Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta S., a Starostą Powiatu G. w przedmiocie pokrycia kosztów pobytu małoletniej N. P. w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 19 czerwca 2012 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G., działający z upoważnienia Starosty Powiatu G., wystąpił o wydanie skierowania do placówki opiekuńczo-wychowawczej w S. dla ciężarnej K. M. ur. 1 lutego 1995 r. – mieszkanki G. zameldowanej na pobyt stały w M. W oparciu o skierowanie nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. ciężarna małoletnia umieszczona została w placówce, a konsekwencją powyższych działań było zawarcie Porozumienia nr [...] z dnia [...] października 2012 r., w którym wskazano, że miejscem zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej był Powiat G. i ustalono zasady zwrotu wydatków na utrzymanie wychowanki przez ten Powiat.
W dniu 31 stycznia 2013 r. K. M. urodziła córkę N. P., a w dniu 5 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy w S. wydał postanowienie (sygn. akt [...]) – udzielając zabezpieczenia w sprawie o wydanie zarządzeń opiekuńczych wobec małoletniej N. P. – w którym zarządził natychmiastowe umieszczenie małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
W dniu 28 lutego 2013 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G. wystąpił o wydanie skierowania do placówki opiekuńczo-wychowawczej dla N. P. W oparciu o skierowanie nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. dziecko umieszczono w placówce w S. z matką.
Pomimo ustnych ustaleń, co do zawarcia porozumienia w przedmiocie ponoszenia przez Powiat G. wydatków na opiekę i wychowanie małoletniej N. P. przez ten Powiat, pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. ostatecznie odmówił zawarcia porozumienia, wskazując, że to Powiat S. jest właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie wymienionej małoletniej. Wskazał, bowiem, że N. P. nie zamieszkiwała na terenie powiatu g. przed umieszczeniem jej po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Stanowisko to podtrzymał w piśmie z dnia 18 lipca 2013 r. Powołał się przy tym na treść Indywidualnego Programu Usamodzielniania z dnia [...] grudnia 2012 r.
W dniu 21 października 2013 r. K. M. wraz z córką opuściła placówkę w S. Wnioskodawca wskazał, że K. M. nie zamieszkiwała nigdy na terenie gminy S., a wskazane przez powiat G. miejsce zamieszkania K. M. związane było jedynie z pobytem w placówce opiekuńczo-wychowawczej, pobytem czasowym. Z miastem S. nie łączą i nie łączyły K. M. oraz jej dziecka jakiekolwiek więzi. Najbliższa rodzina zamieszkuje w G. Także ojciec dziecka nie jest mieszkańcem S., a B. Nieuzasadnionym jest, zatem przyjęcie, że w sprawie wystąpiły przesłanki niezbędne do tego, aby uznać K. M. za mieszkankę S. Z kolei Indywidualny Program Usamodzielniania – w dniu [...] lipca 2013 r., tj. w dniu sporządzania pisma przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G. - stanowił jedynie projekt, który mógł ulec zmianie.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G., działający z upoważnienia Starosty Powiatu G. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wskazujące, że organem właściwym w tej sprawie jest Prezydent Miasta S. W ocenie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G., Indywidualny Program Usamodzielniania nie stanowił jedynie projektu, albowiem z dniu [...] lutego 2013 r. został zatwierdzony. A zatem ustalenia zawarte w tym Programie były ważne i wiążące. W tym Programie K. M. oświadczyła, że po opuszczeniu placówki będzie zamieszkiwała w miejscowości S., nie planuje powrotu do stałego miejsca zamieszkania, a z uwagi na brak możliwości ubiegania się o mieszkanie w B., planuje złożyć wniosek w tej sprawie do S. Organ wskazał, że wniosek taki K. M. złożyła, jednakże otrzymała decyzję odmowną stąd zmuszona była po opuszczeniu placówki zamieszkać w B. u ojca dziecka.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wynika, że wnioskodawca, stosownie do treści art. 191 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135) dąży do wskazania powiatu zobowiązanego do zawarcia porozumienia, w celu ponoszenia kosztów pobytu małoletniej N. P. w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Rozpoznawana sprawa nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Istota sporu o właściwość polega na tym, że sprawa, w której powstał spór musi mieć charakter sprawy z zakresu administracji publicznej, musi być zindywidualizowana, należeć do spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, lub postanowień opisanych w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.) oraz czynności określonych w pkt 4 tej ustawy, a wśród organów uczestniczących w postępowaniu przed sądem w sprawie o rozstrzygnięcie sporu musi brać udział organ właściwy do jej załatwienia. Spór ma, zatem miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. W praktyce oznacza to, że spory o właściwość mogą powstawać przede wszystkim na tle spraw rozstrzyganych w formach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Jednocześnie, podkreślić należy, że w ramach postępowania o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie jest rozpoznawana bezczynność organu administracji publicznej, czy też przewlekłe prowadzenie postępowania (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2013 r., art. 4, tezy 22, 23 i 29).
Zgodnie z treścią art. 180 pkt 13 lit. a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie opieki zastępczej, do zadań własnych powiatu należy finansowanie świadczeń pieniężnych dotyczących dzieci z terenu powiatu, umieszczonych w rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka, palcówkach opiekuńczo-wychowawczych, regionalnych placówkach opiekuńczo-terapeutycznych, interwencyjnych ośrodkach preadopcyjnych lub rodzinach pomocowych, na jego terenie lub na terenie innego powiatu.
W sprawach przyjęcia dziecka oraz warunków jego pobytu i wysokości wydatków, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie opieki zastępczej (to jest wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka a także średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym) powołana ustawa przewidziała formę porozumienia (umowy cywilnoprawnej). Powiat, na terenie którego funkcjonują mogące przyjąć dziecko rodzina zastępcza, rodzinny dom dziecka lub placówka opiekuńczo-wychowawcza, zawiera opisane porozumienie z właściwym powiatem (art. 191 ust. 1-4 i art. 191 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie opieki zastępczej).
Należy zauważyć, że przepis art. 191 ust. 1-3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie opieki zastępczej w sposób precyzyjny ustala właściwość organów w tych sprawach i podmioty, które mają zawrzeć porozumienie. Według ust. 1 właściwy jest powiat ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jest ostatniego zameldowania na pobyt stały. Gdy nie można ustalić właściwego powiatu według powyższych wskazań, zgodnie z ust. 3 właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej.
Przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. nie przewiduje kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wskazania organów właściwych do zawarcia porozumienia, gdyż sprawa ta nie mieści się w przytoczonej wyżej kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Również przepisy odrębne – ustawy o wspieraniu rodziny i systemie opieki zastępczej – nie dają możliwości rozstrzygnięcia sporu w tym zakresie w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia czy też innego aktu lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Skoro sprawa polegająca na wskazaniu powiatu zobowiązanego do zawarcia porozumienia z wnioskodawcą, w celu ponoszenia kosztów pobytu małoletniej N. P. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, nie podlega kognicji sądu administracyjnego, to nie można przyjąć, że powstał spór o właściwość między organami administracji publicznej w tym zakresie. W tej sytuacji wniosek należało odrzucić jako niedopuszczalny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a., orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku.