Uzasadnienie
Burmistrz Miasta P., reprezentowany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wnioskiem z dnia 10 października 2011 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy nim a Burmistrzem L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. P. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. P. P. zwrócił się do Burmistrza Miasta P. o skierowanie go do domu pomocy społecznej w Ż. Burmistrz Miasta P. przekazał wniosek do rozpoznania Burmistrzowi L., który decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił skierowania P. P. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że P. P. został wymeldowany z pobytu stałego w L. w dniu [...] marca 1992 r., zaś zamieszkuje od około 20 lat w P. Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. P., twierdząc, że jest osobą bezdomną. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję Burmistrza L. z dnia [...] czerwca 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium zwróciło uwagę na regulacje prawne wskazujące organ właściwy do rozpoznania wniosku osoby bezdomnej i stwierdziło, że właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art.101 ust.2 ustawy o pomocy społecznej tj. według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji w sytuacji, gdy uznaje się za organ niewłaściwy w sprawie, nie powinien wydawać decyzji odmawiającej wnioskowanego świadczenia, lecz zwrócić się o rozstrzygnięcie sporu do organu właściwego, zgodnie z przepisami k.p.a. Zawiadomieniem z dnia [...] września 2011 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., działający z upoważnienia Burmistrza przekazał akta sprawy Burmistrzowi Miasta P. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podkreślono, że w art. 101 ustawy o pomocy społecznej ustanowiono podstawową zasadę, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, lecz zasada ta nie odnosi się do osób bezdomnych. P. P. jest osobą bezdomną, gdyż nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu ustawy o ochronie lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, nie jest też zameldowany na pobyt stały w mieście P. W odpowiedzi na wniosek Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., działający z upoważnienia Burmistrza L. wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta P., jako organu właściwego do rozpoznania wniosku P. P., gdyż od 20 lat zamieszkuje on w P., zaś Burmistrz tego miasta zaniedbał obowiązku meldunkowego. W sprawie powinien znaleźć zastosowanie art.101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Żądanie dotyczy sporu o właściwość, o którym mowa w art.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Spór pomiędzy Burmistrzem Miasta P. i Burmistrzem L. dotyczy rozpatrzenia wniosku P. P. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Kompetencja w tej sprawie należy do gminy, co wynika z art. 59 ust.1 w zw. z art. 17 ust.1 pkt 16 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do art.101 ust.1 wskazanej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według treści art.59 ust.1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Z obu wskazanych przepisów wynika, że właściwość organu gminy do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o skierowaniu do domu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby wnioskującej o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji miejsca zamieszkania, stąd w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko w świetle którego przez miejsce zamieszkania rozumie się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jest to jednocześnie odwołanie się do przepisów ogólnych kodeksu cywilnego i zawartej w nim w art.25 definicji miejsca zamieszkania. Odmiennie ustawodawca określił właściwość organu do wydania decyzji, gdy osoba wnioskująca o świadczenie pomocy społecznej jest bezdomna. Według art.101 ust.2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
W rozpoznawanej sprawie Burmistrz Miasta P. uważa, że nie jest właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku, gdyż osoba ubiegającą się o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest osobą bezdomną, co powoduje zastosowanie art.101 ust.2 ustawy o pomocy społecznej. Z kolei Burmistrz L. utrzymuje, że skoro wnioskujący o świadczenie od wielu lat mieszka na terenie Miasta P., to wniosek powinien rozpoznać Burmistrz tego miasta, zgodnie z regułą wynikającą z art.101 ust.1 wskazanej ustawy. Spór ten w istocie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wnioskujący P. P. jest osobą bezdomną.
Należy zatem odwołać się do definicji osoby bezdomnej zawartej w art.6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje uznanie osoby za bezdomną w sytuacji, gdy osoba ta nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania oraz gdy osoba nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, w którym jest zameldowana na stałe, bo nie ma możliwości zamieszkania w tym lokalu.
Zgodnie z treścią art.2 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2005 r., Nr 31, poz.266 ze zm.), do której odsyła wspomniany wyżej art.6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, - "lokal mieszkalny", to lokal służący zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Trzeba zwrócić uwagę, że w powołanym przepisie ustawodawca użył zwrotu " w szczególności", co pozwala na przyjęcie, że wyliczenie to ma charakter przykładowy. Z pewnością nie można uznać, za lokal mieszkalny takiego pomieszczenia, które nie spełnia podstawowych warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, typu: szopa, garaż, budynek gospodarczy.
Z akt sprawy wynika, że P. P., nie posiada własnego mieszkania, przez ostatnie lata mieszkał w budynku gospodarczym (pozbawionym podstawowych urządzeń, bez dostępu wody, gazu, wc) na posesji Z. M., nigdzie nie jest zameldowany, zaś ostatnim miejscem stałego zameldowania na pobyt stały były L. ul. [...]. W dacie składania wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej przebywał w szpitalu na oddziale chirurgii z rozpoznaniem miażdżycy naczyń kończyn dolnych i prognozowaną koniecznością amputacji lewej kończyny dolnej (wywiad środowiskowy, zaświadczenie lekarskie). W odwołaniu od decyzji Burmistrza L. z dnia [...] czerwca 2011 r. wnioskujący określił się jako osoba bezdomna. W tych okolicznościach sprawy przyjąć należy, że P. P. jest osobą bezdomną w rozumieniu art.6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art.101 ust.2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Bezspornym w sprawie jest, że ostatnim miejscem zameldowania P. P. na pobyt stały były L. i dlatego organem właściwym do rozpoznania wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest Burmistrz L. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.15§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji postanowienia.