Postanowienie NSA z 20 kwietnia 2009 r., I OW 178/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 kwietnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Jeziorzany o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy Jeziorzany a Burmistrzem Gminy Nasielsk w przedmiocie wskazania organu właściwego

Sprawa

w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci skierowania S. S.do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy Nasielsk jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Anna Lech del. NSA Ewa Dzbeńska (spr.)
Michał Zawadzki protokolant

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2008 r. S. S. zamieszkała w Nasielsku przy ul. [...] m. [...], zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nasielsku o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. Pismo tej samej treści wnioskodawczyni skierowała również do Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeziorzanach.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nasielsku uznał, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy i przekazał akta sprawy do Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeziorzanach.

Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło niedopuszczalność zażalenia Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeziorzanach od postanowienia z dnia [...] sierpnia 2008 r.

Wnioskiem z dnia 18 listopada 2008 r., Ośrodek Pomocy Społecznej w Jeziorzanach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Jeziorzany, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość zaistniałego między Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Nasielsku, a Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Jeziorzanach, w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci skierowania S. I. S. do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., powoływana dalej jako "u.o.p.s."), właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Wyjątek stanowi przyznanie świadczenia osobom bezdomnym.

Organ podał, że ustalenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nasielsku w zakresie bezdomności wnioskodawczyni są błędne, bowiem S. S. przebywa wraz z bratem w Nasielsku, w mieszkaniu należącym do jego konkubiny. Brak zameldowania na pobyt stały nie przesądza natomiast o bezdomności osoby składającej wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Miejscem zamieszkania S. S. jest Nasielsk, gdzie przebywa i gdzie skoncentrowała swoje sprawy życiowe tj. zawiadomiła Zakład Ubezpieczeń Społecznych o adresie do doręczania renty, objęta jest tam podstawową opieką zdrowotną, przeniosła przyznane prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.

Organ wskazał, iż bezspornym jest, że ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawczyni na pobyt stały była miejscowość P. nr [...] w gminie Jeziorzany, gdzie do 2002 r. S. S. była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego. Udział we współwłasności podarowała ona jednak swojemu bratu P. P., który na jej rzecz ustanowił służebność osobistą mieszkania w połowie domu. Posiadłość w P. została następnie przez P. P. sprzedana, a S. S. zrzekła się nieodpłatnie służebności mieszkania. Przed sprzedażą domu, w dniu [...] marca 2007 r. wnioskodawczyni wymeldowała się z pobytu stałego w P. nr [...]. Przez określony czas zameldowana była na pobyt czasowy w Nasielsku, w miejscu, gdzie zamieszkiwała wraz z bratem.

Mając powyższe na uwadze nie można zgodzić się ze stanowiskiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nasielsku, że wnioskodawczyni jest osobą bezdomną, co wskazywałoby na podstawie art. 101 ust. 2 u.o.p.s. gminę Jeziorzany jako właściwą w sprawie, bowiem w świetle zawartych przez wnioskodawczynię umów majątkowych, obdarowany wcześniej przez nią brat wykonał ciążący na nim obowiązek zapewnienia jej mieszkania i przyjęcia jako domownika, umożliwiając S. S. zamieszkiwanie w Nasielsku przy ul. [...] m. [...].

W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia [...] stycznia 2009 r., Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Nasielsku wskazał, że S. S. nie posiada żadnego meldunku. Obecnie przebywa w mieszkaniu spółdzielczym w Nasielsku przy ul. [...]. Właścicielka tego mieszkania oświadczyła, że nie zamelduje u siebie wnioskodawczyni. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.o.p.s. organem właściwym w niniejszej sprawie jest zatem Ośrodek Pomocy Społecznej w Jeziorzanach, który jest ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały S. S. Uzasadnia to przekazanie wniosku organowi właściwemu celem rozpatrzenia na podstawie art. 65 § 1 kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 u.o.p.s.). Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania".

Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miasto Nasielsk, w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania S. S., na co wskazuje okoliczność, że jako osoba wymagająca pomocy i stałej opieki, opuściła P. i wyjechała do swojego brata do Nasielska, gdzie zamieszkuje wraz z nim i jego konkubiną. Na zamiar stałego pobytu w Nasielsku wskazuje również fakt, że wnioskodawczyni zrzekła się nieodpłatnie przysługującej jej służebności osobistej polegającej na prawie zamieszkiwania w domu we wsi P. nr [...], skąd wymeldowała się w dniu [...] marca 2007 r., a jako adres zamieszkania wskazuje ul. [...] m. 33 w Nasielsku.

Zamiar przebywania na stałe w Nasielsku i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Burmistrza Gminy Nasielsk uznać należy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku S. S. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.

Z tego względu na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.