Uzasadnienie
Wnioskiem z 18 maja 2023 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Bydgoszczy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy wystąpił o rozstrzygnięcie zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta Zgierz sporu, wnosząc o wskazanie Prezydenta Miasta Zgierz jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku T.T. (dalej: wnioskodawca) o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomoc społecznej – zasiłku okresowego i celowego na zakup żywności.
W treści wniosku Prezydent Miasta Bydgoszcz wskazał, że w jego ocenie miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest miasto Zgierz, w którym wnioskodawca obecnie przebywa i z którym łączy swoje plany życiowe na przyszłość. Organ wskazał, że wnioskodawca podjął działania, aby zamieszkać w Zgierzu – tam zarejestrował się w Urzędzie Pracy, z treści oświadczenia wnioskodawcy wynika, że od 2020 r. w Zgierzu przebywa i planuje podjąć tam pracę oraz wynająć mieszkanie, zaś jego pobyt w Bydgoszczy ogranicza się do sporadycznych wizyt u rodziny i do Bydgoszczy wracać nie zamierza.
Dalej wskazano, że w innej sprawie, o sygn. akt I OW 131/23, Prezydent Miasta Zgierz uznał swoją właściwość do rozpatrzenia wniosku w sprawie przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, co skutkowało umorzeniem postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku. Zdaniem organu, utrata związku wnioskodawcy z miastem Bydgoszcz jest oczywista a realizacja potrzeb wnioskodawcy jest możliwa w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Zdaniem organu wnoszącego o rozstrzygnięcie sporu, nawet w przypadku uznania, iż wnioskodawca jest osobą bezdomną, organem właściwym byłby Prezydent Miasta Zgierz, który jest właściwy ze względu na miejsce pobytu wnioskodawcy.
W odpowiedzi na wniosek, działający w imieniu Prezydenta Miasta Zgierz, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgierzu stwierdził, że wnioskodawca jest osobą bezdomną, ostatnio zameldowaną w Bydgoszczy, co czyni Prezydenta Miasta Bydgoszcz organem właściwym w sprawie. Prezydent Miasta Zgierz stwierdził, że zamieszkiwanie przez wnioskodawcę w hostelu, a więc lokalu, który nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów, a służy pobytowi krótkotrwałemu powoduje, że wnioskodawca nie koncentruje w tym miejscu swoich spraw i celów życiowych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta Bydgoszcz a Prezydentem Miasta Zgierz jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie wnioskodawcy zasiłku okresowego i celowego na zakup żywności.
Wnoszący o rozstrzygnięcie sporu organ stanął na stanowisku, że obecna sytuacja życiowa wnioskodawcy wskazuje, że jego centrum życiowe stanowi miasto Zgierz, w którym zamieszkuje i z którym wiąże swoje plany życiowe, kategorycznie negując zamiar powrotu do Bydgoszczy. Prezydent Zgierza uznał zaś, że wnioskodawca winien być traktowany, jak osoba bezdomna, co wskazuje na właściwość organu według ostatniego miejsca stałego zamieszkania.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o konkretne świadczenie. Co prawda sama ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", jednakże w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że przez miejsce zamieszkania (zgodnie z ogólną definicją zawartą w art. 25 k.c.) należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza przedstawionych stanowisk oraz akt sprawy prowadzi do wniosku, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Prezydent Miasta Zgierz, a ocena ta jest wynikiem uznania, że w tym mieście wnioskodawca zamieszkuje. Wyłączną argumentacją Prezydenta Zgierza, mającą świadczyć o jego niewłaściwości było wskazanie, że wnioskodawca zamieszkuje w hostelu, co nakazuje traktować go jako osobę bezdomną. Istotne w sprawie jest to, że organ ten nie zanegował okoliczności wskazywanych we wniosku Prezydenta Bydgoszczy o rozstrzygnięcie sporu, a znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Wnioskodawca składając wniosek o przyznanie świadczenia wskazał, że zamieszkuje w Zgierzu. Z okoliczności sprawy wynika, że w miejscowości tej przybywa obecnie oraz przebywał także przed złożeniem wniosku i w miejscowości tej obecnie koncentruje się jego życie. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, Bydgoszcz odwiedza sporadycznie i nie jest to jego miejsce zamieszkiwania i w najbliższej przyszłości zamieszkiwać tam nie zamierza.
W przedstawionych aktach sprawy znajduje się dokumentacja medyczna z bieżącego roku, z której wynika, że skarżący pomoc medyczną otrzymywał w Zgierzu. W tym mieście jesienią ubiegłego roku uzyskał status osoby bezrobotnej. Rejestracja w Urzędzie Pracy w Zgierzu oznacza, iż skarżący poszukuje pracy zarobkowej oraz gotowy jest ją podjąć, co świadczy, iż zamieszkuje na terenie właściwości miejscowej urzędu pracy, który dokonał ww. rejestracji i co najmniej usiłuje w miejscu swojego pobytu skoncentrować na dużej swoje sprawy życiowe. W złożonym oświadczeniu wnioskodawca uznaje miasto Zgierz za miejsce swojego zamieszkania już od 2020 r. i niezależnie od okoliczności, że w międzyczasie zmieniał miejsce swojego pobytu (czasowy pobyt w G., okres terapii długoterminowej), zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że obecnie w mieście tym zamieszkuje i pobyt ten należy odczytywać, jako istniejący z zamiarem stałości zamieszkania w Zgierzu.
Nie można zgodzić się również z oceną Prezydenta Zgierza, że charakter zajmowanego lokalu wskazuje na to, że służy on do pobytu krótkoterminowego. Ustalenia wywiadu środowiskowego wskazują, że wnioskodawca wynajmuje samodzielny pokój z użytkowaniem kuchni i łazienki, za co ponosi opłaty w wymiarze miesięcznym i cyklicznie. Okoliczność ta wskazuje, że wnioskodawca zapewnił sobie warunki mieszkaniowe, według posiadanych możliwości finansowych, w sposób względnie trwały i długoterminowy. Deklarowane regularne, comiesięczne opłaty za najem pokoju wskazują, że zajmowany pokój nie jest wynajmowany na zasadach hotelowych, w celu jedynie krótkotrwałego pobytu.
Nie można zatem przyjąć, że wnioskodawca korzysta z noclegu zorganizowanego w ramach usług hotelarskich w obiekcie hostelowym, w rozumieniu ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 2211) i w konsekwencji jest osobą bezdomną. Wskazane okoliczności uzasadniają wskazanie Prezydenta Miasta Zgierz jako organu właściwego w sprawie, uwzględniając miejsce zamieszkiwania wnioskodawcy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.