Uzasadnienie
Wójt Gminy Bedlno wnioskiem z dnia 24 października 2011 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygniecie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Łódź o rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania H. M. pomocy finansowej w formie zasiłku stałego.
Z uzasadnienia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wynika, że Prezydent Miasta Łódź postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. przekazał Wójtowi Gminy Bedlno do rozpoznania sprawę dotyczącą przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku stałego dla H. M. zamieszkałej w Łodzi, przy ul. K. W uzasadnieniu tego postanowienia podano, że H. M. na stałe jest zameldowana w miejscowości O., Gmina B. Do postanowienia załączono wywiad środowiskowy oraz kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Kutnie, zaświadczenie ZUS, pismo z KRUS Łódź, Placówka Terenowa Kutno, zaświadczenie Urzędu Gminy Bedlno, oświadczenie G. M. zam. w Ł., ul. K. i oświadczenie H. M., a także oświadczenie o stanie majątkowym H. M. i zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego ZUS osoby zgłaszanej.
Na podstawie przesłuchania świadka najbliższego sąsiada posesji H. M. w O., A. B. ustalono, że H. M. ostatni raz widziana była w Święta Wielkanocne bieżącego roku. Czasami do domu przyjeżdża córka H. M. – S. M. która ma 20 lat. Zatem według Wójta Gminy Bedlno bezspornym jest fakt, że H. M. zamieszkuje w Łodzi, ul. K., o czym świadczy fakt przebywania tam, co potwierdzają oświadczenia G. M. - właścicielki mieszkania w Łodzi i H. M. oraz koncentracja aktywności życiowej, o czym świadczy udzielanie codziennej pomocy wobec chorej właścicielki mieszkania w zamian za zamieszkiwanie.
W związku z powyższym, zdaniem Wójta Gminy Bedlno, nie ma wątpliwości co do faktu zamieszkiwania wnioskodawczyni w Łodzi ul. K., ponieważ fakt przebywania tam potwierdzają dokumenty i skoncentrowanie tam aktywności życiowej. Według Wójta Gminy Bedlno, wniosek H.M. powinien rozpatrzyć Prezydent Miasta Łódź, ponieważ zgodnie z art. 101 ust. l ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Łódź wniósł o wskazanie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku H. M. w sprawie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego Wójta Gminy Bedlno. Zdaniem organu, Wójt Gminy Bedlno pomija w swoich rozważaniach istotną dla tej sprawy okoliczność, że opuszczenie przez H. M. miejsca zamieszkania, tj. O., nie miało charakteru dobrowolnego i nie wynikało z jej woli zmiany miejsca zamieszkania, a z sytuacji rodzinnej, w której dzieci obwiniając ją o śmierć ich ojca kazały się jej wyprowadzić.
Natomiast sprawy spadkowe do tej pory nie są uregulowane. H. M. nie wyraziła w żadnym ze składanych przez siebie oświadczeń zamiaru stałego pobytu w Łodzi, przy ul. K. Zarówno dla niej jak i dla jej kuzynki, u której przebywa, pobyt ten ma charakter czasowy wynikający z ich sytuacji życiowej. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 25 Kodeksu cywilnego, aby zasadne było przyjęcie, że Łódź przy ul. K. jest miejscem zamieszkania H. M. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Spór o właściwość powstaje w związku z odmienną oceną zakresu właściwości organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie powstał negatywny spór o właściwość miejscową pomiędzy Wójtem Gminy Bedlno a Prezydentem Miasta Łódź, gdyż oba organy uznały się za niewłaściwe do rozpoznania i załatwienia wniosku H.M. o przyznanie zasiłku stałego.
Ustawa o pomocy społecznej regulując właściwość miejscową gminy do załatwienia sprawy, posługuje się generalnie pojęciem miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, z nielicznymi wyjątkami. Zgodnie z art. 101 ust. 1 niniejszej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie natomiast do art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle ww. przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.
O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, o tyle przy ustalaniu "zamiaru stałego pobytu" mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Natomiast kwestia zameldowania, będąca kategorią prawa administracyjnego, lecz nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Zameldowanie jest tylko czynnością materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym i służy celom ewidencyjnym potwierdzającym fakt pobytu w danym lokalu.
Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że w przypadku H. M. obie wymienione w art. 25 K.c. przesłanki spełnia Miasto Łódź. Nie ulega wątpliwości, że w dniu powstania sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Bedlno a Prezydentem Miasta Łódź H. M. faktycznie zamieszkiwała w Łodzi, gdzie przebywa od dłuższego czasu, gdyż – na skutek tragicznych zdarzeń (samobójcza śmierć męża, o której przyczynę obwiniają ją dzieci) H. M. nie może powrócić do miejsca, gdzie zamieszkiwała razem z mężem i gdzie jest zameldowana na pobyt stały, gdyż - jak ustalono – dzieci "wyrzuciły" ją z domu. Dlatego też na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania H. M. nie ma wpływu okoliczność, że - jak podaje Prezydent Miasta Łódź - pobyt jej u kuzynki G. M. z wynika z ich sytuacji życiowej.
Należy zatem przyjąć, że przebywanie w Łodzi połączone z ześrodkowaniem aktywności życiowej przez H. M. w tym mieście wskazuje na zamiar przebywania w nim na stałe, a tym samym czyni z niego miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Skoro właściwość miejscową gminy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jak wyżej wskazano jest Łódź, to właściwym do rozpatrzenia wniosku H. M. jest Prezydent Miasta Łódź.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o przepis art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.