Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 1 lipca 2015 r. Wójt Gminy Lubicz wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim a Prezydentem Miasta Katowice – przez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej (zasiłku celowego) S.B. w związku z jego wnioskiem z dnia 27 maja 2015 r. W uzasadnieniu wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Katowicach uznał się za niewłaściwy w sprawie, gdyż wnioskodawca posiada status osoby bezdomnej, gminą zaś ostatniego zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy była gmina Lubicz (miejscowość Grabowiec). Wójt Gminy Lubicz nie podzielił tego stanowiska, gdyż w jego ocenie centrum życiowym wnioskodawcy są Katowice, w których S.B. przebywa od kilku lat (m.in. od maja 2014 r. do 2015 r. przebywał w Katowicach w Domu Sióstr Miłosierdzia Miłości, następnie zaś w placówce Towarzystwa Pomocy Brata Alberta w Katowicach). W Katowicach też S.B. ubiega się o lokal socjalny.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach wniósł o wskazanie jako organu właściwego Wójta Gminy Lubicz. Zaznaczył bowiem, że S.B. jest bezdomnym w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, zaś stosownie do art. 101 ust. 2 tej ustawy organem właściwym do wydania decyzji w zakresie prawa do świadczeń z pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby. W spornej sprawie tą gminą jest zaś gmina Lubicz, w której S.B. był zameldowany do dnia 7 lutego 1996 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wójt Gminy Lubicz oparł swoją argumentację na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z analizy akt sprawy wynika, że istotnie centrum życiowym S.B. są Katowice. W tym świetle rację miałby wnioskodawca, że właściwy w sprawie jest Prezydent Miasta Katowice, gdyby nie regulacja szczególna art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, mająca pierwszeństwo w sprawie przed normą z art. 101 ust. 1 tej ustawy (lex specialis derogat legi generali).
Stosownie do art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W sprawie bezsporne jest, że S.B. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Już zatem z literalnej wykładni cytowanych przepisów wynika, że organ właściwy miejscowo należy ustalić w oparciu o ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały S.B. Z akt sprawy wynika, że było ono ulokowane w gminie Lubicz. Z tego względu właściwy miejscowo jest Wójt Gminy Lubicz.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega optykę wnoszącego o rozstrzygnięcie sporu Wójta Gminy Lubicz dotyczącą oceny racjonalności takiego rozwiązania przyjętego w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gdy osoba bezdomna ostatni raz przebywała w gminie ostatniego zameldowania blisko dwadzieścia lat temu. Niemniej argumenty te – o charakterze faktycznym – nie mogły podważyć jednoznacznych rezultatów wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej. Gmina posiada z kolei środek prawny do kwestionowania przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań w drodze wniosku do Trybunału Konstytucyjnego (zob. art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji RP).
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji postanowienia.