Uzasadnienie
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Kłodzko, działający z upoważnienia Wójta Gminy Kłodzko wnioskiem z dnia 22 maja 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kłodzko a Prezydentem Miasta Sosnowiec w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. Ż. o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu oraz wyżywienia w Ośrodku Fundacji "[...]" w Zabrzu.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K. Ż. podaniem z dnia 15 marca 2017 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sosnowcu o przyznanie mu zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu i wyżywienia w Ośrodku Fundacji "[...]" w Zabrzu. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że K. Ż. od stycznia 2017 r. przebywa w Fundacji "[...]" w Zabrzu. Obecnie nie jest nigdzie zameldowany. Ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały posiadał w Sosnowcu. Ponadto zainteresowany oświadczył, że po zakończeniu pobytu w Fundacji powróci do miejsca swojego pobytu, tj. J., gmina Kłodzko. W gminie tej bowiem mieszka jego konkubina oraz córka. MOPS w Sosnowcu pismem z dnia 27 kwietnia 2017 r. przekazał podanie K. Ż., do rozpatrzenia zgodnie z właściwością do Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Kłodzko.
Kierownik OPS Gminy Kłodzko występując o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, aby miejscowość J. ani obecnie ani przed pobytem w Fundacji była miejscem zamieszkania K. Ż. Konkubina K. Ż. oraz jej matka oświadczyły, że zainteresowany sporadycznie pomieszkiwał w J. Ponadto z powodu nadużywania alkoholu opuścił miejsce pobytu i nie ma do niego powrotu. Wskazywanie przez K. Ż., że po zakończeniu pobytu w Fundacji powróci do J. nie wypełnia przesłanki miejsca zamieszkania. Dlatego też uznać należy, że zainteresowany jest osobą bezdomną. Tym samym organem właściwym do rozpatrzenia wniosku K. Ż. o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego jest Prezydent Miasta Sosnowiec.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik MOPS w Sosnowcu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Sosnowiec, podniósł, że K. Ż. posiada miejsce zamieszkania w gminie Kłodzko. O zamieszkiwaniu w tej gminie świadczą następujące fakty: korzystanie z podstawowej opieki lekarskiej w Kłodzku, uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kłodzku, oświadczenie zainteresowanego, że od maja 2016 r. zamieszkuje wraz konkubiną i córką w J., notatka pracownika MOPS w Sosnowcu, z której wynika, że K. Ż. po opuszczeniu Ośrodka Leczenia Terapii i Rehabilitacji Uzależnień MONAR w D. udał się do J. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że w gminie Kłodzko koncentruje się centrum życiowe zainteresowanego, tym samym nie można uznać go za osobę bezdomną. Przyjąć zatem należy, że gmina Kłodzko stanowi miejsce zamieszkania w myśl art. 25 k.c. Z tych też względów organem właściwym do rozpoznania wniosku K. Ż. o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu oraz wyżywienia w Ośrodku Fundacji "[...]" w Zabrzu jest Wójt Gminy Kłodzko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.- dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy Kłodzko a Prezydentem Miasta Sosnowca jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku K. Ż. o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpatrzenia sprawy dotyczącej świadczeń z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie czy K. Ż. można uznać za osobę bezdomną.
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej, definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. W przypadku każdego z nich określone przesłanki muszą być spełnione łącznie. Pierwsza sytuacja odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, natomiast druga dotyczy osoby, która nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i jednocześnie posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm. - dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego"), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu u.p.s.
W sprawie bezsporne jest, że K. Ż. nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały. Obecnie zainteresowany przebywa w Ośrodku Fundacji "[...]" w Zabrzu. Pomieszczenia zajmowane przez zainteresowanego przeznaczone są - co do zasady - do krótkotrwałego pobytu osób wymagających pomocy i wsparcia. Pomieszczenia w schroniskach, noclegowniach i innych podobnych miejscach mają umożliwić przetrwanie w godnych warunkach do czasu, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby. Nawet, gdy stan taki z różnych przyczyn przedłuża się, to pobyt we wspomnianych miejscach nie traci charakteru czasowego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pobyt w takiej placówce nie może być traktowany jako służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. A zatem pomieszczeń, w których K. Ż. obecnie przebywa, nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Skoro w sprawie niesporne jest, że K. Ż. nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały oraz że przebywa w ośrodku, który nie stanowi "lokalu mieszkalnego", to zachodzą przesłanki do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania K. Ż. na pobyt stały był Sosnowiec, to przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu oraz wyżywienia w Ośrodku Fundacji "[...]" w Zabrzu jest Prezydent Miasta Sosnowiec.
Wyjaśnić przy tym należy, że jeżeli K. Ż. w przyszłości zamieszka w gminie Kłodzko, to może to mieć jedynie wpływ na właściwość organów właściwych do rozstrzygania przyszłych roszczeń strony. Okoliczność ta nie ma natomiast wpływu na ustalenie organu właściwego miejscowo do rozstrzygnięcia aktualnego żądania, czyli wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.