Uzasadnienie
Pismem z [...] października 2021 r. Minister Rodziny i Polityki Społecznej wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między tym organem a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. w sprawie o wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] września 2017 r. A.C. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na jedno dziecko, które to świadczenia zostały jej przyznane na mocy decyzji Prezydenta W. z [...] października 2017 r. na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r. W dniu [...] września 2018 r. do Urzędu Dzielnicy W. Miasta W. wpłynęło oświadczenie wnioskodawczyni z [...] września 2018 r., w którym poinformowała ona o pracy jej męża w innym państwie Unii Europejskiej od lutego 2018 r. 12 września 2018 r. Urząd Dzielnicy [...] przekazał ww. oświadczenie do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. w celu ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odpowiedzi Urząd poinformował, że w przedmiotowej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od [...] lutego 2018 r. W konsekwencji Prezydent W. w dniu [...] kwietnia 2020 r. uchylił swoją decyzję z [...] października 2017 r. w odniesieniu do okresu od [...] lutego 2018 r. do [...] października 2018 r. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego ww. decyzja Prezydenta W. z [...] kwietnia 2020 r. została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2020 r.
Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Urząd Dzielnicy [...] przekazał ww. decyzję z [...] kwietnia 2020 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego. W dniu [...] października 2020 r. Wojewoda [...] wydał decyzję o przyznaniu wnioskodawczyni zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem w okresie od 1 lutego 2018 r. do 31 marca 2018 r. oraz odmowie przyznania tych świadczeń rodzinnych w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 31 października 2018 r., wskazując, że w okresie tym przekroczono kryterium dochodowe. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni wniosła odwołanie, które Wojewoda [...] przekazał [...] listopada 2020 r. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. Pismem z [...] lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przekazało ww. odwołanie do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej.
W ocenie Ministra organ wyższego stopnia w rozpoznawanej sprawie wyznacza przepis art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1428). Z uwagi na powyższe Minister wystąpił o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. jako organu wyższego stopnia wobec Wojewody [...] w sprawie o rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody w sprawie wszczętej z wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków, złożonego przed 1 stycznia 2019 r.
W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie wniosku Ministra jako bezzasadnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego.
Istotą rozpoznawanej sprawy jest wskazanie, który organ jest właściwy do rozpatrzenia odwołania wnioskodawczyni od decyzji z [...] października 2020 r., którą Wojewoda [...] orzekł o przyznaniu wnioskodawczyni zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] marca 2018 r. oraz odmowie przyznania tych świadczeń rodzinnych w okresie od [...] kwietnia 2018 r. do [...] października 2018 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.
Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie dotyczyło rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na jedno dziecko złożonego przez wnioskodawczynię w dniu [...] września 2017 r., przy czym istotne jest w sprawie podjęcie od lutego 2018 r. przez męża wnioskodawczyni pracy w innym państwie Unii Europejskiej. Oznacza to, że zastosowanie znajdą przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. 2017, poz. 1428). Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do odwołania od decyzji rozpatrującej wniosek A.C. znajduje zastosowanie art. 23 ust. 2 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, złożonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze.
Wprawdzie przepis ten został wprowadzony z uwagi na przeniesienie kompetencji do rozpatrywania spraw o świadczenia rodzinne, w przypadku których zachodzi konieczność koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z marszałków województw na wojewodów, ale należy odnotować, że analizowany przepis określa organ wyższego stopnia w sprawach z wniosków złożonych przed 1 stycznia 2019 r. a nie decyzji wydanych przez marszałków województw w tych sprawach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka redakcja przepisu powoduje, że nawet w sytuacji, gdy wniosek złożony przed 1 stycznia 2019 r. został od początku rozpatrzony przez właściwego miejscowo wojewodę – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – to organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji wojewody jest samorządowe kolegium odwoławcze.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.
Spór kompetencyjny pomiędzy Ministrem a Kolegium w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] października 2020 r. w sprawie odmowy przyznania wychowawczego został rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Brak było podstaw do zastosowania art. 64 § 2 w zw. z art. 111 § 2 ppsa, gdyż wnioski Ministra dotyczyły różnych sporów kompetencyjnych wynikłych w sprawach o przyznanie odmiennych świadczeń, wobec czego nie mogły być objęte jednym wnioskiem.