Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z upoważnienia Prezydenta Miasta B. w dniu [...] października 2009 r. wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość zaistniałego między wnioskodawcą a Prezydentem Miasta D. w sprawie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wobec L. R. i wskazanie Prezydenta Miasta D. jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie oraz zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...]czerwca 2009 r. Prezydent Miasta D. przekazał do wnioskodawcy wniosek L. R. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania strony.
Zdaniem wnioskodawcy przekazanie sprawy było niezasadne. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 Kodeksu cywilnego). Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli, wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Samo zameldowanie nie przesądza o miejscu zamieszkania.
L. R. od dnia 30 czerwca 1969 r. do dnia 18 maja 2009 r. mieszkał na terenie miasta D. pod adresem ul. M. [...], w lokalu stanowiącym własność Z. R. Tam też korzystał z pomocy społecznej. W dniu [...] maja 2009 r. złożył w MOPS w D. wniosek o umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Rodzinny wywiad środowiskowy został przeprowadzony z wnioskodawcą przez pracownika socjalnego w Szpitalu Specjalistycznym w D. na Oddziale Psychiatrycznym, gdzie wnioskodawca przebywał od dnia 31 marca 2009 r.
W dniu 18 maja 2009 r. L. R. został zabrany ze Szpitala w D. przez swego przyrodniego brata Z. R. i przywieziony do B. w celu podjęcia dalszego leczenia. W dniu 19 maja 2009 r. L. R. został wymeldowany z pobytu stałego na terenie D. i zameldowany na pobyt stały w B. przy ul. [...] u swojej przyrodniej matki M. R., która zmarła około 3 miesiące temu.
W dniu 22 maja 2009 r. pracownik socjalny MOPS w B. nie zastał L. R. w miejscu zamieszkania, uzyskał tam informację, że udał się on do Subrejonowego Ośrodka Leczenia Psychiatrycznego w B. na wizytę lekarską. Od dnia 23 maja 2009 r. do 9 sierpnia 2009 r. L. R. był hospitalizowany w PZOL w M., a od dnia 10 sierpnia 2009 r. nadal przebywa na Oddziale Całodobowym Rehabilitacyjnym w Subrejonowym Ośrodku Leczenia Psychiatrycznego w B. Zdaniem wnioskodawcy do dnia przyjazdu do B. L.R. bezspornie miał swoje miejsce zamieszkania w D., a jego przyjazd do B. łączy się jedynie z chęcią podjęcia leczenia, o czym zadecydował jego brat.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z upoważnienia Prezydenta Miasta D. wniósł o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy wnioskodawcą a uczestnikiem postępowania poprzez wskazanie, że właściwym do wydania decyzji jest Prezydent Miasta B. Zdaniem uczestnika argumentacja przedstawiona przez wnioskodawcę nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy, a tym samym nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Zawisły spór o właściwość w rzeczywistości sprowadza się do określenia, gdzie obecnie ma miejsce zamieszkania L. R. uwzględniając treść przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego, stanowiącego definicję miejsca zamieszkania osoby fizycznej.
L. R. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w D. wniosek o umieszczenie go w domu pomocy społecznej w momencie, gdy był mieszkańcem D., tj. do dnia 18 maja 2009 r. W tej dacie brat L. R.a zabrał go do B., gdzie zamieszkuje jego siostra i wówczas jeszcze zamieszkiwała matka.
L. R. mieszkał w domu brata w D., po przewiezieniu go do B. brat zabrał jego rzeczy, przeniósł je do B., a mieszkanie w D. wynajął, bowiem nieruchomość położona w D. przy ul. [...] jest własnością Z. R. L. R. poświadczył w obecności lekarza w B., że nie zamierza wracać do D., a swoją dalszą przyszłość i tzw. centrum życiowe zamierza skupić na terenie B..
W ocenie uczestnika zostały spełnione przesłanki do uznania, że L. R. zmienił nie tylko miejsce zameldowania, ale również miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.
Organ zauważył, że L. R. został wymeldowany z D. i zameldowany na pobyt stały w B., stąd też nietrafny jest pogląd wnioskodawcy, że przybył on do B. wyłącznie w celu podjęcia leczenia szpitalnego, ponieważ do podjęcia leczenia szpitalnego nie jest wymagane zameldowanie w danej miejscowości na pobyt stały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) "decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej skierowania do domu pomocy społecznej".
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
W rozpatrywanej sprawie pozostające w sporze organy odmiennie postrzegają sytuację L. R. a w tym względzie. Jak słusznie podniosły obydwie strony, skoro ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania" dla wyjaśnienia tego pojęcia należy sięgnąć pomocniczo do regulacji znajdującej się w Kodeksie cywilnym. I tak zgodnie z art. 25 tego Kodeksu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy – przebywanie w danej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu wskazujący, że dla danej osoby miejscowość ta stanowi centrum jej spraw życiowych. O stałości pobytu na danym terytorium decyduje takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, a zamiar ten można ustalić na podstawie obiektywnie możliwych do stwierdzenia okoliczności, a nie tylko w oparciu o oświadczenie osoby zainteresowanej.
O miejscu zamieszkania w powyższym rozumieniu nie może przesądzać jedynie zameldowanie danej osoby w określonej miejscowości.
Jak wynika z dokumentacji aktowej sprawy L. R. od 30 czerwca 1969 r. był zameldowany w D., przy ul. [...]. W 2001 r. stał się współwłaścicielem tej nieruchomości, od 2006 r. jej właścicielem, 14 lutego 2007 r. nieruchomość tę darował przyrodniemu bratu Z. R. Podanie z dnia 12 maja 2009 r. o umieszczenie w domu pomocy społecznej L. R. złożył podczas pobytu w Szpitalu w D., w którym znajdował się do 31 marca do 18 maja 2009 r. Wówczas został wypisany na żądanie, zgłosił się bowiem do szpitala jego brat, który deklarował, że umieści go w prywatnym ośrodku. W dniu 19 maja 2009 r. L. R. został zameldowany na pobyt stały w B., przy ul. [...].
W lokalu tym przebywał tylko w dzień, noce spędzał z bratem w hotelu (oświadczenie z 1 października 2009 r.), od 23 maja 2009 r. był hospitalizowany w PZOL w M., a od 10 sierpnia 2009 r. przebywa na Oddziale Całodobowym Rehabilitacyjnym w Subrejonowym Ośrodku Leczenia Psychiatrycznego w B. Wobec powyższego brak jest dostatecznych przesłanek, by można było uznać, że począwszy od 19 maja 2009 r. nastąpiła nie tylko zmiana miejsca zameldowania L. R. a, ale także zmiana jego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c.
W tej sytuacji jako gminę właściwą do rozpoznania wniosku L. R. a o skierowanie do domu pomocy społecznej uznać należało Miasto D..
Z powyższych względów na podstawie art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.