Uzasadnienie
Wójt Gminy L. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim, a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. N. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Z. N. wystąpił do GOPS w L. z wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej. Do wniosku dołączono kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego wraz z kompletem dokumentów. Kwestionariusz wypełniony został przez pracownika socjalnego R. Specjalistycznego Szpitala, gdzie na oddziale neurologicznym przebywa wnioskodawca. Pracownik ten ustalił, że ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego był Z., gm. L. Jak wnika z pisma Urzędu Miejskiego w R. Z. N. ponad 19 lat temu wyprowadził się z Z. i do tej pory nie wrócił do miejsca zameldowania. Natomiast czasowo meldowany był w R. i przebywał w tym mieście. Z informacji wynika, że wnioskodawca całe życie związany był z R., tam się urodził i spędził większość swojego życia. Tam mieszka jego najbliższa rodzina. Organ podał także, iż sytuacja osobista Z. N., cierpiącego na liczne schorzenia i wymagającego specjalistycznej opieki uzasadnia przyjęcie szczególnej właściwości, określonej w art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016, poz. 930 ze zm.).
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta R. wniósł o wskazanie Wójta Gminy L. jako organ właściwy w sprawie. Podniósł, że wnioskodawca podał, że jest osobą bezdomną i nie ma dokąd wrócić po zakończeniu leczenia w szpitalu. Jest rozwiedziony i ma dwie dorosłe córki, jednak nie utrzymuje z nimi kontaktu. Ostatni adres zameldowania to: ul. J. [...], Z., L. Informacje te potwierdzają akta sprawy. W ocenie Prezydenta Miasta R. wnioskodawca spełnia wszelkie przesłanki do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, a zatem organem właściwym w sprawie jest - na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - Wójt Gminy L. Prezydent dodał, iż w jego ocenie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 101 ust. 3 powołanej ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku. Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania tej osoby, jeżeli zaś dana osoba jest osobą bezdomną właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 powołanej ustawy).
Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkałą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z tym przepisem istnieją zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdej z tych sytuacji przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie. Jednocześnie lokalem mieszkalnym jest zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610), lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Dotyczy to także szpitali.
Jak wynika z akt sprawy, Z. N. przebywa obecnie w szpitalu w R., którego to miejsca nie można uznać za miejsce służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Przed pobytem w szpitalu był osoba bezdomną. Jego stan zdrowia (po udarze niedokrwiennym mózgu, z niedowładem połowiczym lewostronnym i niewydolnością serca) wymaga stałej, całodobowej opieki. Skoro zatem wnioskodawca jest osobą bezdomną, a jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest gmina L., to w konsekwencji uznać należy, że to właśnie Wójt Gminy L. jest organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o skierowania w domu opieki społecznej.
Wyjaśnić nadto należy, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, bez znaczenia w przypadku ustalenia, iż wnioskodawca jest osobą bezdomną, pozostaje dla sprawy kwestia jego miejsca zamieszkania, gdyż okoliczności związane z zamiarem stałego pobytu w konkretnej miejscowości nie należą do przesłanek podlegających w takiej sytuacji badaniu (np. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2016 r. I OW 194/16).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej nie zachodzi także szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający zastosowanie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Sytuacje, do których ma zastosowanie ten przepis mają miejsce jedynie wówczas, gdy wnioskodawca z obiektywnych przyczyn nie ma możliwości ubiegać się o przyznanie świadczenia w organie właściwym na podstawie art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Taka sytuacja nie występuje w tym przypadku.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia