Postanowienie NSA z 19 listopada 2014 r., I OW 149/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Urzędu Celnego w B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Celnego w B. a Starostą Powiatu Bialskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej uregulowania sytuacji prawnej samochodu osobowego marki VW [...] o nr nadwozia [...] zatrzymanego na terenie drogowego przejścia granicznego w T. postanawia: wskazać Naczelnika Urzędu Celnego w B. jako organ właściwy w sprawie.

Skład

sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący
sędzia del. NSA Jacek Hyla przewodniczący
asystent sędziego Justyna Żurawska protokolant

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 28 lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Starostą Powiatu Bialskiego, przez wskazanie Starosty jako organ właściwy do uregulowania sytuacji prawnej samochodu osobowego marki VW [...] o nr rej. [...] zatrzymanego na terenie drogowego przejścia granicznego w T. z powodu braku obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu.

W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy samochód w związku z brakiem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu został zatrzymany na granicy w T. i oddany do dyspozycji Starosty Bialskiego. Starosta przekazał jednakże sprawę dotyczącą tego pojazdu Naczelnikowi Urzędu Celnego w B., albowiem zdaniem Starosty w związku z tym, że pojazd nie jest zarejestrowanym w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, to organem właściwym w sprawie dotyczącej tego pojazdu jest Naczelnik Urzędu Celnego. W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego powyższy pogląd jest błędny, bowiem pojazd ten posiada status wspólnotowy, co skutkuje brakiem możliwości uregulowania jego sytuacji w oparciu o prawo celne.

Zdaniem Naczelnika przedmiotowy pojazd posiada status wspólnotowy, bowiem był on zarejestrowany na terenie Unii Europejskiej (Niemcy). Samochód nie jest towarem magazynowanym czasowo, nie znajduje się w wolnym obszarze celnym, ani też w składzie wolnocłowym. W tej sytuacji zastosowanie winien znaleźć przepis art. 313 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. wprowadzającego Przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. WE Nr 258 z dnia 29 października 1993 r. ze zm.). Stosownie do postanowień tegoż rozporządzenia samochód nabyty w Niemczech należy uznać jako posiadający status wspólnotowy. Tym samym sprawa nie podlega uregulowaniu ze względu na przepisy prawa celnego. Przekazany pojazd nie może więc zostać przejęty przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. Nadto Naczelnik zauważył, że w przepisie art. 130a ust. 10b ustawy Prawo o ruchu drogowym podane zostały warunki odnoszące się do przekazywanego pojazdu, tj.

1. pojazd nie powinien być zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej, 2) przekazany jest w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. Warunki te powinny zaistnieć równocześnie, a więc podstawa do przekazania (i przejęcia pojazdu) zachodzi tylko wtedy, gdy sytuacja pojazdu wymaga uregulowania zgodnie z przepisami prawa celnego. Natomiast w niniejszej sprawie wymóg równoczesności nie został dopełniony. Pojazd wprawdzie nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej, ale ponieważ jego sytuacja zgodnie z przepisami prawa celnego jest uregulowana, to nie może zostać przekazany w celu takiego uregulowania.

W odpowiedzi na wniosek Starosta wniósł o wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy pojazdu Naczelnika Urzędu Celnego w B. W ocenie Starosty, w sytuacji gdy przedmiotowy pojazd w chwili jego usunięcia nie był zarejestrowany na terenie państw Unii Europejskiej, to fakt ten potwierdza właściwość organu celnego. Nadto Starosta wskazał, że istotne znaczenie w tej sprawie ma wskazana podstawa usunięcia pojazdu, art. 130a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. nieokazanie przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie w państwie członkowskim UE. Prowadzi to do wniosku, że Straż Graniczna podejmując decyzję o usunięciu przedmiotowego pojazdu z drogi i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym miała powody do przyjęcia, że: w dniu usunięcia pojazdu istniał obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu oraz iż pojazd nie był w tym dniu zarejestrowany w którymkolwiek państwie członkowskim UE.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile ustawa nie stanowi inaczej oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór taki powstaje w przypadku rozbieżności poglądów co do zakresu działania poszczególnych organów administracji publicznej i może przybrać postać sporu pozytywnego (kiedy oba organy uznają się za właściwe), bądź też sporu negatywnego (kiedy oba organy uznają się za niewłaściwe). W obydwu przypadkach spór może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym dotyczącym kwestii uregulowania sytuacji pojazdu marki VW [...] zatrzymanego na terenie drogowego przejścia granicznego w T. Jak wynika z załączonych akt administracyjnych pojazd ten o nr [...], nie posiada tablic rejestracyjnych ani dokumentów potwierdzających rejestrację (k. 3, 4, 16). W sprawie niesporne jest, że w dniu zatrzymania pojazd nie był zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej. Zaś do dnia 29 listopada 2013 r. był on zarejestrowany na terenie Niemiec.

Zgodnie z treścią art. 130a ust. 10b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), jeżeli pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno wykładnia językowa tego przepisu, jak i wykładnia celowościowa, prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej. Podany przez organy występujące w niniejszej sprawie stan faktyczny wypełnia przesłankę cytowanego przepisu. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż przedmiotowy pojazd nie jest zarejestrowany. Okoliczność, że był zarejestrowany w jednym z państw członkowskich aktualnie nie ma znaczenia dla oceny konieczności podjęcia stosownych czynności i właściwości organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obecnie pojazd ten nie posiada statusu towaru wspólnotowego, gdyż po myśli art. 320 lit. a rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r., jeżeli konieczne jest potwierdzenie statusu silnikowych pojazdów drogowych zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, pojazdy takie uważane są za wspólnotowe pod warunkiem, że posiadają tablice i dowód rejestracyjny, a dane umieszczone w dowodzie rejestracyjnym i na tablicach rejestracyjnych potwierdzają w niezaprzeczalny sposób ich wspólnotowy status. Jak wynika z treści wniosku o rozstrzygnięcie sporu, samochód marki VW [...] nie jest zarejestrowany w żadnym państwie unijnym. Przeto przesłanki cytowanego przepisu nie zostały spełnione. Nadto niepodobna obecnie potwierdzić jego wspólnotowego statusu. Takie też stanowisko zajął w podobnej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny - porównaj: postanowienia NSA: z dnia 16.04.2013 r., sygn. akt I OW 227/12; z dnia 13.03.2013 r., sygn. akt I OW 221/12.

Z powyższych przyczyn zasadne było, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., wskazanie jako organu właściwego w sprawie Naczelnika Urzędu Celnego w B.