Uzasadnienie
Zawiadomieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. kierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Borzęcinie, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Bielsku-Białej przekazał na podstawie art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosek Pani A.W. o przyznanie pomocy finansowej. Z uzasadnienia zawiadomienia z dnia 11 stycznia 2016 r. wynika, że A.W. – ostatnio zameldowana na pobyt stały w Borzęcinie – przebywa czasowo w Hostelu "K." w Bielsku-Białej. W ocenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku-Białej przekazanie sprawy do Ośrodka Pomocy Społecznej w Borzęcinie na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej uzasadnia fakt, iż gmina Bielsko-Biała jest jedynie miejscem pobytu A.W.
W związku z powyższym Wójt Gminy Borzęcin wniósł o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Borzęcin a Prezydentem Miasta Bielsko-Białej o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Pani A.W. o udzielenie pomocy finansowej. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że A.W. od urodzenia mieszka w Bielsku-Białej. W Bielsku-Białej A.W. pracuje (umowa o pracę zawarta na czas określony do dnia 31 grudnia 2017 r.) oraz z tym miastem wiąże swoją przyszłość oraz przyszłość swojej córki, która uczęszcza do szkoły. Na terenie gminy Borzęcin A.W. mieszkała tylko kilka miesięcy na przełomie 2002/2003 roku. Do lipca 2015 r. A.W. mieszkała u swojej matki w Bielsku-Białej – najprawdopodobniej pod adresem Bielsko-Biała, ul. [...] - taki adres figuruje na umowie o pracę z dnia 31 grudnia, 2013 r. Obecnie A.W. odpłatnie mieszka w Hostelu "K." w Bielsku-Białej. W tym świetle zdaniem Wójta właściwy organ należy ustalić na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a wobec tego będzie nim Prezydent Miasta Bielsko-Biała, gdyż to w tym mieście A.W. ma swoje centrum życiowe i w nim ma zamiar przebywać stale. Wskazał ponadto, że jego zdaniem A.W. nie spełnia kryteriów osoby bezdomnej.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Bielsko-Biała wniósł o wskazanie jako organu właściwego w sprawie Wójta Gminy Borzęcin. Podniósł, że do 2014 r. A.W. posiadła meldunek pod adresem Borzęcin [...] u swojej teściowej, zaś obecnie zamieszkuje w pomieszczeniu Hostelu "K." niebędącego lokalem mieszkalnym, a zatem pozostaje osobą bezdomną. Organ właściwy należy zatem ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jak dla osoby bezdomnej, a zatem będzie nim Wójt Gminy Borzęcin.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Właściwy do wniosku A.W. z dnia 9 grudnia 2015 r. w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej jest Wójt Gminy Borzęcin.
Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), osoba bezdomna oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W sprawie sporne jest, czy A.W. może być zakwalifikowana jako osoba bezdomna w rozumieniu ww. przepisu, co determinuje sposób ustalenia organu właściwego.
Hostel "K.", prowadzony przez Fundację Zapobiegania i Resocjalizacji Uzależnień "Nadzieja" przyjmuje kobiety pełnoletnie, znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej. Pełni on także funkcje czasowych mieszkań adaptacyjnych. W budynku znajduje się 11 pokoi.
Definicję lokalu, do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, podaje art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.). Zgodnie z nim należy przez lokal mieszkalny rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
W orzecznictwie przyjmuje się, że lokalem nie jest pomieszczenie w ośrodku readaptacyjnym (zob. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., I OW 51/18). Jest to pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2014 r.).
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że A.W. spełnia przesłanki uznania jej za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Gminą ostatniego zameldowania A.W. jest Gmina Borzęcin. A zatem to Wójt tej gminy będzie w niniejszej sprawie organem właściwym. Przepis art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie znajdzie tu zatem zastosowania, gdyż nie odnosi się on do osób bezdomnych.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega optykę wnoszącego o rozstrzygnięcie sporu Wójta Gminy Borzęcin dotyczącą oceny racjonalności takiego rozwiązania przyjętego w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w sytuacji, gdy osoba bezdomna lokuje swoje centrum funkcjonowania w innym miejscu niż miejsce jej ostatniego zameldowania, choćby nie zamieszkiwała w nim lokalu mieszkalnego. Niemniej argumenty te – o charakterze faktycznym – nie mogły podważyć jednoznacznych rezultatów wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej. Gmina posiada z kolei środek prawny do kwestionowania przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań w drodze wniosku do Trybunału Konstytucyjnego (zob. art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji RP). Na kwestię tę zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny już w postanowieniu z dnia 3 listopada 2015 r. o sygn. akt I OW 154/15.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji postanowienia.