Postanowienie NSA z 25 listopada 2015 r., I OW 147/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Sępoleńskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Sępoleńskim a Burmistrzem Polanowa w przedmiocie wskazania organu właściwego

Sprawa

w sprawie wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej małoletnich Mateusza i Michała Klucewicz postanawia: oddalić wniosek.

Skład

Sędzia NSA Włodzimierz Ryms przewodniczący
Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sprawozdawca
Sędzia NSA Zdzisław Kostka

Uzasadnienie

Centrum Administracyjne Placówek Opiekuńczo - Wychowawczych w Sępólnie Krajeńskim z siedzibą w Więcborku wniosło o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Sępoleńskim a Burmistrzem Polanowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia kosztów związanych z umieszczeniem małoletnich M. i M. K. w domu pomocy społecznej dla dzieci upośledzonych umysłowo.

W uzasadnieniu podkreślono, że Centrum Administracyjne Placówek Opiekuńczo - Wychowawczych w Sępólnie Krajeńskim z siedzibą w Więcborku zwróciło się do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Polanowie z prośbą o wydanie decyzji w sprawie umieszczenia małoletnich M. i M. K. w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci upośledzonych umysłowo. Wskazano, że na dzień złożenia wniosku o umieszczenie chłopców w DPS opiekunem prawnym M. i M. K. była K. M. zamieszkała w miejscowości [...]; 76-010 Polanów. O umieszczeniu chłopców w domu pomocy społecznej dla dzieci upośledzonych umysłowo zdecydował Sąd Rodzinny i wydał stosowne postanowienie w tym zakresie.

Zdaniem wnioskodawcy w sytuacji, gdy opiekunem prawnym chłopców na dzień składania wniosku o umieszczenie ich w DPS była K. M., zamieszkująca na terenie gminy Polanów - właściwym dla wydania decyzji o skierowaniu do DPS oraz decyzji o ustaleniu jej odpłatności za pobyt, będzie Kierownik GOPS Polanów (w imieniu Burmistrza Polanowa) na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 i art. 110 ust. 1 i 7 ustawy o pomocy społecznej.

Burmistrz Polanowa w odpowiedzi na wniosek wskazał, że małoletnie dzieci zostały umieszczone w Placówce - Opiekuńczo Wychowawczej w Małej Cerkwicy na mocy prawomocnego Postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinku z dnia [...] czerwca 2011r. w sprawie [...]. Właściwym organem uprawnionym do skierowania do właściwej placówki domu pomocy społecznej w pierwszej kolejności był Burmistrz Miasta i Gminy Bobolice z uwagi na to, że dzieci miały miejsce zamieszkania w tej gminie i stałe zameldowanie w Kurowie, w gminie Bobolice. Późniejsza zmiana orzeczeń sądowych, co do opiekunów prawnych małoletnich M. i M. K. nie ma żadnego znaczenia prawnego gdyż przepis art.101 ust.6 i 7 ustawy o pomocy społecznej wskazuje wyraźnie na tę gminę, która skierowała daną osobę do placówki, zaś do zwrotu wydatków, tę gminę, która przyznała świadczenie w miejscu pobytu. Tymczasem wnioskodawca z niezrozumiałych względów prawnych podnosi, że gmina Polanów jest zobowiązana umieścić małoletnich M. i M. K. w Domu Pomocy Społecznej w Nowych Bielicach, w związku z faktem, że na dzień złożenia wniosku o umieszczenie do domu pomocy społecznej ich opiekunem prawnym była mieszkanka gminy Polanów.

Na skutek późniejszych działań faktycznych i wniosków opiekunów skierowanie do placówki opiekuńczo - wychowawczej w Więcborku z filią w Małej Cerkwicy wydał Starosta Sępoleński mimo, że dzieci zameldowane były w gminie Bobolice, natomiast faktycznie przebywały (zamieszkiwały) w gminie Polanów, tylko czasowo w rodzinie zastępczej o charakterze pogotowia rodzinnego w Polanowie. To oznacza, że gmina Polanów nigdy nie była gminą właściwą miejscowo do rozpoznania sprawy w jakimkolwiek zakresie. W ocenie uczestnika postępowania ewentualna zmiana zamieszkania dzieci i ich przemieszczenie z placówki opiekuńczo-wychowawczej w Małej Cerkwicy do Domu Pomocy Społecznej w Nowych Bielicach, winien zająć się Sąd Rejonowy w Świeciu lub ewentualnie w Koszalinie, zaś organem wykonawczym do tych orzeczeń będzie odpowiednio gmina Więcbork, ewentualnie gmina Bobolice jako właściwa z uwagi na miejsce zameldowania małoletnich lub Starosta Koszaliński prowadzący Dom Pomocy Społecznej w Nowych Bielicach. Przedstawiciel (opiekun) małoletnich ustanowiony przez sąd jest wyłącznie wnioskodawcą o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej, a nie jest podmiotem prawa w zakresie danego świadczenia. Z tych względów fakt miejsca zamieszkania opiekuna prawnego nie ma żadnego znaczenia prawnego w przedmiotowej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Starostą Sępoleńskim a Burmistrzem Polanowa, ponieważ oba ww. organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku o umieszczenia małoletnich M. i M. K. w domu pomocy społecznej dla dzieci upośledzonych umysłowo.

Przystępując do rozstrzygnięcia sporu zwrócić uwagę należy, że o skierowaniu małoletnich do domu pomocy społecznej dla dzieci upośledzonych umysłowo orzekł już sąd powszechny. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy w Świeciu VIII Zamiejscowy Wydział Rodzinny i Nieletnich z siedzibą w Tucholi, sygn. akt [...], orzekł o umieszczeniu M. i M. K. w domu pomocy społecznej dla dzieci upośledzonych umysłowo. W sytuacji zaś, gdy o skierowaniu do domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, z uwagi na związanie prawomocnym orzeczeniem sądu, rola organów administracji sprowadza się do wykonania tego orzeczenia (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1998 r. I SA 1435/98, LEX nr 45762). Nie zwalnia ono przy tym organów z obowiązku wydania określonych przez ustawę o pomocy społecznej decyzji. Organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej wydaje zatem decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Decyzja ta ma zatem charakter dopełniający orzeczenie sądu powszechnego.

Wskazać również trzeba, że stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określa właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Ustanawia on w ustępie 1 ogólną zasadę, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem w tej kwestii należy odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z kolei miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna (art. 27 k.c.). Jeżeli opiekę sprawuje osoba fizyczna (art. 146 k.r.o.), jej zamieszkanie jest prawnym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką (E. Michniewicz-Broda w: P. Książek, M. Pyziak-Szafnicka, Kodeks cywilny. Komentarz, Część ogólna, LEX 2014, uw. 2 do art. 27).

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że dla wskazania właściwego organu do wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie miało miejsce zamieszkania opiekuna prawnego małoletnich w dacie kierowania ich do domu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego o skierowaniu małoletnich M. i M. K. do domu pomocy społecznej zapadło w dniu [...] czerwca 2014 r. W tym czasie, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Tucholi III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. akt [...], oraz z pisma Burmistrza Polanowa z dnia 22 maja 2015 r., opiekunem prawnym małoletnich była A. G. zamieszkała w Sępólnie Krajeńskim. Zatem w dniu podejmowania przez Sąd Rejonowy postanowienia o skierowaniu małoletnich do domu pomocy społecznej organem właściwym w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej był Burmistrz Sępólna Krajeńskiego.

W konsekwencji należało przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniał negatywny spór o właściwość, ponieważ żaden z organów administracji występujących w niniejszej sprawie nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 oraz art. 64 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.