Uzasadnienie
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej we W., działający z upoważnienia Burmistrza Gminy W., wnioskiem z dnia 9 stycznia 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy W. a Burmistrzem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że D. S. podaniem z dnia 19 grudnia 2016 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. W sprawie ustalono, że D. S. decyzją Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 8 stycznia 2015 r. została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych we W. W dniu 7 marca 2016 r. wnioskodawczyni na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2015 r. rozpoczęła odbywanie kary pozbawienia wolności. W związku z powyższym wymeldowano ją z pobytu stałego w domu pomocy społecznej we W. Po opuszczeniu zakładu karnego w dniu 30 grudnia 2016 r. D. S. stała się osobą bezdomną. Nie posiada własnego mieszkania. Nie ma możliwości zamieszkania w domu rodzinnym ze względu na konflikt z rodziną, a w szczególności z uwagi na zakaz zbliżania się do matki. Pozostała rodzina zamieszkała na terenie C. również nie wyraziła zgody na zamieszkiwanie u niej wnioskodawczyni.
Obecnie D.S. przebywa na terenie U. w schronisku dla osób bezdomnym. Ośrodek Pomocy Społecznej w C. przy piśmie z dnia 28 grudnia 2016 r. przekazał podanie D.S., do rozpatrzenia zgodnie z właściwością, do Ośrodka Pomocy Społecznej we W., uznając, że skoro ostatnim miejscem zameldowania D.S. na pobyt stały była W., to organem właściwym w jej sprawie powinien być Burmistrz Gminy W. Zdaniem Dyrektora OPS we W. przekazanie podania D.S. było niezasadne. Skierowanie do domu pomocy społecznej następuje w trybie decyzji administracyjnej, a tym samym osoba skierowana do domu pomocy społecznej nie ma wpływu na wybór placówki. Stąd też nie sposób traktować takiej placówki jako miejsca, w którym osoba kierowana chce przebywać z zamiarem stałego pobytu. W przypadku osoby skierowanej do domu pomocy społecznej, położonego w gminie innej niż ta, w której mieści się centrum interesów życiowych zainteresowanego, przy ustaleniu właściwości organu zastosowanie ma art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s.").
Z tych względów za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku D.S. powinien być uznany Burmistrz Gminy C. Następnie w piśmie z dnia 2 lutego 2017 r. Dyrektor OPS we W. dodał, że skoro D. S. aktualnie zamieszkuje w U., to obecnie organem właściwym do rozpoznania wniosku zainteresowanej powinien być Burmistrz Gminy U. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Zastępca Dyrektora OPS C., działający z upoważnienia Burmistrza Gminy C., podkreślił, że w sprawie bezsporne jest, że miejscem ostatniego zameldowania D.S. na pobyt stały była W. W okresie zamieszkiwania w tej miejscowości tam było skoncentrowane centrum interesów życiowych zainteresowanej. Obecnie wnioskodawczyni jest osobą bezdomną. W sprawie ma zatem zastosowanie art. 101 ust. 2 u.p.s. określający właściwość organu w sprawie osoby bezdomnej. Zastępca Dyrektora OPS w C. odnosząc się do pisma Dyrektora OPS we W. z dnia 2 lutego 2017 r., stwierdził, że D. S. w U. przebywa w schronisku dla osób bezdomnych.
Pobyt zainteresowanej w schronisku dla osób bezdomnych w U. ma wyłącznie charakter interwencyjny. U. nie może być zatem uznane za miejsce zamieszkania D. S. Z tych też względów przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku wymienionej o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Gminy W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny).
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Gminy W. a Burmistrzem Gminy C. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku D.S. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.
Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania.
Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm. - dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego"), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że D.S. do dnia 7 marca 2016 r. była zameldowana na pobyt stały we W. w domu pomocy społecznej. Stamtąd jednak została wymeldowana. Obecnie przebywa w schronisku dla osób bezdomnych w U. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pomieszczenia w takim schronisku nie są lokalami mieszkalnymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy przepisów o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Schroniska, noclegownie nie stanowią bowiem "lokalu mieszkalnego", o jakim mowa w powołanej ustawie. D.S. nie jest zatem nigdzie zameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym służącym zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Tym samym zainteresowana spełnia warunki opisane w art. 6 pkt 8 u.p.s. i musi być ona uznana za osobę bezdomną w rozumieniu tego przepisu ustawy o pomocy społecznej.
W tej sytuacji, skoro ostatnim miejscem zameldowania D.S. na pobyt stały była Gmina W., to zgodnie z art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie zainteresowanej do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Gminy W. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.