Uzasadnienie
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Wójta Gminy G., wniósł 14.04.2005 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową przez ustalenie, że właściwym do załatwienia wniosku Heleny Ł. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Ośrodek Pomocy Społecznej w W. Uzasadniając swe wystąpienie wnioskodawca podał, że postanowieniem z 11.01.2005 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w W. uznał się niewłaściwym w sprawie skierowania Heleny Ł. do Domu Pomocy Społecznej w G. i przekazał sprawę do Ośrodka Pomocy Społecznej w G., motywując to tym, że miejscem zamieszkania ww. jest Gmina G., ponieważ mieszka ona i jest zameldowana w Domu Pomocy Społecznej w G. Ośrodek Pomocy Społecznej w G. uważa, że przekazanie sprawy nastąpiło z obrazą art. 59 i art. 101 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 25 Kc. Zgodnie z ww. przepisami właściwą miejscowo do załatwienia sprawy jest gmina miejsca zamieszkania zainteresowanego. W sprawach o skierowanie do DPS nie można ustalać właściwości według miejsca pobytu.
Z dokumentacji sprawy wynika, że Helena Ł. złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wniosek o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w G. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest "mieszkanką W. na stałe zameldowaną w W. przy ul. K.". Zamieszkiwanie w Warszawie potwierdziła także w wywiadzie środowiskowym. Helena Ł. przebywała w Domu Pomocy Społecznej w G. na podstawie umów cywilnoprawnych od 29.10.2005 r. Po upływie okresu, na jaki zostały zawarte umowy, świadczeniobiorczyni zobowiązała się do powrotu do stałego miejsca zamieszkania. OPS w W. nie zauważył, że miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym osoba przebywa przez dłuższy okres i z którym jest związana trwale więzami osobistymi, rodzinnymi i zawodowymi. Helena Ł. od 29.10.2004 r. jest jedynie "świadczeniobiorcą" DPS w ramach /odpłatnej/ umowy cywilnoprawnej na określony czas. Z Gminą G. nie była wcześniej ani nie jest związana żadnymi więzami rodzinnymi, majątkowymi, osobistymi i zawodowymi.
Chęć pozostania w DPS w G. jest niczym innym jak oświadczeniem woli niezbędnym do umieszczenia decyzją właściwego miejscowo Ośrodka w DPS, co potwierdza fakt złożenia wniosku we właściwym miejscowo Ośrodku w W. Niewłaściwość Ośrodka w G. potwierdza także fakt pobierania świadczeń emerytalno-rentowych z Oddziału ZUS. Zgodnie z przepisami emerytalno-rentowymi świadczenia emerytalne wypłacają Oddziały ZUS właściwe do wydania decyzji ze względu na miejsce zamieszkania. Działania OPS w m. W. polegające na uniknięciu ustawowego obowiązku pomocy osobom wymagającym skierowania do domu pomocy społecznej, a tym samym partycypowania w części opłaty za pobyt w tym domu, są niezgodne z zasadami współżycia społecznego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość działająca w imieniu Prezydenta m. W. radca prawny mgr Urszula M. wniosła o wskazanie, że właściwym miejscowo do załatwienia wniosku Heleny Ł. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Ośrodek Pomocy Społecznej w G. Helena Ł. posiadająca stały meldunek w W. przy ul. K. od 29.10.2004 r. mieszka i jest czasowo zameldowana w Domu Pomocy Społecznej w G. Jak wynika z pisma ww. z 5.11.2004 r. pobyt nie jest czasowy, lecz z zamiarem stałego zamieszkania w DPS w G. Ze względu na wiek, schorzenia oraz brak wszelkich więzów z miejscem stałego zameldowania Helena Ł. wyraźnie stwierdziła, iż zamierza na stałe pozostać w DPS G., w pobliżu swojej jedynej rodziny zamieszkałej w R. W tej sytuacji należy uznać, iż miejscem stałego zamieszkania są zgodnie z art. 101 ustawy o pomocy społecznej G. Jak wynika z akt i oświadczenia, Helena Ł. nie może samodzielnie funkcjonować we własnościowym spółdzielczym mieszkaniu w W. i nie zamierza tam wrócić.
Niesłuszny jest zarzut, że OPS m. W. uchyla się od partycypowania w części opłaty za pobyt w DPS G., ponieważ Helena Ł. posiada dochód w postaci emerytury w wysokości 1.244,27 zł oraz majątek w postaci własnościowego prawa do lokalu spółdzielczego, z którego dochód powinien być przeznaczony na pokrycie kosztów pobytu w ww. DPS. Z zaświadczenia MSM Energetyka wynika, że zainteresowana ma pełnomocnika w osobie Michała Janusza W., z którym OPS w G., ze względu na jego zamieszkiwanie w R., może ustalić formę ponoszenia opłat z majątku Heleny Ł. w części przekraczającej opłaty regulowane z emerytury.
W związku z tym właściwym do rozpatrzenia wniosku jest OPS w G., gdyż faktycznym miejscem zamieszkania Heleny Ł. są G., oraz wyraża ona wolę pozostania w G. na stałe. Artykuł 101 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie określa kompetencje gminy miejsca zamieszkania, a zatem miejsca, w którym faktycznie osoba mieszka, są ześrodkowane wszelkie jej potrzeby życiowe, oraz gdzie zamierza przebywać na stałe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./ ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej /art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy/. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania".
Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że w okolicznościach tej sprawy przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego art. 25 Kc spełnia w odniesieniu do Heleny Ł. miejscowość G. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że Helena Ł. jest osobą samotną w podeszłym wieku /83 lata/, która ze względu na wiek i stan zdrowia wymaga pomocy i stałej opieki ze strony innych osób.
W miejscu stałego zameldowania, tj. w Warszawie, nie ma żadnych bliskich, którzy mogliby jej to zapewnić. Najbliższą rodziną jest dla niej rodzina siostrzeńca zamieszkująca w R. Chcąc mieć bliski kontakt z tą rodziną, a jednocześnie mieć zapewnioną pomoc i całodobową opiekę Helena Ł. wyjechała z W. i przeniosła się do Domu Pomocy Społecznej w G., w którym na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych miała przebywać od 29.10.2004 r. do 31.01.2005 r. będąc zameldowaną w tej placówce na pobyt czasowy. Jednocześnie w trakcie pobytu w omawianym Domu Helena Ł. złożyła wniosek o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w G., w którym chciałaby przebywać na stałe. Zamiarem jej było więc niewątpliwie na stałe zamieszkanie w G., a pobyt zainteresowanej w tej miejscowości przekroczył okres zakreślony umowami zawartymi z Domem Pomocy Społecznej w G. /z 29.10.2004 r. i 31.12.2004 r. znajdującymi się w aktach/, o czym świadczy choćby przedłużenie zameldowania w G. na pobyt czasowy do 26 III 2005 r. Co wskazywałoby, że Helena Ł. tę miejscowość uznała za ośrodek swych osobistych i majątkowych interesów.
Zamiar przebywania na stałe w G. i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania Heleny Ł. w rozumieniu art. 25 Kc. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Wójta Gminy G. uznać należy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku Heleny Ł. z 5.11.2004 r. o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w G. Z tego względu na podstawie art. 15 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji.