Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] wnioskiem z dnia 20 czerwca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S.B. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że S.B. podaniem z dnia 4 listopada 2016 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o skierowanie go do domu pomocy społecznej na terenie miasta L. lub jego okolicach. GOPS w [...] przy piśmie z dnia 24 listopada 2016 r. podanie S.B. przekazał zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że do listopada 2011 r. ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały S.B. było miasto L. Obecnie zaś, tj. od dnia 15 października 2016 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w P. W placówce tej został umieszczony w trybie natychmiastowym w ramach interwencji kryzysowej wynikającej z likwidacji przez Wojewodę [...] Niepublicznego Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego im. [...] w D., gmina D., w której dotychczas przebywał S.B. Zainteresowany w dacie złożenia podania był zameldowany na pobyt stały w miejscowości D., gmina D. Powyższego nie zmienia fakt, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylił czynność materialno-techniczną zameldowania S.B. w miejscowości D. W ocenie Dyrektora MOPS w [...] w sprawie znaczenie ma rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OW 187/16.
W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał S.B. za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s.") i w związku z tym, na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie, wskazał Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie. Dlatego też za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku S.B. o skierowanie go do domu pomocy społecznej powinno uznać się Wójta Gminy [...].
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Kierownik GOPS w [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] wskazał, że decyzja z dnia [...] stycznia 2017 r. o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania S.B. na pobyt stały jest decyzją ostateczną i prawomocną. Oznacza to, że doszło do usunięcia skutków czynności materialno-technicznej jaką było zameldowanie w D., gmina D. Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej orzeczeniu przesądził bowiem, że uchylenie czynności zameldowania ma ten skutek, że zameldowanie nie może wywoływać żadnych skutków prawnych jakie ustawa wiąże z faktem zameldowania. Nie ulega zatem wątpliwości, że aktualnie ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały S.B. jest miasto L. Z tych też względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny).
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku S.B. o skierowanie go do domu pomocy społecznej.
Zagadnienie właściwości organów w sprawach dotyczących skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej reguluje art. 59 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W sprawie bezspornym jest, że S.B. obecnie nie jest nigdzie zameldowany. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylił czynność materialno-techniczną zameldowania S.B. na pobyt stały w D., gmina D. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. Oznacza to, że ostatnim miejscem zameldowania S.B. na pobyt stały było miasto L. Aktualnie zainteresowany przebywa w świetlicy w Domu Pomocy Społecznej w P. W placówce tej został umieszczony w ramach interwencji kryzysowej. Mając powyższe na uwadze właściwość miejscową gminy należało zatem ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro ostatnim miejscem zameldowania S.B. na pobyt stały było miasto L., to organem właściwym w przedmiocie jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...].
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.