Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Łodzi, wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy nim a Burmistrzem S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. Ś. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 18 lutego 2015 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek wraz z dokumentacją w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej M. Ś., zameldowanej w Łodzi, ul. [...], przebywającej w Domu Pomocy Społecznej w P. przy ul. [...]. Pismem z dnia 24 lutego 2015 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi, uznając się za niewłaściwy w sprawie przesłał wniosek wraz z dokumentacją zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. W dniu 30 marca 2015 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. uznał się za niewłaściwy miejscowo w sprawie i zwrócił akta sprawy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi.
Organ wskazał, że jak stanowi art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., Nr 163), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, natomiast zgodnie z art. 101 ust 1 w/w ustawy - właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Zdaniem wnioskodawcy, miejscem zamieszkania M. Ś. – w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego – jest obecnie Gmina S. Wskazano, że wprawdzie z zebranej dokumentacji wynika, że M. Ś. jest zameldowana w Łodzi przy ul. [...], jednak gmina ostatniego miejsca zameldowania jest właściwą miejscowo wyłącznie w przypadku osoby bezdomnej, zaś wnioskodawczyni nie jest osobą bezdomną. M. Ś. od maja 2014 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w P. - po przebytym udarze mózgu, z oświadczenia z dnia 6 sierpnia 2014 r. wynika, że zainteresowana prosi o umieszczenie w DPS "Happy Port" w P., w którym aktualnie przebywa, co potwierdza zamiar stałego pobytu w tym miejscu. Ponadto z zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia 16 lipca 2014 r. oraz zaświadczenia psychologa z dnia 30 lipca 2014 r. wynika, że z uwagi na stan zdrowia wskazane jest pozostawienie M. Ś. w w/w ośrodku.
W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Burmistrza S., poinformował, że Gmina S. nie jest miejscowo właściwa do skierowania do domu pomocy społecznej M. Ś. Podniesiono, że zainteresowana nie przebywa z zamiarem stałego pobytu w Domu Pomocy Społecznej w P., w którym została umieszczona na określony czas po leczeniu szpitalnym. Zdaniem organu, z powyższego wynika, że miejscem zamieszkania M. Ś. nadal jest miasto Łódź, a w związku z tym, to Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi jest organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku M. Ś. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że M. Ś. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak ma to miejsce w sprawie niniejszej - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej.
W sprawach dotyczących skierowania do domu pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W myśl bowiem art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania", stąd w kwestii wyjaśnienia tego pojęcia należy posiłkować się definicją "miejsca zamieszkania" zawartą w art. 25 K.c. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Na zamiar stałego pobytu w danej miejscowości wskazuje także w niej przebywanie, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
W niniejszej sprawie wskazać należy, że M. Ś. od dawna mieszka w Łodzi, gdzie ma własne mieszkanie, w którym jest nadal zameldowana. Lokalu tego wnioskodawczyni nie zbyła. Ponadto zauważyć należy, że w P. M. Ś. nie znalazła się z własnego wyboru, lecz wskutek zdarzeń, których nie można uznać za celowe i świadome koncentrowanie życiowej aktywności w tym właśnie miejscu. Zauważyć bowiem należy, że w Domu Pomocy Społecznej w P. M. Ś. przebywa czasowo, po leczeniu szpitalnym. Nie można zatem uznać, że Łódź przestała być jej miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c.
Dlatego właściwym w sprawie organem do skierowania do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Łodzi – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.