Uzasadnienie
Kierownik I Wydziału Pracy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], wnioskiem z dnia 15 czerwca 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do udzielenia pomocy finansowej oraz potwierdzenia prawa B. M. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że B. M. podaniem z dnia 8 lutego 2016 r. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o pomoc finansową na zakup żywności i odzieży oraz o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że B. M. jest osobą bezdomną. Ostatnio była ona zameldowana na pobyt stały w L. Od kilku jednak lat mieszka w pustostanie na terenie T. Zawiadomieniem z dnia 15 lutego 2016 r. GOPS w [...] podanie B. M. przekazał zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wskazując, że wnioskodawczyni jest osobą bezdomną, zatem organem właściwym w sprawie udzielenia pomocy finansowej jest Prezydent Miasta [...]. Jednocześnie GOPS w [...] poinformował, że wniosek B. M. o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych został rozpatrzony przez Burmistrza [...].
Kierownik MOPS w [...] występując o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazał, że B. M. jest osobą bezdomną w sensie formalnym. Nie jest zameldowana w miejscowości, w której aktualnie przebywa, jednak T., zgodnie z oświadczeniem zainteresowanej, jest miejscem jej zamieszkania. Tam zamieszkuje od kilku lat, tam też podejmuje prace dorywcze. Nie zamierza wrócić do L. Powyższe dowodzi, że obecnie centrum aktywności życiowej zainteresowanej stanowi T. Tym samym za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku B. M. o udzielenie pomocy finansowej oraz potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należy uznać Burmistrza [...].
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Kierownik GOPS w [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...], stwierdził, że pustostan, w którym zamieszkiwała zainteresowana uległ spaleniu, a następnie został wyburzony. Jednocześnie poinformował, że Ośrodek w T. wydał decyzję potwierdzającą prawo B. M. do świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni, dlatego też spór dotyczy jedynie części złożonego wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem [...] jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku B. M. o udzielenie pomocy finansowej na zakup odzieży i żywności.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. - dalej jako "u.p.s."). Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją przewidzianą w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150 ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. W rozumieniu powołanej ustawy lokalem mieszkalnym nie jest pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że B. M. ostatnio zameldowana była na pobyt stały w L. Przez ostatnie kilka lat mieszkała jednak w pustostanie na terenie T. Takie pomieszczenie z oczywistych względów nie spełniało warunków do uznania je za lokal mieszkalny rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Obecnie pustostan ten został wyburzony. Z akt sprawy nie wynika, aby B. M. aktualnie gdziekolwiek była zameldowana na pobyt stały oraz by zamieszkiwała w pomieszczeniu, które można byłoby uznać za lokal mieszkalny w omówionym znaczeniu. Z tych też względów należy uznać B. M. za osobę bezdomną.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania B. M. na pobyt stały było miasto L., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży jest Prezydent Miasta [...].
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 postanowienia.
Wniosek Kierownika MOPS w [...] dotyczący wskazania organu właściwego do potwierdzenia prawa B. M. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należy uznać za bezprzedmiotowy. Zaistniały pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem [...] spór w tym zakresie przestał być aktualny. Z odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu wynika bowiem, że Burmistrz [...] wydał decyzję potwierdzającą prawo B. M. do świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni. Oznacza to, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 15 § 2 oraz w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 postanowienia.