listopada 2012 r. organ ustalił miesięczną odpłatność za pobyt we wskazanej placówce za podany okres w kwocie 996,16 zł.
Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska wskazał jednak, że pismem z dnia 6 czerwca 2014 r. (nr [...]) Dom Pomocy Społecznej prowadzony przez Fundację [...] przesłał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kuźni Raciborskiej wywiad środowiskowy zawierający informację, iż G.P. sprzedała nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym położoną w Rudach (Gmina Kuźnia Raciborska) za kwotę 76 875,00 zł i w związku z tym zmieniła się jej sytuacja majątkowa (kopia umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego stanowiła załącznik do wywiadu). Ponadto, Dom Pomocy Społecznej prowadzony przez Fundację [...] poinformował, że G.P. wymeldowała się z miejsca pobytu stałego tj. z miejscowości Rudy (Gmina Kuźnia Raciborska). Wobec tego decyzją nr [...] z dnia 23 czerwca 2014 r. zmienił decyzję 2104/2012 z dnia 7 listopada 2012 r. w sprawie odpłatności miesięcznej za pobyt G.P. w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Fundację [...] – ustalił, iż od dnia 1 maja 2014 r. odpłatność za pobyt wynosi 2.806,94 zł miesięcznie (pełna odpłatność).
W dniu 6 listopada 2014 r. – tj. po upływie okresu na jaki decyzją nr [...] z dnia 7 listopada 2012 r. G.P. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Fundację [...] – do organu wpłynął wniosek o ponowne skierowanie G.P. do tej placówki wraz z wywiadem środowiskowym.
Z uwagi na to, że w chwili złożenia wniosku G.P. posiadała środki finansowe pochodzące ze sprzedaży nieruchomości, pozwalające na zawarcie z Domem Pomocy Społecznej prowadzonym przez Fundację [...] umowy cywilnoprawnej i opłacanie pełnej kwoty za pobyt we wskazanej placówce (co zresztą czyniła w ostatnich miesiącach), decyzją nr 5216.2777 z dnia 27 listopada 2014 r. Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska odmówił skierowania G.P. do Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Fundację [...]. Strona postępowania nie wniosła odwołania od wskazanej decyzji, na skutek czego decyzja ta stała się ostateczna.
Od dnia, w którym wskazana decyzja stała się ostateczna do chwili obecnej G.P. nieprzerwanie zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Fundację [...] w Bystrej Krakowskiej (Gmina Wilkowice) (bez skierowania) i z własnych środków opłaca całkowity koszt swojego pobytu w tej placówce. Pozwala to uznać – zdaniem Burmistrza Miasta Kuźnia Raciborska – iż pomiędzy nią a Domem Pomocy Społecznej prowadzonym przez Fundację [...] w sposób dorozumiany doszło do zawarcia umowy o pobyt w tej placówce. Wobec tego Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska uznał się niewłaściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku G.P. z dnia 29 kwietnia 2015 r. o dofinansowanie pobytu w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Fundację [...] i pismem z dnia 12 maja 2015 r. (nr [...]) przekazał go Wójtowi Gminy Wilkowice, działającemu przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wilkowicach.
Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska wskazał także, że stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zdaniem tego organu nie budzi wątpliwości, że obecnym miejscem zamieszkania G.P. jest miejscowość Bystra Krakowska położona w Gminie Wilkowice. Z kolei, działania podjęte przez G.P. – tj. sprzedaż domu położonego w Gminie Kuźnia Raciborska, wymeldowanie się w dniu 23 kwietnia 2014 r. z miejsca pobytu stałego w miejscowości Rudy (Gmina Kuźnia Raciborska) oraz zawarcie w sposób dorozumiany umowy o pobyt w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Fundację [...] – świadczą o tym, że przebywa ona na terenie Gminie Wilkowice z zamiarem stałego pobytu i tam ogniskuje się jej centrum życiowe. Co więcej, jak wskazał Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska, w treści wniosku z dnia 29 kwietnia 2015 r. G.P. wskazała, iż chce "do końca życia mieszkać w DPS Fundacji [...].
Mając na uwadze powyższe, Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska wniósł o wyznaczenie Wójta Gminy Wilkowice, działającego przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wilkowicach, jako organu właściwego do załatwienia wniosku G.P. w sprawie dofinansowania do pobytu w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Fundację [...] w Bystrej Krakowskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozstrzygając sprawę z wniosku w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zasady ustalania właściwości miejscowej organów administracji publicznej określają art. 21 § 1 i 2 k.p.a. Przepisy zawarte w ustawach materialnych mogą jednak wprowadzać odmienne reguły ustalania właściwości miejscowej lub regulować pewne odstępstwa od zasad ustalania właściwości miejscowej (patrz: Barbara Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 156).
Jak stanowi art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).
W sprawie nie ma zaś zastosowania, wbrew stanowisku wnioskodawcy, art. 101 ust. 6 ww. ustawy, zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Jak wynika bowiem z ustalonego stanu faktycznego, w momencie złożenia przez G.P. wniosku upłynął już okres, na jaki decyzją nr [...] z dnia 7 listopada 2012 r. G.P. została skierowana do Domu Pomocy przez Burmistrz Miasta Kuźnia Raciborska, zaś organ ten decyzją nr [...] z dnia 27 listopada 2014 r. odmówił skierowania G.P. do Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Fundację [...], a wobec nie wniesienia odwołania decyzja ta stała się ostateczna. Konkludując, w chwili złożenia wniosku żadna gmina nie była gminą kierującą wnioskodawczynię do domu pomocy społecznej w rozumieniu art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej.
Z akt sprawy wynika wyraźnie, że miejscem swojego stałego pobytu G.P. uczyniła miejscowość Bystra, położoną w Gminie Wilkowice, w której przebywa. O przeniesieniu w to miejsce swojego centrum życiowego świadczą działania podjęte przez G.P. – tj. sprzedaż domu położonego w Gminie Kuźnia Raciborska, wymeldowanie się w dniu 23 kwietnia 2014 r. z miejsca pobytu stałego w miejscowości Rudy (Gmina Kuźnia Raciborska) oraz pobyt w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Fundację [...]. Za przedstawioną oceną przemawia także pismo Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w Bystrej z dnia 30 kwietnia 2015 r., w którym wskazał, że "Pani P. w naszym domu czuje się bardzo dobrze, nie wyobraża sobie, że mogła by zamieszkać w innym DPS. W naszym Domu Pani P. odnalazła swoich przyjaciół i znajomych." Dokonane ustalenia potwierdza wreszcie pismo samej G.P. z dnia 29 kwietnia 2015 r., w którym wskazała ona: "chciałabym do końca życia mieszkać w DPS Fundacji [...] Jedynym Domem, który na dzień dzisiejszy jest w stanie w pełni zaspokajać [moje] potrzeby jest DPS w Bystrej, ul. K.".
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji postanowienia.