Uzasadnienie
Burmistrz Wolsztyna, reprezentowany przez Kierownika Działu Pomocy Społecznej Ośrodka Pomocy Społecznej w Wolsztynie, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem Rakoniewic w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy w formie skierowania T. C. do domu pomocy społecznej i wskazanie Burmistrza Rakoniewic jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu wniosku powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.; dalej u.p.s.) wskazano, iż wnioskodawczyni aktualnie zamieszkuje na terenie gminy Rakoniewice.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Rakoniewic, reprezentowany przez Kierownika Referatu Świadczeń Rodzinnych i Spraw Społecznych Ośrodka Pomocy Społecznej w Rakoniewicach, powołując się na art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (dalej k.c.) wskazał, że w sprawie nie ma podstaw do uznania, że zamiarem T. C. jest stały pobyt w R. W ocenie organu uczestniczącego w sporze okoliczności sprawy wskazują, że zamiar stałego pobytu wyżej wymieniona wiąże z W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem żaden z organów administracji publicznej w nim uczestniczący nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy. Spór powstał na tle właściwości miejscowej organów, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 15 lit. c i § 1 pkt 15 lit. e rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych – Dz. U. Nr 198 poz. 1925). Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.
Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej – w myśl art. 59 ust. 1 u.p.s. – wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia jest organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej.
Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym koniecznym jest odwołanie się do definicji ogólnej zawartej w art. 25 k.c. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.), zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania według tego przepisu decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów (postanowienie NSA z 13 kwietnia 2022 r., I OW 212/21).
W sprawie bezspornym jest, iż miejsce zamieszkania zainteresowanej do stycznia 2024 r. znajdowało się w miejscowości W., gdzie ogniskowała się jej aktywność życiowa. W tym mieście wyżej wymieniona m.in. posiada lokal mieszkalny i od kilkunastu lat zapisana jest do lekarza rodzinnego. Od stycznia 2024 r. T. C. przebywa w R. Strony sporu odmiennie oceniały charakter pobytu wyżej wymienionej w tej miejscowości.
Dokonując oceny występowania przesłanek art. 25 k.c. warunkujących uznanie aktualnego miejsca pobytu zainteresowanej za miejsce jej zamieszkania wskazać należy, że T. C. jest osobą w wieku sędziwym (91 lat), zmagającą się z licznymi chorobami: demencją, chorobami serca, nadciśnieniem tętniczym, nadczynnością tarczycy. Z uwagi na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki. Z tego względu od stycznia 2024 r. przebywa pod opieką córki w R. Przed pojawieniem się u zainteresowanej problemów zdrowotnych uniemożliwiających samodzielne funkcjonowanie od wielu lat zamieszkiwała ona w miejscowości W., gdzie koncentrowały się jej sprawy życiowe. Zmiana miejsca przebywania wyżej wymienionej związana była jedynie z jej stanem zdrowia oraz koniecznością zapewnienia stałej opieki. Pobytu zainteresowanej u córki nie można traktować jako świadomego wyboru zmiany miejsca zamieszkania i osiedlenia się w R. z zamiarem stałego pobytu. Z tej przyczyny pobytu zainteresowanej u córki nie można było oceniać w kontekście zaistnienia przesłanek z art. 25 k.c. Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że miejscem zamieszkania wyżej wymienionej po styczniu 2024 r. w dalszym ciągu był W.. Powyższe potwierdza złożenie wniosku o przyznanie miejsca w domu pomocy społecznej, w którym jako adres zainteresowanej wpisano W. ul. [...], a także zawnioskowanie o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w W. W konsekwencji należało przyjąć, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku T. C. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Wolsztyna.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia