Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 września 2011 r. Burmistrz Miasta O. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim, a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym przyłącza telekomunikacyjnego do budynku, którego inwestorem jest UPC Polska spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż działający z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, Zastępca Dyrektora Oddziału we Wrocławiu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad przekazał na podstawie art. 65 § 1 K.p.a Burmistrzowi Miasta O. wniosek sporządzony przez działającego w imieniu inwestora UPC Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie Pana Romana Gadka. Przedmiotem wniosku jest prośba o zezwolenie na lokalizację przyłącza telekomunikacyjnego do budynku w O.. W uzasadnieniu pisma w sprawie przekazania wniosku, organ wskazał, iż zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, droga, w której ma być umieszczone przyłącze stała się drogą gminną. W sprawie jest bezsporne, że ulica W. w O. leży w ciągu drogi krajowej, której zarządcą był i nadal jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Niezależnie od kryteriów zaliczania dróg publicznych do określonej kategorii dróg (krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych) zawartych w ustawie o drogach publicznych, ustawa ta określa prawne formy oraz właściwość organów w sprawach zaliczania dróg do odpowiedniej kategorii oraz pozbawiania dróg dotychczasowej kategorii. Wnioskodawca zwrócił uwagę na zasadę wyrażoną w art. 10 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, że pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii jest możliwe jedyne z jednoczesnym zaliczeniem tej drogi do nowej kategorii. Oznacza to, że niezależnie od ustawowych kryteriów zaliczania dróg publicznych do określonej kategorii, o tym że droga publiczna należy do danej kategorii w znaczeniu prawnym, rozstrzyga akt normatywny wydany przez właściwy organ. Do pozbawienia drogi publicznej kategorii drogi krajowej nie jest wystarczające, że spełnione są kryteria do pozbawienia danej drogi lub jej odcinka kategorii drogi krajowej w tym np. w trybie art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, ale konieczne jest jeszcze wydanie na podstawie art.10 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o drogach publicznych rozporządzenia stanowiącego, że dana droga (odcinek drogi) zostaje pozbawiona kategorii drogi krajowej. Przy takim rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych są wydawane rozporządzenia ministra właściwego do spraw transportu w sprawie pozbawienia kategorii dróg krajowych. Przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych wprawdzie stanowi, iż odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. W zaistniałym stanie wybudowana obwodnica O. w ciągu drogi S8 zdaniem GDDKiA zastąpiła drogę krajową nr 8 - nie mniej jednak, jak już wyżej podniesiono również w takim przypadku konieczne jest podjęcie stosownego aktu prawnego w sprawie drogi nr 8 na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Natomiast w sprawie drogi krajowej nr 8 przebiegającej przez miejscowość Oleśnicę nie zostało wydane rozporządzenie przez Ministra Infrastruktury w sprawie pozbawienia tej drogi kategorii drogi krajowej, co oznacza, że nie ma podstaw do twierdzenia, że ul. W. (odcinek drogi nr 8) została zaliczona do drogi gminnej, a właściwym dla niej zarządcą jest Burmistrz Miasta O.. Ponadto, w sprawie niekwestionowane jest, że nieruchomość zajęta na ulicę W. w O. stanowi własność Skarbu Państwa znajdującą się w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (o czym świadczy wprost wypis skrócony z rejestru gruntów). Powoływanie się w szeregu pismach przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 marca 2010 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach dolnośląskim, kujawsko - pomorskim, lubelskich, lubuskim, łódzkim, małopolskim, mazowieckim, opolskim, podkarpackim, podlaskim, pomorskim, śląskim, świętokrzyskim, warmińsko - mazurskim, wielkopolskim, zachodniopomorskim (Dz.U. Nr 59, poz. 371) nie przesądza o tym, że droga nr 8 została pozbawiona kategorii drogi krajowej.
