Uzasadnienie
Prezydent Miasta D.G. reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.G. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wójtem Gminy G. nad D. reprezentowanym przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. nad D. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. K. o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią w maju 2010 r.
W uzasadnieniu wniosku podał, że w dniu 7 czerwca 2010 r. J.K.wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. nad D. o przyznanie mu zasiłku celowego w związku z powodzią w maju 2010 r. Wójt Gminy G. nad D. postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] przekazał powyższy wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.G., wskazując, że z wniosku J.K. wynika, że na terenie gminy G. nad D. posiada on budynek mieszkalny w miejscowości R. Jednakże na terenie powyższej gminy nie jest zameldowany i nie zamieszkuje. Skoro zatem w złożonym w tej sprawie wniosku jako miejsce zamieszkania podał D.G. pod adresem ul. [...] 24/128, to w sprawie właściwym jest organ pomocy społecznej w D.G., a nie w G. nad D..
W świetle art. 101 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku jest organ gminy określony według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a więc Prezydent Miasta D.G.
Prezydent Miasta D.G. nie zgadzając się z tym, stwierdzeniem wskazał, że wprawdzie J.K. jest zameldowany w D.G. przy ul. [...] 24/128, to jednak na stałe zamieszkuje w R. - gmina G. nad D., gdzie posiada nieruchomość (budynek mieszkalny uszkodzony na skutek powodzi w 2010 r.). Podkreślił, że ze złożonego przez niego w dniu 6 sierpnia 2010 r. oświadczenia wynika, że jego centrum życiowe skupia się w R., gdzie stale zamieszkuje i przebywa z zamiarem stałego pobytu. Natomiast w D.G. jest jedynie zameldowany i przyjeżdża tam tylko w celu odwiedzenia córki. Ponadto, wskazał, że w dniu 17 sierpnia 2010 r. wnioskodawca zameldował się na pobyt czasowy w Gminie G. nad D., w miejscowości R..
W konsekwencji, Prezydent Miasta D.G. stwierdził, że skoro wnioskodawca oświadczył, iż jego centrum życiowe skupia się w R. i tam zamieszkuje, a w D.G. odwiedza jedynie rodzinę, to przyjąć należy, że R. - gmina G. nad D. jest jego miejscem zamieszkania.
Z tych względów, wskazując na powyższe okoliczności oraz odwołując się do treści do art. art. 101 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z art. 25 K.c. wskazał, że w jego ocenie organem właściwym w niniejszej sprawie jest Wójt Gminy G nad D. Wójt Gminy G. nad D. w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta D.G. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku J. K. o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią w maju 2010 r.
Wskazał, że z przeprowadzonego w dniu 1 października 2010 r. wywiadu środowiskowego, złożonego w tym dniu oświadczenia J.K. i przeprowadzonych z nim rozmów telefonicznych oraz wizyty pracowników OPS wynika, że miejscem jego zamieszkania jest D.G.
W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca większość czasu spędza w D.G., gdyż jest tam pod stałą opieką lekarską z powodu przewlekłych chorób (cukrzyca, nadciśnienie). Ponadto, ze złożonego oświadczenia wynika, że co miesiąc pobiera w D.G. rentę, a jego żona jest zarejestrowana w tamtejszym Urzędzie Pracy. W okresie zimowym będzie przebywał w D.G., pod adresem zameldowania.
Poza tym wskazał, że w dniach 22 września oraz 28 września 2010 r. pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej nie zastali J.K. w R., ponieważ przebywał on wówczas w D.G. W związku z czym, dla przeprowadzania z nim wywiadu środowiskowego konieczne było ustalenie terminu jego przybycia do R. Ponadto podkreślił, że wnioskodawca zameldował się na pobyt czasowy w R. dopiero w dniu 17 sierpnia 2010 r.
Wskazując na powyższe okoliczności, Wójt Gminy G. nad D. stwierdził, że jego zdaniem miejscem zamieszkania J.K. jest miejsce jego stałego zameldowania t.j. D.G., ul. [...] 24/128, natomiast R. jest miejscem jego pobytu, a także jego rodziny w okresie letnim. A zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku J. K. o przyznanie zasiłku celowego jest Prezydent Miasta D.G.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór w rozpoznawanej sprawie jest negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta D.G. reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.G., a Wójtem Gminy G. nad D. reprezentowanym przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. nad D. i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku J.K. o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią w maju 2010 r.
Przystępując do rozpoznania przedmiotowego wniosku podać należy, iż stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 115 z 2008 r., poz. 728 ze zm.), właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Wprawdzie ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", to jednak wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz.63 ze zm.).
Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. O ile bowiem, ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, o tyle przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 85/09 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż w przypadku J.K. obie wymienione w tym przepisie przesłanki spełnia D.G.
Z akt sprawy wynika, że w dniu składania wniosku o zasiłek celowy J.K. był zameldowany na pobyt stały pod adresem: D.G: ul. [...] 24/128. Z treści znajdującego się w akt sprawy protokołu z wizji lokalnej nr [...] spisanego w dniu 7 czerwca 2010 r., który to protokół został przez J.K. podpisany wynika, że zamieszkuje on w D.G. pod w/w adresem. Z kolei, w oświadczeniu złożonym przez M.K. w dniu 8 lipcu 2010 r. stwierdzono, że zarówno on, jaki i J.K. zamieszkują w R. w budynku jednorodzinnym. Natomiast w dniu 6 sierpnia 2010 r. J.K. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w D.G. oświadczenie, że jego centrum życiowe jest w Rożnowie, gdzie zamieszkuje wraz z żoną, a do D.G. przyjeżdża jedynie w odwiedziny do córki. Ponadto, jak wynika z akt sprawy w dniu 17 sierpnia 2010 r. zameldował się na pobyt czasowy pod adresem R. [...].
W tej sytuacji miarodajnym dla oceny, która z w/w miejscowości jest miejscem zamieszkania J.K. aktualne są dane, które zgromadzono po wystąpieniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w przedmiotowej sprawie.
W związku z powyższym, zauważyć należy, iż z treści kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządzonego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. nad D. w dniu 1 października 2010 r. i podpisanego w tym dniu przez J.K., wynika, że zamieszkuje on w D.G. pod adresem ul [...] 24/128, natomiast w R. jest zameldowany na pobyt czasowy od 17 sierpnia 2010 r. do 17 sierpnia 2015 r. Podkreślić należy, że wywiad ten przeprowadzono dopiero po telefonicznym uzgodnieniu terminu wizyty, gdyż wcześniej w dniach 22 i 28 września 2010 r. nie zastano wnioskodawcy pod adresem zameldowania na pobyt czasowy tj. R. [...].
Ponadto, ustalono wówczas, że większość czasu spędza on w D.G., ponieważ pozostaje tam pod stałą opieką lekarską z powodu cukrzycy i nadciśnienia, i jak oświadczył sam zainteresowany jest tam "zdeklarowany u lekarza". Poza tym, 10. dnia każdego miesiąca osobiście pobiera w urzędzie pocztowym w D.G.rentę, a jego żona jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w D.G. jako bezrobotna.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności świadczą, że obecnie centrum życiowe J.K. skupia się w D.G. Podstawowe znaczenie ma bowiem fakt aktualnego przebywania J. K. z zamiarem stałego pobytu.
W tym miejscu przypomnieć należy, iż wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wskazał, iż wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy, miejscem zamieszkania J.K. jest D.G., to organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią w maju 2010 r. jest Prezydent Miasta D.G.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.