Postanowienie NSA z 7 grudnia 2012 r., I OW 166/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 grudnia 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. a Starostą Powiatu Ś. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. S.

Sprawa

w sprawie przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu marki Fiat Tempra nr rej. [...] oraz za jego dozór postanawia: wskazać Starostę Powiatu Ś. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku

Skład

sędzia NSA Jolanta Rajewska przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Marek Stojanowski
sędzia del. NSA Jerzy Stankowski
asystent sędziego Katarzyna Myślińska protokolant

Uzasadnienie

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L., powołując się na art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływana jako P.p.s.a.), wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. a Starostą Powiatu Ś. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. S. w sprawie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu marki Fiat Tempra nr rej. [...] oraz za dozór w okresie od daty usunięcia do daty odbioru pojazdu z parkingu.

W uzasadnieniu wniosku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. wskazał, że zgodnie z art. 130 a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym -w wersji obowiązującej od dnia 12 czerwca 2009 r.- pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 oraz ust. 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Zgodnie z przepisami § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. z 2007 r, Nr 1191, poz.1377) w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130 a ust. 10 ustawy, jednostka prowadząca parking strzeżony, powiadamia o tym -nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu- właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, po otrzymaniu powiadomienia, o którym mowa w ust. 2, przesyła niezwłocznie do właściwego urzędu skarbowego kopię powiadomienia, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 wraz z potwierdzeniem jego doręczenia. Stosownie do § 8 ust. 1 o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał wówczas naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego.

W przedmiotowej sprawie samochód marki Fiat Tempra o nr rej. [...] został odholowany z drogi w dniu 14 października 2009 r., czyli w chwili, gdy art. 130 a ustawy utracił już moc obowiązującą. Jednostka prowadząca parking nie dopełniła obowiązku wynikającego z § 7 ust. 2 wyżej wymienionego rozporządzenia o powiadomieniu właściwego urzędu skarbowego o upływie terminu do odbioru pojazdu. Natomiast podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, nie przesłał powiadomienia, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 wraz z potwierdzeniem odbioru, tym samym nie wywiązywał się z obowiązku wynikającego z § 7 ust. 3 rozporządzenia. Uchylony art. 130 a ust. 10 został na nowo uregulowany w dniu 4 września 2010 r., na podstawie którego starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach określonych w ust. 1 i ust. 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu. Biorąc jednak pod uwagę, że pojazd został usunięty przed dniem wejścia w życie powyższej zmiany, zastosowanie będzie miał art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym w przypadkach, w których termin określony w art. 130 a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio, a zatem przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Skoro wniosek R. S. dotyczący zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi oraz dozór pojazdu został złożony do Starosty Powiatowego w Ś. w dniu 13 sierpnia 2012 r., czyli w okresie obowiązywania art. 130 ust. 10 h Prawa o ruchu drogowym, to organem właściwym do załatwienia tego rodzaju wniosku jest starosta.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta Ś. domagał się wskazania Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy. Podniósł, że wątpliwości budzi interpretacja art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten stanowi, że koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130 a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, w brzmieniu dotychczasowym, ponosi Skarb Państwa. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez podania statio fisci. Nie wskazał również jaki organ rozstrzyga o tych kosztach. Starosta może występować w imieniu Skarbu Państwa tylko i wyłącznie, jeśli ustawa nadaje mu takie uprawnienia. Ustawa Prawo o ruchu drogowym, ani art. 13 ustawy zmieniającej, nie zawierają uregulowań wskazujących, że w zakresie ustalania wynagrodzenia za sprawowany dozór oraz ponoszenia kosztów przechowywania pojazdu w imieniu Skarbu Państwa występuje Starosta. Jeśli zamiarem ustawodawcy byłoby, aby Starosta rozstrzygał o kosztach i je ponosił, wskazałby go wprost, tak jak uczynił to w innych uregulowaniach ustawy Prawo o ruchu drogowym, m.in. w art. 130 a ust. 10 h czy w art. 10 przepisów przejściowych. Wskazując Skarb Państwa, ustawodawca miał więc na uwadze inny organ. Ponieważ przed uchyleniem przepisów właściwy do orzekania o kosztach i ponoszenia tych kosztów był Naczelnik Urzędu Skarbowego, uzasadnione wydaje się, aby za okres przed dniem 5 września 2010 r. nadal sprawy te należały do kompetencji Naczelnika Urzędu Skarbowego, który działa w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 P.p.s.a. – spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Przez spór kompetencyjny, w znaczeniu przewidzianym w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. a Starostą Powiatu Ś., albowiem żaden z organów nie uważa się za właściwy do załatwienia wniosku R. S. o zwrot wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu oraz jego dozór.

Stosownie do treści art. 130 a ust. 10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10 d i 10 i cytowanej ustawy. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W tej ostatnio powoływanej ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Nowela ta w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez wskazania statio fisci. Jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130 a ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Zgodnie z tym przepisem decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (zdanie drugie powyższego przepisu). Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniach z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 95/12, z dnia 13 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 93/12, który to pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela.

Uwzględniając powyższe regulacje stwierdzić należy, że organem właściwym w rozpoznawanej sprawie jest Starosta Powiatu Ś. Wniosek o zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu oraz za jego dozór sporządzony dnia 10 sierpnia 2012 r. został złożony w dniu 13 sierpnia 2012 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w Ś.). Oznacza to, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10 h w obowiązującym nadal brzmieniu. Ten zaś przepis wprost wskazuje starostę jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił natomiast wniosku Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. o zwrot kosztów postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje bowiem zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, o czym stanowi art. 199 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, 201, 203 i 204 tej ustawy i tylko w tych przypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami, co wynika z art. 209 ustawy. Żaden ze wskazanych przepisów nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poniesionych przez organ biorący udział w tym postępowaniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OW 94/08 LEX nr 575377).