Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działający z upoważnienia Wójta Gminy C. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. W. o pokrycie kosztów pobytu i wyżywienia córki w przedszkolu.
Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. A. W. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. o pokrycie kosztów pobytu i wyżywienia córki K. W. w przedszkolu.
Zawiadomieniem z dnia 14 lipca 2014 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. wniosek A. W. przekazał według właściwości do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., wskazując, iż w przypadku kiedy osoba składająca wniosek jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, dla ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, nie ma znaczenia miejsce zamieszkania tej osoby w rozumieniu art. 25 k.c. Organem właściwym dla takiej osoby jest bowiem gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Skoro A. W. posiada ostatnie miejsce zameldowania w gminie C., to organem właściwym w sprawie jest GOPS w C. GOPS w C. pismem z dnia [...] lipca 2014 r. na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) zwrócił wniosek A. W. do rozpatrzenia MOPR w P. z uwagi na aktualne miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Następnie MOPR w P. odesłał ponownie powyższy wniosek do GOPS w C. stwierdzjąc, że nie jest możliwe, aby organ, który otrzymał podanie przekazane mu przez inny organ, uznany za niewłaściwy w sprawie, ponownie przekazał sprawę temu organowi, od którego podanie otrzymał. W takiej sytuacji bowiem zobowiązany jest wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o własciwość do sądu administracyjnego.
We wniosku o rozpatrzenie sporu o właściwość Kierownik GOPS w C. wskazał, iż A. W. posiada stały meldunek w miejscowości K. ul. [...]. C. W lokalu tym obecnie zamieszkuje jej matka W. W. Jednak A. W. nie wiąże swojej przyszłości z miejscem zamieszkania. W złożonym oświadczeniu z dnia [...] maja 2014 r. wyraziła wolę stałego pobytu w miejscowości P. Z zebranych dokumentów wynika, że A. W. od stycznia 2013 r. przebywa na terenie P. co stanowi jej obecne miejsce zamieszkania i tam umiejscowione jest jej centrum życiowe. Wnioskodawczyni na terenie P. pracowała zawodowo, pobiera świadczenie z ZUS, złożyła wniosek o przydział mieszkania socjalnego z Urzędu Miasta w P. Z uzyskanych informacji z ewidencji Urzędu Gminy C. wynika, że A. W. nigdy nie ubiegała się o przydział lokalu socjalnego z zasobów gminy C. Organ zwrócił uwagę, że miejsce zamieszkania nie ma nic wspólnego z miejscem zameldowania, bowiem zameldowanie jest czynnością administracyjnoprawną służącą tylko ewidencji ludności.
Zamieszkanie jest okolicznością faktyczną, którą należy interpretować według art. 25 kodeksu cywilnego, który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W ocenie Kierownika GOPS w C. powyższe okoliczności przemawiają za wskazaniem MOPR w P. - Filia N. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku A. W. W odpowiedzi na wniosek Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. - Filia N., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., wniósł o wskazanie, że organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W myśl art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta P., a Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działającym z upoważnienia Wójta Gminy C., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku A. W. o pokrycie kosztów pobytu i wyżywnienia córki w przedszkolu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej przyznania świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182) – dalej "u.p.s.", ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).
Stosownie do zaś art. 6 pkt 8 u.p.s., za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Z powyższej definicji wynika, że ustawodawca wiąże bezdomność z faktem niezamieszkiwania osoby w lokalu mieszkalnym, jednocześnie dzieląc bezdomnych na osoby zameldowane na pobyt stały, ale nie mające możliwości zamieszkania w miejscu takiego zameldowania oraz nieposiadające takiego meldunku. Interpretacja przytoczonej definicji wymaga odwołania się do ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 150) oraz ustawy z dnia 10 kwietnia 1074 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Zatem wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy podnieść, że A. W. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Wnioskodawczyni była ostatnio zameldowana na pobyt stały w miejscowości K.w gminie C. Została stamtąd jednak wymeldowana. Obecnie nie jest nigdzie zameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie ulega również wątpliwości, że od stycznia 2013 r. do chwili obecnej przebywa wraz z dziećmi w W. "[...]" w P. Jednakże placówki tej, z uwagi na przeznaczenie do krótkotrwałego pobytu osób, nie można uznać za "lokal mieszkalny" w rozumieniu przytoczonych przepisów.
W świetle powyższych okoliczności, właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro ostatnim miejscem zameldowania A. W. na pobyt stały była gmina C., to organem właściwym do rozpatrzenia jej wniosku o pokrycie kosztów pobytu i wyżywienia córki w przedszkolu jest Wójt Gminy C. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.