Uzasadnienie
Wnioskiem z 17 października 2022 r. Prezydent Miasta P. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego A. P. w sprawie skierowania ww. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w L.. W uzasadnieniu wskazano, że zawiadomieniem z 15 września 2022 r. przedmiotowa sprawa została przekazana przez GOPS w K. do MOPR w P. W toku postępowania ustalono, że małoletnia A. P. została umieszczona w pieczy zastępczej, a w październiku 2015 r. została przyjęta do Regionalnej Placówki Opiekuńczo - Wychowawczej w G., gdzie opiekunem prawnym małoletniej była dyrektor placówki. Zespół ds. okresowej oceny sytuacji dziecka zadecydował o umieszczeniu małoletniej w Zakładzie Opiekuńczo - Leczniczym. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Gliwicach z 8 czerwca 2020 r. dziecko zostało umieszczone w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w. C. Od 21 października 2021 r. opiekunem prawnym małoletniej jest osoba pracująca w ZOL – M. D., zamieszkała na terenie gminy K..
Wnioskujący organ wskazał, że o miejscu zamieszkania dzieci lub podopiecznych przesądza miejsce zamieszkania rodzica lub opiekuna. Zatem, do wydania decyzji o skierowaniu małoletniego do domu pomocy społecznej oraz ustaleniu opłat za pobyt w tego rodzaju placówce organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego w dniu kierowania do domu pomocy społecznej – w tym przypadku Wójt Gminy K..
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy K. podniósł, że z informacji uzyskanych od M. D. wynika, iż została ona ustanowiona opiekunem prawnym A. P. tylko na czas leczenia dziewczynki w ZOL. Nie jest to opieka sprawowana stale i nie obejmuje innych aspektów poza leczeniem. Obecny opiekun prawny nie podejmował działań w celu uregulowania sytuacji dochodowej dziecka (alimenty od matki, renta po ojcu). W opisanej sytuacji wątpliwości Wójta budzi zastosowanie art. 27 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Częstochowie dziecko ma być umieszczone w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w L. w woj. dolnośląskim, znacznie oddalonym od miejsca zamieszkania opiekuna prawnego. Zdaniem Wójta, przesłanki miejsca zamieszkania określonej osoby nie spełnia miejscowość, w której pobyt wiąże się tylko z jej sytuacją zdrowotną. Opłatę za pobyt A. P. w ZOL w C. ponosi Gmina Miasto P. Zatem Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. nie jest ośrodkiem odpowiedzialnym za dziecko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta P., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy K.. Organy te uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania kwestii skierowania małoletniej A. P. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w L..
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm.), dalej: u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W analizowanym przypadku istotne były przepisy art. 27 Kodeksu cywilnego, który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że M. D. została ustanowiona opiekunem małoletniej A. P. (por. zaświadczenie Sądu Rejonowego w Gliwicach IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z 22 października 2021 r. sygn. akt IV Nsm 1208/21). Z kolei postanowieniem z 2 września 2022 r., sygn. akt V Nsm 602/22 Sąd Rejonowy w Częstochowie V Wydział Rodzinny i Nieletnich zezwolił ww. opiekunowi prawnemu na umieszczenie A. P. w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w L. M. D. jako osoba sprawująca opiekę i występująca z wnioskiem jest osobą ubiegającą się o świadczenie w imieniu podopiecznego i to wedle jej miejsca zamieszkania należy określać właściwość gminy. M. D. zamieszkuje na terenie Gminy K., stąd to Wójt tej Gminy, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 27 K.c., jest właściwy do rozpoznania złożonego wniosku o skierowanie małoletniej A. P. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w L..
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.