Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., wnioskiem z dnia 1 czerwca 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że A. K. podaniem z dnia 24 marca 2016 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że A. K. jest osobą samotną, schorowaną i wymagającą opieki innych osób. Zainteresowana jest zameldowana na pobyt stały w S. w lokalu mieszkalnym, za który systematycznie i na bieżąco uiszcza opłaty. Ze względu na zły stan zdrowia od dwóch lat mieszka razem ze swoją siostrą A. O. w K., w domu stanowiącym własność siostrzenicy. Wskazane osoby zapewniają zainteresowanej niezbędną, stałą opiekę. Zawiadomieniem z dnia 12 kwietnia 2014 r. MOPS w K. podanie A. K. przekazał zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., wskazując, że A. K. jest zameldowana na pobyt stały w S., a zatem organem właściwym w jej sprawie jest Prezydent Miasta S. Dyrektor MOPR w S. występując o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stwierdził, że A. K. rzeczywiście jest zameldowana na pobyt stały w S., jednakże od dwóch lat mieszka w K. Tam korzysta z pomocy rodziny (siostry oraz siostrzenicy), usług opiekuńczych świadczonych przez gminę, a także z opieki medycznej. Powyższe dowodzi, że obecnie centrum aktywności życiowej A. K. stanowi K. Tym samym za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku A. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej należy uznać Prezydenta Miasta K. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Zastępca Dyrektora MOPS w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., podkreślił, że A. K. nie jest zameldowana na pobyt stały w K. Na terenie tej gminy nie posiada tytułu prawnego do lokalu ani też przedmiotów niezbędnych do materialnej egzystencji. A. K. przebywa na terenie K. tylko z tego powodu, że z uwagi na stan zdrowia wymaga zapewnienia jej opieki przez członków najbliższej rodziny zamieszkujących w K. Miejsce zamieszkania określonej osoby nie jest miejscowość, w której pobyt wiąże się z sytuacją zdrowotną tej osoby i koniecznością pomocy osób bliskich. Brak zatem podstaw faktycznych do uznania, że K. jest gminą właściwą do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Prezydentem Miasta K. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku A. K. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.
Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego – należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.
W niniejszej sprawie niesporne jest, że A. K. jest zameldowana na pobyt stały w S. Nie ulega również wątpliwości, że do S. nie może powrócić, gdyż ze względu na swój wiek i stan zdrowia wymaga stałej pomocy innych osób. Z tych też względów zainteresowana zamieszkała w K. Od tego czasu jej centrum życiowe przeniosło się do tej właśnie miejscowości. Tam bowiem, nie mogąc z uwagi na stan swojego zdrowia samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, w domu siostrzenicy znalazła niezbędną pomoc i wsparcie. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że po opuszczenia S. aktywność życiowa A. K. skoncentrowana została w K. Miasto to stało się zatem miejscem pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw zainteresowanej, a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. K. jest Prezydent Miasta K. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.