Postanowienie NSA z 3 kwietnia 2019 r., I OW 154/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego

Sprawa

w sprawie skierowania J. H. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy K. jako organ właściwy w sprawie.

Skład

sędzia NSA Jolanta Sikorska przewodniczący
sędzia NSA Zygmunt Zgierski przewodniczący
sędzia del. WSA Ewa Kręcichowst-Durchowska przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2018 r. Prezydent Miasta K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy K. poprzez wskazanie, że organem właściwym w sprawie skierowania J. H. do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy K..

W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2018 r. J. H. zwróciła się o skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej. Podanie zostało przekazane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że J. H. od pięciu lat zamieszkuje w K. W skierowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. piśmie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wskazał, że w przeszłości tut. Ośrodek prowadził postępowanie w sprawie umieszczenia Pani H. w domu pomocy społecznej, z której to formy pomocy strona w międzyczasie zrezygnowała.

Odnosząc się do tego argumentu wskazać należy, że decyzje w przedmiocie skierowania i umieszczenia Pani H. w domu pomocy społecznej wydane zostały w maju 2014 r,, a uchylone w czerwcu 2014 r. Od daty wydania tych decyzji upłynęło więc kilka lat, w okresie których centrum spraw życiowych Pani H. mieści się w K. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że wydanie powyższych decyzji nie implikuje obecnie ustalenia właściwości miejscowej zgodnie z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dotyczy on bowiem osób przebywających już w domu pomocy społecznej. Istotnym wydaje się także fakt, że Pani H. zrezygnowała ze wsparcia tut. Ośrodka w formie skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej jeszcze przed przewidywaną datą umieszczenia jej w domu pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe wnioskodawca stoi na stanowisku, że gminą właściwą do rozpoznania sprawy jest K. Odpowiadając na wniosek pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Wójt Gminy K. wniósł o uznanie Miejskiego Ośrodka Pomocy społecznej w K. jako właściwego w sprawie.

W piśmie wyjaśnił, że wnioskodawczyni ubiegała się wcześniej o pobyt w domu pomocy społecznej w K.. MOPS w K. wydał decyzję kierującą, lecz w międzyczasie strona zrezygnowała z tej formy pomocy. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w dniu 27 marca 2014 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy z J. H., a następnie skompletowane zostały dokumenty i wysłane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r.). Pobyt J. H. w K. podyktowany jest wyłącznie jej sytuacją zdrowotną i koniecznością pomocy osób bliskich.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem o właściwość w ujęciu negatywnym, bowiem żaden z organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy z wniosku J. H. z dnia [...] maja 2018 r. o skierowanie i umieszczenie jej w domu pomocy społecznej.

Zagadnienie właściwości organów w sprawach dotyczących skierowania do domu pomocy społecznej reguluje art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1508, dalej jako "u.p.s."), zgodnie z którym decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 u.p.s). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). W przypadkach natomiast szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 u.p.s.).

Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm. - dalej jako "K.c."), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy występujące łącznie: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu. O stałym pobycie osoby fizycznej na danym terenie decyduje założenie w danej miejscowości centrum swoich spraw osobistych i majątkowych.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 28 maja 2018 r.), wynika, że J. H. przebywa w K. od pięciu lat. Przebywała w tej miejscowości już w 2014 r., a więc gdy w dniu [...] marca 2014 r. składała swój pierwszy wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W tej miejscowości obecnie znajduje się jej centrum spraw życiowych.

Tam z uwagi na swój stan zdrowia korzysta z pomocy osób bliskich. Również w tej miejscowości korzysta ze świadczeń medycznych. Kluczowe znaczenie ma także fakt, że nie ma ona żadnych więzi z miastem K. W zaistniałych okolicznościach należy uznać, że miejscem zamieszkania J. H. w rozumieniu art. 25 K.c. jest K., a zatem właściwym do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2018 r. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., jest Wójt Gminy K. Odnosząc się do wniosku Prezydenta Miasta K. o zwrot kosztów postępowania wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, 201, 203 i 204 powołanej ustawy i tylko w tych przypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami (art. 209 P.p.s.a.). Żaden ze wskazanych przepisów nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość poniesionych przez organ biorący udział w tym postępowaniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OW 94/08, Lex nr 575377).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.