Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., wnioskiem z dnia 8 czerwca 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Prezydentem Miasta G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. P. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że P. P. podaniem z dnia 11 marca 2016 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że P. P. jest zameldowany na pobyt stały w K. w mieszkaniu należącym do rodziców. Ponadto jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Grodzkim Urzędzie Pracy w K. Do Urzędu Pracy zgłasza się regularnie w wyznaczonych terminach. W okresie od października 2014 r. do grudnia 2015 r. mieszkał w K. wraz z rodzicami. W okresie tym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. udzielał pomocy finansowej zainteresowanemu. Od stycznia 2016 r. P. P. nie zamieszkuje już w K. Od marca 2016 r. wynajmuje lokal mieszkalny położony w G., za który wszelkie opłaty uiszcza współlokator P. P. W swoim oświadczeniu zainteresowany podał, że powrócił do G., gdyż tam od 7 lat korzysta z pomocy medycznej różnych lekarzy specjalistów, których nie zamierza zmienić. Ponadto w mieście tym zamieszkuje jego córka wraz z matką. Z G. zatem wiąże swoją przyszłość. Jednocześnie oświadczył, że w przyszłości z K. będzie wiązał swoją przyszłość, gdyż tam chce zostać pochowany.
OPS w G. przy piśmie z dnia 13 kwietnia 2016 r. podanie P. P. przekazał zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., wskazując, że zainteresowany posiada stałe zameldowanie na pobyt stały w K. i z tym miastem łączy swoją przyszłość. Z tych względów, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta K. Zdaniem Dyrektora MOPS w K. organem właściwym w sprawie wniosku P. P. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej jest Prezydent Miasta G. Obecnie P. P. zamieszkuje w G., gdzie wynajmuje lokal mieszkalny. Do G. przeprowadził się ze względu na swoją córkę, która mieszka w tym mieście wraz z matką. Ponadto od 7 lat P. P. korzysta w G. ze specjalistycznej opieki medycznej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje zatem, że zainteresowany stale zamieszkuje w G. i miasto to traktuje jako ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor OPS w G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., stwierdził, że P. P. zameldowany jest na pobyt stały w K. W mieście tym mieszkał do grudnia 2015 r. i pobierał świadczenia pomocy społecznej przyznane mu przez Prezydenta Miasta K. W G. zainteresowany przebywa jedynie czasowo, ze względu na swój stan zdrowia i konieczność kontynuowania leczenia oraz chęć spędzania większej ilości czasu z córką. Jego docelowym miejscem zamieszkania jest K. Z tych względów za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku P. P. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej należy uznać Prezydenta Miasta K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Prezydentem Miasta G., jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku P. P. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1).
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują łącznie dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a zatem nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby pozwalającego obiektywnie stwierdzić, że swą aktywność życiową aktualnie ześrodkowała ona w określonej miejscowości. Przy ustalaniu miejsca zamieszkania decydującego znaczenia nie może mieć samo zameldowanie. Zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciagnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie. Zamiar pobytu w obecnym miejscu zamieszkania nie jest bowiem równoznaczny z dążeniem do wieloletniego przebywania w danej miejscowości, czy też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania nie ma zatem wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to będą one miały wpływ dopiero na właściwość organów w innych sprawach. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawcy. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenia z pomocy społecznej.
W niniejszej sprawie niesporne jest, że P. P. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu mieszkalnym położonym w K. Nie ulega również wątpliwości, że od marca 2016 r. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w G. na podstawie zawartej umowy najmu lokalu. W G. od wielu lat korzysta z opieki medycznej, a ponadto mieszka w tym mieście ze względu na swoją córkę, z którą chce utrzymywać kontakt. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że miejscem aktualnego pobytu P. P. są G. oraz że w miejscowości tej obecnie skoncentrowana jest aktywność życiowa strony. Zainteresowany przebywa w G. i takie przebywanie ma cechy założenia we wskazanej miejscowości aktualnego ośrodka jego osobistych interesów. W przypadku P. P. wskazane miasto spełnia zatem przesłanki miejsca jego zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c.
W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku P. P. jest Prezydent Miasta G. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.