Uzasadnienie
Pismem z dnia 1 lipca 2016 r. Wójt Gminy G. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim, a Prezydentem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G. Szpitala Powiatowego w G. o skierowanie S. P. do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że S. P. przybywa aktualnie w Szpitalu w G. Jest osobą wymagającą stałej opieki, nie rokuje powrotu do sprawności społecznej i zawodowej. W ocenie organu, jest osobą bezdomną, a ostatnio na pobyt stały zameldowana była w S. S. P. była zameldowana na pobyt czasowy w G. (tam też pracowała) od dnia 3 lipca 2012 r. do dnia 3 lipca 2015 r., gdzie mieszkała z osobą obcą, nie posiadając umowy najmu mieszkania, do którego nie ma możliwości powrotu oraz żadnego tytułu prawnego. Zdaniem organu, w tej sytuacji organem właściwym do rozpoznania wniosku o skierowanie S. P. do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta S. (art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.).
W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. wniósł o wskazanie Wójta Gminy G. jako organ właściwy do rozpoznania ww. wniosku. Podał, że S. P. nie można uznać za osobę bezdomną, a w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. O bezdomność strony nie może świadczyć fakt, że z uwagi na aktualny stan zdrowia przybywa w szpitalu na długotrwałym leczeniu. S. P. trafiła do szpitala po nagłej utracie przytomności, jednak wcześniej była osobą aktywną zawodowo, zarobkującą. Posiadała także zameldowanie na pobyt czasowy w G., gdzie miała możliwość zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
W ocenie organu, trudno zaakceptować stanowisko, że osoba aktywna zawodowo, posiadająca stałe zatrudnienie na podstawie stosunku pracy spełnia przesłanki dla uznania jej za osobę bezdomną. Brak umowy najmu mieszkania również nie przesądza o jej bezdomności. Nadto przeniesienie centrum spraw życiowych do G. potwierdziła córka pacjentki - N. P. S. P. nie spełnia zatem przesłanek z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku o skierowanie S. P. do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).
Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że S. P. została przywieziona do szpitala z powodu nagłej utraty przytomności w dniu 3 grudnia 2015 r. Badania wykazały krwawienie podpajęczynówkowe z pękniętego tętniaka z obecnością krwiaka w lewej okolicy skroniowo-czołowo-ciemieniowej. Pomimo leczenia S. P. nie powróciła do zdrowia. Obecnie jest osobą przytomną, bez kontaktu logicznego, z niedowładem spastycznym czterokończynowym z przykurczami, na oddechu własnym, karmiona przez PEG. Rozpoznano u niej stan minimalnej świadomości, nie stawia oporu, nie wykonuje świadomych ruchów i nie rokuje powrotu do sprawności. Wymaga stałej opieki. W wyniku choroby, S. P. od kilku miesięcy przybywa w szpitalu (nie zamieszkuje, zatem w lokalu mieszkalnym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego), jej umowa o pracę wygasła, nie posiada żadnego zameldowania. Córka zamieszkująca w S. nie jest w stanie sprawować opieki nad matką.
Konsekwencją powyższego jest przyjęcie, że S. P. należy uznać za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, co w świetle art. 101 ust. 2 tej ustawy wskazuje, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie jej do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta S., albowiem jest to gmina ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały. Przypomnieć należy, iż decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i 15 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.