Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy B. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem P. w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że M.U. przebywająca w szpitalu psychiatrycznym w G. wystąpiła do Burmistrza P. o przyznanie jej pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej. Adresat wniosku uznał się za organ miejscowo niewłaściwy i przekazał go Burmistrzowi Miasta i Gminy B. Burmistrz Miasta i Gminy B. zaznaczył, że zainteresowana do 28 lipca 2008 r. była zameldowana na terenie Gminy P. i okazjonalnie przebywała u swojego partnera w Gminie B., gdzie w dniu [...] września 2007 r. pozbawiła go życia, co spowodowało umieszczenie jej w szpitalu psychiatrycznym na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Radomiu z 13 marca 2008 r. Wnioskodawca podniósł także, że pracownik ośrodka pomocy społecznej w B. w rozmowie z matką zabitego ustalił, że zainteresowana nigdy nie mieszkała u jej syna, a rodzina nie wyrażała zgody na ich wspólne zamieszkanie. Podkreślił także, że zainteresowana swój wniosek skierowała do Burmistrza P. jako organu właściwego ze względu na swoje ostatnie miejsce zamieszkania.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz P. wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy B. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowanej nie można uznać za osobę bezdomną, a z wywiadu przeprowadzonego z zainteresowaną drogą telefoniczną w obecności pracownika szpitala psychiatrycznego wynika, że na pół roku przed dokonaniem przestępstwa zamieszkała ona u swojego ówczesnego partnera, nie dochowując obowiązku meldunkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem P. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), dalej: ups, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa ta zawiera jednocześnie szereg wyjątków od powyższej zasady i tak w myśl art. 101 ust. 2 ups w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Jednocześnie należy zaznaczyć, że analizowany akt prawny posługuje się własną definicją osoby bezdomnej, uznając za bezdomnego osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania (art. 6 pkt 8 ups).
W rozpoznawanej sprawie zainteresowana do [...] lipca 2008 r. zameldowana była na terenie Gminy P., po czym została wymeldowana z dotychczasowego adresu przez córkę. Zaznaczyć przy tym należy, że już w tej dacie zainteresowana nie zamieszkiwała pod dotychczasowym adresem w związku z zatrzymaniem jej w wyniku popełnienia czynu zabronionego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega jedynie wątpliwości, że M.U. nie ma obecnie miejsca zamieszkania na terenie gminy P., ani na terenie gminy B. Nie jest zameldowana w żadnej z ww. gmin i w rzeczywistości nie zamieszkuje na terenie którejkolwiek z tych gmin. W okolicznościach sprawy nie można też przyjąć, że jej pobyt wiąże się z zamiarem stałego pobytu w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w G. Jej obecność w Szpitalu wiąże się ze stanem zdrowia psychicznego oraz orzeczeniem sądu w sprawie środka zabezpieczającego. Wolą M.U. jest, by zamieszkać w Domu Pomocy Społecznej w P., która to wola odzwierciedlona została we wniosku inicjującym postępowanie, w ramach którego doszło do sporu o właściwość.
Zainteresowana nie posiada innego tytułu do zajmowania domu lub lokalu mieszkalnego, co pozwala uznać ją za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups.
W konsekwencji powyższego organem właściwym do rozpoznania wniosku zainteresowanej o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest Prezydent P. będący organem gminy jej ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.