W odpowiedzi na powyższy wniosek, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w piśmie z dnia 31 października 2011 r. wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta Oleśnica jako organ właściwy do załatwienia niniejszej sprawy. W uzasadnieniu podniósł, iż stosownie do treści art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. Stanowisko, zgodnie z którym skutki w postaci pozbawienia dotychczasowej kategorii odcinka drogi "zastąpionego" oraz zaliczenia tego odcinka do kategorii drogi gminnej następują jednocześnie ex lege z chwilą oddania do użytkowania nowo wybudowanego odcinka drogi, jest mocno ugruntowane w orzecznictwie i piśmiennictwie na poparcie czego przytoczono orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec faktu, że obwodnica O. zastąpiła dawną drogę krajową nr 8 na odcinku przebiegającym przez miasto Oleśnica, z chwilą oddania jej do użytkowania zastąpiony odcinek dawnej drogi krajowej nr 8 został pozbawiony kategorii drogi krajowej i został zaliczony do drogi gminnej, dla której zarządcą jest Burmistrz Miasta O..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a., sądy administracyjne rozpoznają, spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał między Burmistrz Miasta O., a Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w sprawie organu właściwego do rozpoznania wniosku o zezwolenie na lokalizację w pasie drogowym przyłącza telekomunikacyjnego do budynku.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, zarządcami dróg, z zastrzeżeniem są dla dróg:
- krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad;
- wojewódzkich - zarząd województwa;
- powiatowych - zarząd powiatu;
- gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Oznacza to, że określenie podmiotu zarządzającego drogą publiczną jest ściśle uzależnione od kategorii danej drogi. Natomiast art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych stanowi, iż odcinek drogi, który został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi, z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. Przepis ten oznacza zatem, że po wybudowaniu nowego odcinka drogi – zastępującego poprzednio wybudowany i oddania go do użytku – odcinek dawnej drogi uzyskuje status drogi publicznej o kategorii drogi gminnej. Treść tego przepisu jest czytelna i w pełni klarowna, albowiem po wybudowaniu nowego odcinka drogi, zastępującego poprzednio wybudowany, i oddania go do użytku, odcinek dawnej drogi uzyskuje – z mocy przepisu art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych – status drogi publicznej o kategorii drogi gminnej. Ponadto, jak wynika z treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 1933 z datą wpływu 22 sierpnia 2003 r.), nadanie przepisowi art. 10 ust. 5 omawianej ustawy aktualnego brzmienia wiązało się z dążeniem, by zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice, nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przebiegającymi odcinkami dróg. Wprowadzona nowelizacja związana też była z faktem, że po wybudowaniu nowych odcinków dróg (zwłaszcza obwodnic miejscowości), szereg istniejących poprzednio odcinków dróg wymagało pozbawienia ich dotychczasowej kategorii i zaliczenia do nowej kategorii drogi, a proces owego "pozbawiania" i "zaliczania" trwał niejednokrotnie zbyt długo. Przedstawione zatem wyżej motywy wprowadzonych zmian ustawodawczych jednoznacznie dowodzą, że celem wspomnianej nowelizacji było wprowadzenie zasady, by w sytuacji faktycznej takiej, jaka miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, dokonanie zmiany kategorii dotychczasowej (dawnej) drogi następowało z mocy prawa (patrz postanowienie NSA z dnia 2 sierpnia 2011 r., I OW 76/11).
W niniejszej sprawie zostało bezspornie ustalone, że wybudowana obwodnica O. w ciągu drogi S8, na odcinku przebiegającym przez miasto Oleśnica z chwilą oddania jej do użytkowania zastąpiła drogę krajową nr 8. W związku z powyższym nastąpił skutek w postaci zmiany kwalifikacji drogi na mocy art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, co musiało skutkować zmianą kategorii dawnej drogi krajowej nr 8, która z mocy prawa stała się aktualnie drogą gminną. Zarządcą tej drogi stał się więc Burmistrz Miasta O., który z tej przyczyny jest organem właściwym w sprawie rozpoznania wniosku o zezwolenie na lokalizację przyłącza telekomunikacyjnego.
Z tych względów, mając za podstawę art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.