Uzasadnienie
Pismem z dnia 31 stycznia 2013 r. Starosta Poznański zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim, a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Poznań – Jeżyce w Poznaniu w przedmiocie wskazania organu właściwego do poznania wniosku A. sp. jawna w Wysogotowie dotyczącego przyznania wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia pojazdów usuniętych z drogi.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż w dniu 13 stycznia 2012 r. wpłynęło do Starostwa Powiatowego w Poznaniu pismo przedsiębiorcy A. Sp.j. w W. w którym zawnioskowano przyznanie wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia do dnia 4 września 2010 r. pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Wnioskowane wynagrodzenie miało dotyczyć dwóch pojazdów wymienionych w załączniku do ww. pisma.
Przedmiotowa sprawa dotyczy wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów zabezpieczonych na parkingu strzeżonym przed dniem 11 czerwca 2009 r., tj. przed utratą mocy obowiązującej przez niektóre przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przed zmianą przedmiotowej ustawy, organem właściwym w tego rodzaju sprawach był naczelnik urzędu skarbowego. Po zmianie przepisów powstała wątpliwość prawna, jaki organ jest właściwy do przyznawania i ponoszenia ww. kosztów.
Ustawa z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, w art. 13 wskazuje, że koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie sześciomiesięcznego terminu na odbiór pojazdu przez właściciela do dnia 4 września 2010 r., wobec pojazdów, dla których wskazany sześciomiesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Powyższy przepis przesądza jedynie o odpowiedzialności Skarbu Państwa za zapłatę powyższych kosztów, bez jednoczesnego wskazania organu właściwego (statio fisci) do ich ustalenia i wypłaty.
Również powstałe przepisy ustawy zmieniającej, a także ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie wskazują organu właściwego. W szczególności, o właściwości w tych sprawach nie przesądza art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Powyższy przepis stanowi wyłącznie podstawę do wydania decyzji, adresowanej do poprzedniego właściciela pojazdu, ustalającej wysokość kosztów i nakazującej ich zapłatę. Nie stanowi natomiast podstawy do wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć (a więc również prowadzenia postępowania) w odniesieniu do podmiotów, wobec których powyższe wydatki zostały lub winny zostać poniesione (w tym przypadku osób usuwających pojazdy lub prowadzących parkingi strzeżone, na których przechowywano pojazdy).
W poprzednim stanie prawnym o kosztach związanych z przechowywaniem pojazdów rozstrzygał naczelnik urzędu skarbowego i w konsekwencji przyznawał stosowne wynagrodzenie (czy zwrot wydatków) na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 50, poz. 449).
Po zmianie stanu prawnego powyższe rozporządzenie zostało uchylone i w jego miejsce uchwalono rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. o tożsamym tytule (Dz.U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237). To ostatnie rozporządzenie nie zawiera jednak przepisów upoważniających, czy nakazujących Staroście rozstrzygnięcia o kosztach poniesionych przed 4 września 2010 r. Nadto w sprawach związanych z przepadkiem pojazdu Starosta działa jako quasi-organ powiatu, a nie Skarbu Państwa. Nie jest zatem uprawniony do działania w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, będącego odrębnym od powiatu podmiotem prawa.
Brak jest jakichkolwiek przepisów, które wskazywałyby na Starostę jako organ właściwy do orzeczenia o kosztach przechowywania pojazdów przed 4 września 2010 r. czy do ich pokrycia (co potwierdza stanowisko Ministra Finansów z dnia 12 marca 2012 r. załączone do akt przedmiotowej sprawy). Tymczasem zgodnie z art. 19 k.p.a. organ zobowiązany jest do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Z tej przyczyny brak jest prawnych podstaw do wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia przez Starostę Poznańskiego w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych przez przedsiębiorcę A. Sp.j.
