Uzasadnienie
Pismem z 26 września 2022 r. Burmistrz Gminy U. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy L. w sprawie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z [...] sierpnia 2022 r. Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przesłał wniosek A.D. o umieszczenie w domu pomocy społecznej wraz z dokumentacją oraz wywiadem środowiskowym. Wyjaśnił, że zainteresowana jest zameldowana pod adresem [...] U., ale mieszka pod adresem [...] Gmina L., gdzie została umieszczona w zawodowej rodzinie zastępczej pierwotnie na okres od [...] marca 2010 r. do [...] czerwca 2021 r. Oświadczeniem złożonym w dniu [...] lipca 2022 r. opiekunka zainteresowanej zobowiązała się do opieki i udostępnienia jej mieszkania do rozstrzygnięcia sprawy umieszczenia zainteresowanej w domu pomocy społecznej.
Zainteresowana ma 24 lata, jest panną. Legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest niepełnosprawna umysłowo w stopniu lekkim, wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu, co zostało stwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami lekarskimi. Z zaświadczeń tych wynika m.in., że u zainteresowanej nasila się agresja.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. poinformował o przekazaniu całości akt sprawy do wnioskodawcy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Burmistrza Gminy U., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy L. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania kwestii skierowania zainteresowanej do domu pomocy społecznej.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że właściwość miejscową gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), dalej: ups. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Odnotować należy, że odrębne reguły ustanowiono w przypadku osób bezdomnych (ust. 2), osób przebywających w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej (ust. 2a) oraz w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a ups (ust. 3).
W rozpoznawanej sprawie zainteresowana nie przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej. Nie można również uznać jej za osobę bezdomną, gdyż nie spełnia przesłanek określonych w art. 6 pkt 8 ups. Jednocześnie należy odnotować, że wyznaczenie właściwości na podstawie reguły określonej w art. 101 ust. 3 ups może mieć miejsce wyłącznie w przypadku ograniczonego katalogu świadczeń, do których nie należy skierowanie do domu pomocy społecznej (art. 101 ust. 4 ups). W świetle powyższego właściwość miejscowa organu powinna zostać ustalona na podstawie art. 101 ust. 1 ups, tj. zgodnie z miejscem zamieszkania zainteresowanej.
Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, który wykazuje cechy aktualnego ośrodka osobistych i majątkowych interesów tej osoby. Samo zameldowanie, zwłaszcza na pobyt stały, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkiwaniu w rozumieniu prawa cywilnego.
W rozpoznawanej sprawie zainteresowana przebywa pod adresem zawodowej rodziny zastępczej, w której została umieszczona na okres od [...] marca 2010 r. do [...] czerwca 2021 r. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że pobyt jej pod tym adresem obecnie odbywa się na podstawie oświadczenia członka tej rodziny z 26 lipca 2022 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt, że zainteresowana przebywała pod tym adresem pomiędzy ustaniem opieki sprawowanej przez rodzinę zastępczą i złożeniem wspomnianego oświadczenia pozwala na przyjęcie, że to Gmina L. stanowi centrum osobistych interesów zainteresowanej, a w konsekwencji miejsce jej zamieszkania. Tym samym uznać należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy L. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.