Uzasadnienie
I OW 177/16
Burmistrz Nowogrodu Bobrzańskiego wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w sprawie o właściwość miejscową pomiędzy Burmistrzem Dębna a Burmistrzem Nowogrodu Bobrzańskiego, w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Ośrodek Pomocy Społecznej w Dębnie, zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2016 r., przekazał do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowogrodzie Bobrzańskim wniosek S. O. o ustalenie prawa świadczenia wychowawczego.
Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowogrodzie Bobrzańskim, na podstawie oświadczenia S. O. ustalił, że przed umieszczeniem Zakładzie Karnym w K. mieszkała ona w Dębnie. Oświadczyła ona także, że po opuszczeniu Zakładu Karnego w K. zamierza zamieszkać w Dębnie i z tym miejscem wiąże swoje plany życiowe oraz że ubiega się tam o przyznanie mieszkania socjalnego (koniec odbywania kary – [...] kwietnia 2018 r.).
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że z uwagi na fakt, iż S. O. tylko doraźnie przebywa w Zakładzie Karnym w K. nie ma podstaw do uznania, że właściwym organem w sprawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego jest Burmistrz Nowogrodu Bobrzańskiego.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Dębna podniósł, że S. O. aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym w K., położonym na terenie objętym właściwością miejscową Burmistrza Nowogardu Bobrzańskiego, co wyznacza ten organ właściwy do rozpatrzenia wniosku ze względu na miejsce pobytu wnioskodawczyni.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: P.p.s.a.) NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., to sytuacja, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W przedmiotowej sprawie spór pomiędzy Burmistrzem Dębna a Burmistrzem Nowogrodu Bobrzańskiego dotyczył wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego z wniosku S. O. Według art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195, ze zm., dalej: u.p.w.d.). wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze. Zgodnie z natomiast art. 2 pkt 11 u.p.w.d. organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze. Ustawodawca określa zatem, że organem właściwym do orzekania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego jest organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy.
Podnieść jednocześnie należy, że ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a więc należy przyjąć ogólną definicję tego terminu, zawartą w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380, ze zm.), według której miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się, zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym i wola (zamiar) stałego pobytu. Zauważyć tu trzeba, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, tj. skupienia swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Oznacza to, że podstawowym elementem decydującym o właściwości organu do załatwiania spraw o przyznanie świadczenia wychowawczego, jest miejsce zamieszkania. Podkreślić jednak należy, że wolą ustawodawcy było objęcie świadczeniem jak największej liczby dzieci, a w związku z tym ułatwienie w uzyskaniu świadczenia (patrz: uzasadnienie do projektu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, druk nr 216, Sejm VIII Kadencji), a więc w § 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r. poz. 214) określono, że postępowanie w sprawie o świadczenie wychowawcze na wniosek osoby, która nie ma miejsca zamieszkania, wszczyna organ gminy lub miasta właściwy ze względu na miejsce jej czasowego pobytu. Do wniosku dołącza się dokument potwierdzający tymczasowe zameldowanie lub potwierdzenie zamieszkania w miejscu pobytu. Oznacza to, że w sytuacji, gdy nie można ustalić miejsca zamieszkania wnioskodawcy, organem właściwym jest organ miejsca, w którym jest ona czasowo zameldowana lub faktycznie przebywa.
W przedmiotowej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wnioskodawczyni S. O. przebywa w Zakładzie Karnym położonym na terenie gminy Nowogród Bobrzański, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności do dnia [...] kwietnia 2018 r. Oznacza to, że miejscem jej pobytu jest gmina Nowogród Bobrzański, a zatem Burmistrz Nowogrodu Bobrzańskiego jest organem właściwym do rozpoznania wniosku S. O. o przyznanie świadczenia wychowawczego.
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 P.p.s.a. oraz art. 13 ust. 2 u.p.w.d., orzekł jak w sentencji.