Zdaniem wnioskującego w zaistniałej sytuacji z uwagi na fakt, że koszty powstały na skutek zajęcia pojazdu dokonanego przez naczelnika urzędu skarbowego, który działał wówczas jako organ przeprowadzający postępowanie likwidacyjne, to jedynie ten organ posiada kompetencję do rozstrzygnięcia o kosztach przechowywania pojazdu. W konsekwencji pismo przedsiębiorcy A. Sp.j. za pismem z dnia 13 czerwca 2012r. (znak: (...) zostało przekazane według właściwości Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Poznań – Jeżyce w Poznaniu.
W piśmie z dnia 28 czerwca 2012r. (znak: (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań – Jeżyce w Poznaniu stwierdzając swoją niewłaściwość w przedmiotowej sprawie, zwrócił wniosek przedsiębiorcy A. Sp.j. Staroście Poznańskiemu.
W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań – Jeżyce wskazał, iż organem właściwym w sprawie jest Starosta Poznański, ponieważ wniosek o zwrot wydatków za przechowywanie pojazdów przez uczestnika: A. Sp. j. został złożony w dniu 13 stycznia 2012 r., co oznacza, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h. Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań – Jeżyce podziela przy tym ugruntowane już stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i.
Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Ponadto nowela zmieniająca z dnia 22 lipca 2010 r. zawiera regulacje międzyczasowe i w art. 13 rozstrzyga o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Ustawodawca, rozstrzygając o kosztach wskazał przy tym ogólnie na Skarb Państwa, ale bez wskazania statio fisci. Jednocześnie nie rozstrzygnięto przy tym w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. W tej sytuacji, zdaniem wnioskodawcy, jako organ właściwy do załatwienia wniosku uczestnika winien być Starosta Poznański.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie powstał spór kompetencyjny pomiędzy Starostą Poznańskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Poznań – Jeżyce dotyczący organu właściwego do rozpoznania wniosku o zwrot wydatków za usunięcie z drogi i przechowywanie wymienionych we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pojazdów.
Zgodnie z przepisem art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2008 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany w wyniku nowelizacji ustawy – Prawo o ruchu drogowym poprzez regulację art. 1 pkt 10 lit. k/ ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018), zmieniającej tę ustawę z dniem 4 września 2010 r.
W powołanej ustawie, niezależnie od powyższego uregulowania odnośnie do kompetencji określonego wyżej podmiotu do wydania przedmiotowej decyzji, zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. W art. 13 ustawy zmieniającej rozstrzygnięto bowiem o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślić jednak należy, że rozstrzygając o kosztach wskazano ogólnie na Skarb Państwa. Jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w odmienny niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h powyższej ustawy sposób o organie, orzekającym w tego rodzaju przypadkach.
Uwzględniając powyższą regulację stwierdzić należy, że organem właściwym w sprawie jest Starosta Poznański.
Jak wynika z przekazanych przy wniosku materiałów wnioski o zwrot wydatków za usunięcie i przechowywanie poszczególnych pojazdów objętych niniejszym postępowaniem złożone zostały do Starosty Poznańskiego w dniu 13 stycznia 2012 r. Postępowanie dotyczące zwrotu wydatków wszczęte zostało po nowelizacji art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, która obowiązuje od dnia 4 września 2010 r. Wówczas to dodany został do tego artykułu ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu. Przepis ten jednoznacznie wskazuje Starostę jako organ właściwy do załatwienia wniosków tego rodzaju. Skoro w art. 13 ustawy zmieniającej stwierdzono jedynie, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów i nie rozstrzygnięto w odmienny niż wskazany w art. 130 a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym sposób o organie orzekającym w przypadkach tam wskazanych, to należało przyjąć, że organem tym jest starosta.
Takie stanowisko utrwalone zostało w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym kwestii będącej przedmiotem rozstrzygnięcia (np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2011 r., I OW 96/11; z 15 czerwca 2012 r., I OW 68/12; z 13 lipca 2012 r., I OW 93/12 i I OW 95/12).
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak na wstępie.