Uzasadnienie
Starosta Sierpecki wnioskiem z dnia 22 listopada 2022 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy, przez wskazanie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy działającego przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, jako organu właściwego do realizacji postanowienia Sądu z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III Nsm 164/22 dotyczącego umieszczenia małoletniego [...] w Regionalnej Placówce Opiekuńczo-Terapeutycznej w Kraszewie-Czubakach i ponoszenia wydatków na jego opiekę i wychowanie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Sąd Rejonowy w Sierpcu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich 25.05.2022 r. wydał postanowienie dotyczące umieszczenia małoletniego [...] w Regionalnej Placówce Opiekuńczo-Terapeutycznej w Kraszewie-Czubakach. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Sierpcu otrzymało postanowienie Sądu z dnia 25 maja 2022 r. Następnie po dokonaniu oceny zebranych informacji i dokumentów uznało się za niewłaściwe w sprawie i przekazało postanowieniem w dniu 7 czerwca 2022 r. akta sprawy do jednostki właściwej: Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie na podstawie art. 191 ust. 13 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Matka małoletniego pozostawiła go w szpitalu po urodzeniu.
Następnie dziecko zostało objęte opieką w Interwencyjnym Ośrodku Preadopcyjnym w Otwocku (dalej też: IOP). Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie (dalej też: WCPR) w piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. błędnie wskazał miejsce pobytu jako Interwencyjny Ośrodek Preadopcyjny w Garwolinie. Tam chłopiec przebywał jedynie do 12 listopada 2012 r., w tym dniu został przeniesiony do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Kraszewie-Czubakach (powiat płoński), dalej też: ZOL. Powiat Sierpecki nie ponosił odpłatności za pobyt dziecka w IOP w Otwocku oraz ZOL w Kraszewie-Czubakach.
Sąd Rejonowy w Sierpcu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich 25.05.2022 r. wydał postanowienie dotyczące umieszczenia małoletniego [...] w Regionalnej Placówce Opiekuńczo-Terapeutycznej w Kraszewie-Czubakach. W bazie PESEL brak jest informacji o miejscu stałego zameldowania małoletniego. Jak wynika z pisma Grupy Zdrowie z 27.10.2022 r., matka [...] 29.05.2012 r. w Państwowym Szpitalu Ginekologiczno-Położniczym w Warszawie przy ul. Inflanckiej 6 podpisała podanie o przyjęcie dziecka do pieczy zastępczej oraz wyraziła wstępną zgodę na przysposobienie małoletniego. Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie w piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. wskazało wprawdzie, że w jego ocenie właściwym do rozpatrzenia sprawy i tym samym wystąpienia z wnioskiem do Mazowieckiego Centrum Polityki Społecznej o skierowanie małoletniego [...] do Regionalnej Placówki Opiekuńczo-Terapeutycznej w Kraszewie-Czubakach jest PCPR w Sierpcu.
W piśmie tym podniesiono, że nie można w tym wypadku zastosować art. 191 ust. 13 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ze względu na to, że pierwszy pobyt w pieczy zastępczej został zakończony poprzez umieszczenie dziecka w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Za właściwością powiatu sierpeckiego przemawiałoby zastosowanie art. 191 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej "Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej", ponieważ nie można ustalić ostatniego miejsca zameldowania dziecka na pobyt stały.
Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie w odpowiedzi z dnia 2 lutego 2023 r. na ww. wniosek o rozstrzygnięcie sporu wniósł o wskazanie Starosty Sierpeckiego jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zgodnie z art. 191 pkt 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz zgromadzonymi przez tut. Centrum danymi powiatem właściwym do objęcia opieką małoletniego [...] jest powiat sierpecki. Pierwszy pobyt w pieczy zastępczej w Interwencyjnym Ośrodku Preadopcyjnym w Otwocku, w którym chłopiec przebywał jedynie do 12.11.2012 r. i w tym dniu został przeniesiony do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Kraszewie-Czubakach (powiat płoński) - został zakończony poprzez umieszczenie dziecka w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Kraszewie-Czubakach, dlatego zastosowanie przytoczonego przez PCPR w Sierpcu art. 191 ust. 13 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jest niezasadne.
Ze względu na to, że nie jest możliwe ustalenie miejsca zamieszkania małoletniego, jak również dziecko nie jest zameldowane na pobyt stały, w ustalaniu powiatu właściwego do objęcia opieką dziecka należy brać pod uwagę powiat miejsca siedziby Sądu, który orzekł o umieszczeniu małoletniego w pieczy zastępczej. Sąd Rejonowy w Sierpcu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich 25 maja 2022 r. wydał postanowienie dotyczące umieszczenia małoletniego [...] w Regionalnej Placówce Opiekuńczo-Terapeutycznej w Kraszewie-Czubakach, wobec czego to Starosta Sierpecki jest organem właściwym w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Staroty Sierpeckiego, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość w przedmiocie powiatu właściwego w sprawie. Obydwa organy działając w imieniu swoich jednostek samorządu terytorialnego uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku w kwestii realizacji postanowienia Sądu z 25 maja 2022 r., sygn. akt III Nsm 164/22 dotyczącego umieszczenia małoletniego [...] w Regionalnej Placówce Opiekuńczo-Terapeutycznej w Kraszewie-Czubakach i ponoszonych w związku z tym wydatków na opiekę i wychowanie małoletniego [...].
Mając na uwadze przedmiot sporu, wskazać trzeba, że właściwość jednostek samorządu terytorialnego w przedmiocie ponoszenia omawianych wydatków określa art. 191 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2022 r., poz. 447). Zgodnie z jego treścią, wydatki te ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej (ust. 1). Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały (ust. 2).
Natomiast jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej (ust. 3). W sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia powyższych wydatków stosuje się przepisy k.p.a. (ust. 16). Stosownie jednak do art. 191 ust. 13 ustawy wydatki na dziecko, o którym mowa w ust. 8 pkt 2 (dzieci pozostawione bezpośrednio po urodzeniu lub dzieci, których tożsamość rodziców jest nieznana), w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce pozostawienia dziecka.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dokumentów zgromadzonych w sprawie oraz z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że z punktu widzenia tej sprawy istotną jest informacja, że matka pozostawiła dziecko bezpośrednio po urodzeniu w szpitalu w Warszawie przy ul. Inflanckiej 6. Mając to na uwadze oraz przeprowadzoną w sprawie analizę okoliczności faktycznych i prawnych zaistniały spór należy rozstrzygnąć stosownie do art. 191 ust. 13 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, tj. ustalić właściwy powiat według miejsca pozostawienia dziecka bezpośrednio po urodzeniu. Przepis ten nie pozostawia bowiem żadnych wątpliwości (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2015 r. sygn. akt I OW 203/15, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
A zatem, skoro dziecko pozostawiono bezpośrednio po urodzeniu w Państwowym Szpitalu Ginekologiczno-Położniczym w Warszawie przy ul. Inflanckiej 6, to stosownie do cytowanego art. 191 ust. 13 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej – powiatem właściwym w sprawie będzie Miasto Stołeczne Warszawa.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.