Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. C. o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego oraz opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu wniosku podał, iż A. C. mieszka w mieszkaniu jego ojca w gminie B. W ocenie organu fakt posiadania przez zainteresowanego adresu zameldowana w B. nie determinuje tego Miasta do przyznania mu pomocy, tym bardziej że nie jest on osobą bezdomną. Tym samym za organ właściwy w sprawie winien zostać uznany Wójt Gminy B., tym bardziej, że decyzją z dnia 16 kwietnia 2014 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w tej Gminie uznał się za właściwy i przyznał A. C. świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego.
Odpowiadając na wniosek Wójt Gminy B. postulował wskazanie Prezydenta Miasta B. jako organu właściwego w tej sprawie. W uzasadnieniu podał, iż A. Ci. na stałe zameldowany jest w B., a na terenie Gminy B. przebywa tymczasowo u swojego ojca. Organ wskazał, że zainteresowany jest osobą niepełnosprawną, natomiast jego kontakty z ojcem nie są poprawne. Zostały mu odebrane prawa rodzicielskie nad synem, który wychowywał się w domu dziecka. W rodzinie zainteresowanego wprowadzona została procedura Niebieskiej Karty, wobec ojca zastosowano dozór policyjny. Ma on zakaz kontaktowania się ze swoim synem A. C. oraz nakaz opuszczenia wspólnie z nim zajmowanego lokalu. Sam zainteresowany nie jest w stanie złożyć wiążących oświadczeń woli co do swoich planów życiowych, jednakże organ zwrócił uwagę, iż pod adresem jego stałego zameldowania w B. przebywa ciotka zainteresowanego, stąd też prawdopodobnym jest w ocenie organu, iż to właśnie w tym mieście skoncentruje się jego centrum życiowe. Dlatego też żądanie A. C. winno być rozpatrzone przez organ składający wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B., a Wójtem Gminy B. dotyczący wniosku o przyznanie pomocy społecznej złożonego przez A. C. Rozpoznając go w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przy czym ustawa nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, przeto utrwalone orzecznictwo odwołuje się w tym zakresie do przepisów prawa cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej w myśl art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz.63 ze zm.), jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decyduje czynnik zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest więc ustalenie występowania obu w/w przesłanek, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I OW 85/09, publ. jw.). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na dzień składania przedmiotowego wniosku, czyli 1 września 2014 r. (data stempla pocztowego) A. C. przebywał na terenie gminy B. w miejscowości L. Ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku o pomoc społeczną z dnia 4 lipca 2014 r. wynika, iż zainteresowany prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zajmuje dwa pomieszczenia w budynku mieszkalnym należącym do jego ojca, który wyprowadził się z tego lokalu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane powyżej okoliczności uprawniają do stwierdzenia, iż centrum życiowym A. C. jest Gmina B., a nie B., gdzie jest tylko zameldowany. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu ma fakt aktualnego przebywania A. C. z zamiarem stałego pobytu. Miejsce pobytu jest bezsporne. Natomiast co do zamiaru stałego pobytu, stwierdzić należy, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, publ. jw., wskazał, iż wystarczającym jest, aby zamiar taki wynikał z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Jednocześnie zauważyć należy, że bez znaczenia w sprawie jest kwestia meldunku, będąca kategorią prawa administracyjnego, lecz nie przesądzająca o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Samo zameldowanie czy też wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym i służy celom ewidencyjnym potwierdzającym fakt pobytu, bądź też nie, w danym lokalu.
W konsekwencji przyjąć należy, że miejscem zamieszkania A. C. w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego jest L., gm. B. Z powyższych względów brak jest podstaw, żeby właściwość miejscową gminy ustalać według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. w oparciu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bo wymieniony nie spełnia jego przesłanek.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.