Uzasadnienie
Minister Rodziny i Polityki Społecznej w piśmie z 21 października 2022 r. nr DSZ-V.4321.2.201.2022.AC/MK wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między tym organem a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Przemyślu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji dotyczącej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Jak wskazał Minister Rodziny i Polityki Społecznej, A. A. w piśmie z 28 września 2018 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, który został jej przyznany decyzją Burmistrza Miasta Jarosławia z 12 grudnia 2018 r. Następnie, decyzją z 24 września 2019 r. Burmistrz Miasta Jarosławia uchylił A. A. prawo do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 grudnia 2018 r. do 31 października 2019 r. z uwagi na zastosowanie w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Decyzją z 19 marca 2021 r. Wojewoda Podkarpacki przyznał A. A. prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na okres od 1 grudnia 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. oraz odmówił przyznania świadczeń w okresie od 1 września 2019 r. do 31 października 2018 r. Od powyższej decyzji w piśmie z 8 kwietnia 2021 r. A. A. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając swoją niewłaściwość, przy piśmie z 28 lutego 2022 r. przekazało odwołanie Ministrowi Rodziny i Polityki Społecznej. Odwołanie wpłynęło do Ministra 7 marca 2022 r.
W ocenie wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma przepis art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. poz. 1428), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca", zgodnie z którym "W sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, złożonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze.". Tym samym, przepis art. 23 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi lex specialis wobec przepisu art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Wniosek A. A. został złożony 28 września 2018 r., a więc przed dniem 1 stycznia 2019 r., co oznacza, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 23 ust. 2 ustawy zmieniającej, a organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody Podkarpackiego jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu.
Na poparcie swojego stanowiska, wnioskodawca przywołał postanowienia NSA: z 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I OW 156/18 oraz z 19 grudnia 2018 r. sygn. akt I OW 174/18. Powołał także uzasadnienie do ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1625, Sejmu VIII kadencji, dostępny na stronach internetowych Sejmu RP), w którym wskazano: "w sprawach z wniosków o świadczenia wychowawcze złożonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, organami wyższego stopnia pozostaną, tak jak dotychczas, samorządowe kolegia odwoławcze – taka regulacja będzie również przepisem szczególnym w stosunku do art. 17 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego".
W odpowiedzi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu wskazało, że "podzieliło argumenty przedstawione w opisanym wyżej wniosku Ministra Rodziny i Polityki Społecznej". Wniosek o uznanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu jako organu właściwego do rozpoznania odwołania A. A. od decyzji Wojewody Podkarpackiego z 19 marca 2021 r. należy więc uznać za uzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym (art. 22 § 2 K.p.a.) rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Jako spór kompetencyjny można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej sprawy administracyjnej.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu uznało się za organ właściwy do rozpatrzenia odwołania A. A. od decyzji Wojewody Podkarpackiego z 19 marca 2021 r. Oznacza to, że spór kompetencyjny pomiędzy Ministrem Rodziny i Polityki Społecznej a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Przemyślu nie istnieje, a postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe.
Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z uwagi na art. 64 § 3 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., powyższa norma ma zastosowanie do postępowania wszczętego wnioskiem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 oraz art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O zwrocie wpisu nie orzeczono, ponieważ Minister Rodziny i Polityki Społecznej nie cofnął wniosku (art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).