Uzasadnienie
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Ośrodkiem Pomocy Społecznej w B. o wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy w przedmiocie przyznania świadczeń z pomocy społecznej małoletnim: O., D. i W. J, w imieniu których działa ich ojciec – R. J jako przedstawiciel ustawowy.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że z dokumentów przesłanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wynika, że Pan R. J zwrócił się o przyznanie pomocy społecznej w postaci opłacenia kosztów schronienia w Domu Samotnej Matki w L.. Pan R. J aktualnie przebywa w tym Domu wraz z konkubiną Panią D. R, wspólnymi nieletnimi córkami: O., D., W. oraz córką konkubiny S. R. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazał do załatwienia sprawę O., D. i W. J w imieniu, których występuje ojciec R. J, Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w W..
W uzasadnieniu organ wskazał, iż R. J jest osobą bezdomną i mając na uwadze, że ostatnim miejscem jego zamieszkania był lokal mieszkalny w B., to zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. jest właściwym do załatwienia wniosku w zakresie przyznania wyłącznie jemu samemu wnioskowanej pomocy.
W ocenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B odmiennie kształtuje się sytuacja prawna w odniesieniu do jego małoletnich dzieci, ponieważ ostatnim miejscem ich zamieszkania było miasto W. i zdaniem tego Ośrodka, na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku o pomoc dla dzieci jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W..
Zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., stanowisko Ośrodka Pomocy Społecznej w B. nie jest trafne. Treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej statuuje ogólną zasadę, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Wyjątek od powyższej reguły przewiduje art. 101 ust. 2, zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Organ dodał, że według treści przepisu art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Nadto organ wskazał na brzmienie przepisu art. 30 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. W niniejszym stanie faktycznym R. J jako ojciec działa w imieniu swoich małoletnich dzieci.
W ocenie organu mając na względzie fakt ustawowego obowiązku nakładającego na rodzica działanie w imieniu i na rzecz małoletniego nie posiadającego zdolności do czynności prawnych, uznać należy, że sytuacja prawna rodzica-ojca determinuje sytuację prawną pozostających pod jego pieczą nieletnich O., D. i W. J. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. wskazał na orzeczenie NSA z 23 maja 2006 r., sygn. akt I OW 1/06, zapadłe w podobnym stanie faktycznym, w którym Sąd stwierdził, że ponieważ w imieniu małoletnich dzieci wystąpiła ich matka, jej miejsce zamieszkania jest miejscem zamieszkania dzieci i ono przesądza o właściwości miejscowej organu. Jakkolwiek rozważania Sądu dotyczą właściwości determinowanej miejscem zamieszkania nieletnich regulowanym przepisami art. 25 i następnymi Kodeksu cywilnego, niemniej jednak na gruncie przedmiotowego stanu faktycznego można powoływać przywołaną w uzasadnieniu orzeczenia argumentację Sądu.
W odpowiedzi na wniosek, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wniósł o rozstrzygniecie negatywnego sporu o właściwość poprzez wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W..
Organ podniósł, że na mocy przepisu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscową jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że zarówno wnioskodawca, jak i jego dzieci są osobami bezdomnymi. Poza sporem pozostaje również fakt, że małoletnie O., D. i W. J mają ostatnie miejsce zameldowania w ostatnim miejscu stałego pobytu matki, tj. w W. przy ul. [...]. Z tych względów gminą właściwą do przyznania małoletnim pomocy winno być Miasto W..
Organ nie podzielił argumentów dotyczących analogicznego stosowania w niniejszej sprawie przepisów Kodeksu cywilnego. Dodał, że zgodnie z przepisem art. 26 § 2 k.c. jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa.
Skoro małoletnie ostatnio zameldowane były w miejscu pobytu matki, z którą stale zamieszkują, nie ma żadnych podstaw do uznania, że właściwość miejscowa organu winna być determinowana ostatnim miejscem zameldowania R. J, a co za tym idzie koszty przyznanej im pomocy ponosić ma gmina, z którą nie łączy ich żaden związek prawny ani faktyczny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
W rozpoznawanej sprawie osobą tą jest R. J, który w imieniu własnym i małoletnich córek O., D. i W. J wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o refundację kosztów pobytu ww. w Domu Samotnej Matki w L.. W sprawie bezsporne jest, iż wnioskodawca ostatnio zameldowany był w B. woj. D. oraz to, że jest on osobą bezdomną.
Stosownie do art. 101 ust. 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo w sprawie świadczeń z pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały.
Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkiwania.
W myśl art. 26 § 1 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców lub tego z rodziców, któremu przysługuje władza rodzicielska.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż wnioskodawca wraz z dziećmi i ich matką przebywa w Domu Samotnej Matki w L..
Skoro z woli ustawodawcy w przypadku osoby bezdomnej gminą właściwą do udzielania świadczeń z pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, to gmina ta jest również właściwa w zakresie świadczeń należnych małoletnim dzieciom takiej osoby, wspólnie z nim zamieszkałych.
Stanowisko Prezydenta Miasta B., zgodnie z którym do przyznania świadczeń dzieciom R. J właściwy jest Prezydent Miasta W. z uwagi na to, że ostatnio ich matka była zameldowana wraz z dziećmi na terenie miasta W., nie znajduje prawnego uzasadnienia. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową organu pomocy społecznej ustala się wyłącznie w zależności od miejsca zamieszkania (art. 101 ust.
- 1) lub ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust.
- 2) osoby ubiegającej się o świadczenie.
Zasada ta pozostaje aktualna także w sytuacji gdy wnioskodawca działa także w imieniu swoich małoletnich dzieci, pozostających pod jego władzą rodzicielską i wspólnie z nim zamieszkałych.
Ustalenie tak jak chce tego Prezydent Miasta B. właściwości gminy wbrew tym zasadom stanowiłoby naruszenie art. 101 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Wobec powyższego należało uznać, ze Prezydent Miasta B. jako organ właściwy do udzielenia pomocy społecznej bezdomnemu jest również właściwy do udzielenia pomocy jego małoletnim dzieciom wspólnie z nim zamieszkałym.
Z tych względów na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.