Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miechowie, działający z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta Miechów wnioskiem z dnia 1 czerwca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta Miechów a Burmistrzem Miasta Bytów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. K. o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w Schronisku im. [...] w Miechowie.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J. K. podaniem z dnia 20 marca 2017 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miechowie o skierowanie go i pokrycie kosztów jego pobytu w schronisku. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że J. K. ostatni adres zameldowania na pobyt stały posiadał w Bytowie. Z miejscowości tej został administracyjnie wymeldowany po uzyskaniu pełnoletniości i opuszczeniu Domu Dziecka w Bytowie. Po opuszczeniu placówki opiekuńczej przebywał w różnych miejscach w kraju, gdzie był zameldowany na pobyt czasowy. Zainteresowany od dnia 17 marca 2017 r. przebywa w Schronisku im. [...] w Miechowie.
Ponadto w dniu 20 marca 2017 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Miechowie jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. GOPS w Miechowie przy piśmie z dnia 3 kwietnia 2017 r. powyższe podanie przekazał według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bytowie, wskazując, że skoro J. K. jest osobą bezdomną, której ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały był Bytów, to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w schronisku jest Burmistrz Miasta Bytów. Pismem z dnia 24 kwietnia 2017 r. MOPS w Bytowie podanie J. K. zwrócił do GOPS w Miechowie, podnosząc, że Bytów nie jest gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do schroniska.
We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Kierownik GOPS w Miechowie podniósł, że J. K. nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym. Pobyt w schronisku nie może być bowiem traktowany jako służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Z powyższego wynika, że zainteresowany jest osobą bezdomną. W odniesieniu zaś do osoby bezdomnej ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro J. K. był zameldowany na pobyt stały w Bytowie, to za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w schronisku należy uznać Burmistrza Miasta Bytowa.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPS w Bytowie, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Bytów, wskazał, że J. K. swoje centrum życiowe miał związane z innymi miejscowościami niż Bytów. Obecnie jego centrum życiowe znajduje się w Miechowie. Z tych też względów organem właściwym do rozpoznania wniosku J. K. o skierowanie go i pokrycie kosztów jego pobytu w schronisku jest Burmistrz Gminy i Miasta Miechów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.- dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta Miechów a Burmistrzem Miasta Bytów jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku J. K. o skierowanie go i pokrycie kosztów jego pobytu w schronisku.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s."). Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
W sprawie zatem w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie czy J. K. można uznać za osobę bezdomną.
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że J. K. był zameldowany na pobyt stały w Bytowie, jednak został stamtąd wymeldowany. Od marca 2017 r. przebywa w Schronisku im. [...] w Miechowie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pobyt w takiej placówce nie może być traktowany jako służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Uznać zatem należy, że w sprawie zachodzą przesłanki do uznania J. K. za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania J. K. na pobyt stały był Bytów, to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w Schronisku im. [...] w Miechowie jest Burmistrz Miasta Bytów.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.