Uzasadnienie
W dniu 27 września 2011 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., w sprawie rozpatrzenia wniosku K. K. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie najpilniejszych potrzeb oraz kosztów związanych z usuwaniem skutków powodzi. Uzasadniając wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. wskazał, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w D. przekazał mu akta wskazanej sprawy z uwagi na to, że obecnie K. K. przebywa w B. Skoro jednak, wcześniej mieszkała ona na terenie Gminy D. i tam miało miejsce zdarzenie, w jego ocenie, organem właściwym do załatwienia sprawy jest Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II SA/Op 491/11 przekazał sprawę według właściwości do Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazując, że w przedmiotowej sprawie wystąpił negatywny spór między dwoma organami jednostek samorządu terytorialnego. Żaden ze wskazanych wyżej organów nie uznaje się właściwym do rozpoznania sprawy, rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość należy do wyłącznej właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie, zgodnie z art.15§1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzyga spory, o których mowa w wymienionym wyżej przepisie.
Odrębne unormowania w tym zakresie zostały zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 22 § 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 wyżej wymienionego przepisu rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia. Dopiero w razie braku takiego organu, właściwym do rozpoznania sporu jest sąd administracyjny. Jeżeli natomiast spór o właściwość powstał między organami jednostek samorządu terytorialnego w różnych województwach w sprawach należących do zadań z zakresu administracji rządowej, to rozstrzyga go minister właściwy do spraw administracji publicznej (art. 22§1 pkt 4 k.p.a.).W sporze o właściwość do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku celowego pozostają Wójt Gminy Ł. oraz Wójt Gminy w D. Z załącznika do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2010 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P.
Nr 48, poz. 654) wynika, że gmina Ł. oraz gmina D. wchodzą w skład województwa opolskiego znajdującego się w obszarze właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W sporze pozostają zatem organy gmin położonych na terenie tego samego województwa i mające wspólny dla nich organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (por. rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. Nr 193, poz. 1925).
Wniosek K. K. dotyczy przyznania zasiłku celowego na pokrycie najpilniejszych potrzeb związanych z utrzymaniem oraz kosztów związanych z usuwaniem skutków powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. Zatem podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.). Zgodnie z art. 40 ust.1 zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Natomiast w myśl art.40 ust. 2 wymienionej ustawy zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Ustawa o pomocy społecznej wymienia w art.17 ust.1 i 2 zadania gminy z zakresu pomocy społecznej, określając je jako zadania własne gminy, w tym przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego (art.17 ust.1 pkt 6), zaś w art.18 ten rodzaj świadczeń z pomocy społecznej, które ustawodawca zakwalifikował do zadań zleconych gminy z zakresu administracji rządowej.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. Jak wynika z powyższego ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 2004 r., podobnie jak poprzednia ustawa z 29 listopada 1990 r., rozróżnia dwa rodzaje zadań gminy z zakresu pomocy społecznej: zadania własne i zadania zlecone. To rozróżnienie ma istotne znaczenie przy określaniu organu odwoławczego, o ile bowiem od decyzji organów gmin należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej służy odwołanie do wojewody, o tyle organem odwoławczym od decyzji organów gmin w sprawach należących do zadań własnych są samorządowe kolegia odwoławcze. Ustawa o pomocy społecznej z 2004 r. nie zawiera definicji zdarzenia losowego ani też definicji klęski żywiołowej.
Pomocną w rozstrzygnięciu powyższej kwestii okazuje się uchwała Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r., OPK 39/97, publ. ONSA 1998/2/47., która dotyczyła wprawdzie rozwiązań przewidzianych w ustawie z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, lecz nie straciła swej aktualności w odniesieniu do omawianego zagadnienia. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjnych wywiódł, że: "Powódź jest zdarzeniem losowym w rozumieniu art.10 ust.2 pkt 3a i art.32 ust.3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 1993 r., Nr 13, poz. 60 ze zm.) również wtedy, gdy rozmiar powodzi kwalifikuje ją do uznania za klęskę żywiołową." W tym stanie rzeczy osobom, które poniosły straty w wyniku powodzi będzie mógł być zawsze przyznany zasiłek w ramach zadań własnych realizowanych przez gminy, co oczywiście nie wyklucza przyznanie takim osobom zasiłku celowego realizowanego w ramach zadań zleconych, jeżeli poniesione straty były następstwem powodzi, która miała postać klęski żywiołowej.
Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przyjąć należy, że zasiłek, którego przyznania domaga się K. K. należy do zadań własnych gminy, o których mowa w art. 17 ust.1 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej.
Mając zatem na uwadze, że gminy, których organy pozostają w sporze wchodzą w skład tego samego województwa oraz że sprawa, której przedmiotowy spór dotyczy należy do zadań własnych gminy, stwierdzić należy, iż właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest - zgodnie z treścią art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a – wspólne dla nich Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w sprawie z wniosku K. K. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wydał w dniu [...] czerwca 2010 r. decyzję odmawiającą przyznania zasiłku, czyli rozpoznał sprawę merytorycznie.
Z tych powodów w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu.
W związku z powyższym wniosek Wójta Gminy Ł. skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15§2 p.p.s.a.
Stosownie do art.232 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Skoro zatem, w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.232 §1 pkt 1 w zw. z art. 15§2 i art. 64§3 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 2 sentencji postanowienia.