Uzasadnienie
Wójt Gminy J. wnioskiem z 7 listopada 2022 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Wójtem Gminy G. a Wójtem Gminy J., domagając się wskazania Wójta Gminy G. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A.P. o wypłatę dodatku węglowego.
W uzasadnieniu wniosku organ stwierdził, że Wójt Gminy G. przekazał wg właściwości wniosek A.P. o wypłatę dodatku węglowego wyjaśniając, że wnioskodawczyni nie zamieszkuje pod wskazanym we wniosku adresem. Tymczasem, w ocenie Wójta Gminy J., skoro wnioskodawczyni wskazała adres: G., ul. [..] i źródło ogrzewania dotyczy nieruchomości położonej pod tym adresem, to nie jest on organem właściwym do rozpatrzenia wniosku.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy G. poinformował, że jakkolwiek wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożony został w Gminie G., to na podstawie poczynionych ustaleń uznano, że wnioskodawczyni nie zamieszkuje na terenie Gminy G. Organ wyjaśnił, że w związku z rozbieżnością pomiędzy adresem podawanym w deklaracji CEEB (Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków) a adresem budynku, na który wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie dodatku, Pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ustalił, że wnioskodawczyni w domu odziedziczonym po rodzicach w G. bywa, lecz stale nie zamieszkuje. Adres stałego zamieszkania ma w T. Adres ten wnioskodawczyni podaje także jako adres do korespondencji w referacie podatkowym Urzędu Gminy w G., adres ten widnieje również na umowę o dostawę wody do budynku w G., zaś inkasenci spisujący stan licznika jedynie raz w bieżącym roku zastali właścicielkę domu. Faktu stałego zamieszkiwania w G. nie potwierdza także społeczność lokalna. Organ stwierdził także, że wnioskodawczyni podała we wniosku, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, podczas gdy faktycznie, jako osoba zamężna, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem, rozlicza się wspólnie z mężem w Urzędzie Skarbowym wg właściwości dla Gminy J., a żadnych spraw o charakterze urzędowym nie prowadzi na terenie Gminy G. W aktach sprawy znajduje się wniosek złożony na formularzu określonym rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z 16 sierpnia 2022 r. w sprawie wniosku o wypłatę dodatku węglowego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1712), w którym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wnioskodawczyni podała adres miejsca zamieszkania w G., określiła, że prowadzi gospodarstwo jednoosobowe i wskazała główne źródło ogrzewania swojego gospodarstwa domowego, a także oświadczyła, że wszystkie podane we wniosku dane są zgodne z prawdą i jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy J. a Wójtem Gminy G. jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Występujący z wnioskiem o rozpatrzenie sporu Wójt Gminy J. stanął na stanowisku, że wskazanie we wniosku o wypłatę dodatku węglowego nieruchomości położonej poza gminą J. wyklucza możliwość rozpoznania przez niego wniosku, nie negując jednocześnie faktu zamieszkiwania przez wnioskodawczynię na terenie Gminy J. Przyczyną zaistniałego sporu jest zatem okoliczność, że wskazane we wniosku miejsce zamieszkania (a jednocześnie położenia nieruchomości i prowadzenia gospodarstwa domowego), wedle ustaleń organów, nie jest faktycznie miejscem zamieszkania wnioskodawczyni i nie prowadzi tam ona gospodarstwa domowego, czyli tam nie zamieszkuje i nie gospodaruje.
W art. 2 ust. 12 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141, dalej: ustawa) ustawodawca określił, że wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Przepis ten wyznacza właściwość miejscową organu rozpoznającego wniosek. Ustawodawca posłużył się w nim terminem prawnym, zdefiniowanym w art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r., poz.1360, dalej: k.c.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Kodeks cywilny łączy zatem miejsce zamieszkania z koniecznością zidentyfikowania miejscowości (nie konkretnego adresu). Natomiast ustawa reguluje przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Przysługuje on osobie w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest jedno ze źródeł wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy. Nadto, zgodnie z definicjami art. 2 ust. 2 ustawy, gospodarstwo domowe oznacza zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Okoliczności te wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie. Nie jest zatem właściwe, aby przesłanka ta była uprzedzająco rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikowania jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem.
Sprzeciwiają się temu także względy funkcjonalne, albowiem weryfikacja wniosku co do gospodarstwa domowego wnioskodawcy i zgodności danych z wnioskiem przeprowadzana jest w trybie wywiadu środowiskowego, który przeprowadzany jest w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacja nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że wskazanie w art. 2 ust. 12 ustawy na właściwość organu miejsca zamieszkania nie otwiera organom możliwości badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że w przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej. Na potrzeby przyznania dodatku węglowego został także opracowany wzór wniosku, w którym wnioskodawca określa dane dotyczące zamieszkania.
W niniejszej sprawie wniosek został złożony na takim formularzu, a strona podała swoje miejsce zamieszkania w G. i określiła Wójta Gminy G. jako adresata wniosku. Do tego zatem organu należy zweryfikowanie, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku węglowego, w szczególności czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jej gospodarstwo domowe jest ogrzewana źródłem ciepła, wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., wskazał Wójta Gminy G., jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.