Uzasadnienie
Burmistrza R. wnioskiem z dnia 23 lipca 2015 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. O. o przyznanie pomocy na zakup obuwia, środków czystości i odzieży.
Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
M. O. w dniu 27 kwietnia 2015 r. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie mu pomocy finansowej na zakup obuwia, środków czystości i odzieży. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że M. O. jest osobą bezdomną. Od dnia 10 października 2014 r. wymieniony przebywa w [...] Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w R., gmina R., w którym ma zapewnione wyżywienie oraz schronienie. M. O. oświadczył ponadto, że nie posiada żadnych źródeł dochodu, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, jak również nie posiada świadczeń emerytalno-rentowych. Nie może też liczyć na pomoc rodziny.
Zawiadomieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy G., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał wniosek M. O. Burmistrzowi R., wskazując, że M. O. w dniu 5 maja 2006 r. wymeldował się z miejsca stałego zameldowania w G., przenosząc centrum swoich spraw życiowych w inne miejsce. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Obecnie centrum spraw życiowych M. O. skoncentrowane jest w R. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Burmistrz R. wskazał, że z akt sprawy wyraźnie wynika, iż M. O. był ostatnio zameldowany na pobyt stały w G. Zatem organem właściwym do udzielenia wnioskowanej pomocy powinien być Burmistrz Miasta i Gminy G. Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. W odpowiedzi na wniosek stwierdził, że M. O. w G. mieszkał gościnnie u siostry. Nigdy nie posiadał tu swojego domu ani mieszkania. Ostatni pobyt M. O. w G. z zameldowaniem na pobyt stały trwał 11 miesięcy. Następnie wymieniony sam się stamtąd wymeldował.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uznają swą właściwość w konkretnej sprawie (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem R. a Burmistrzem Miasta i Gminy G., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku M. O. o przyznanie pomocy na zakup obuwia, środków czystości i odzieży.
Dla rozpoznania zaistniałego w sprawie sporu o właściwość podstawowe znaczenie ma treść przepisu art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na użytek ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150 ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 o pomocy społecznej, pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. W rozumieniu powołanej ustawy lokalem mieszkalnym nie jest pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Nie spełnia zatem warunku zamieszkiwania w lokalu pobyt w noclegowni lub w schronisku.
Z akt niniejszej sprawy bezspornie wynika, że M. O. ostatnio zameldowany był na pobyt stały w G. Jednak wymeldował się stamtąd w dniu 5 maja 2006 r. Obecnie nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od dnia 10 października 2014 r. przebywa w [...] Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w R., gmina R. Taką placówkę uznać należy za "pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób". Przyznanie miejsca w schronisku, noclegowni, czy w innych podobnych miejscach, z założenia ma umożliwić przetrwanie w godnych warunkach do czasu, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby. Nawet, gdy stan taki przedłuża się z różnych przyczyn, to pobyt we wspomnianych miejscach nie traci charakteru czasowego. Centrum Pomocy Bliźniemu, w którym obecnie przebywa M. O. nie jest zatem lokalem mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Z tych też względów należy uznać M. O. za osobę bezdomną.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania M. O. na pobyt stały była miejscowość G., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy na zakup obuwia, środków czystości i odzieży jest Burmistrz Miasta i Gminy G. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.