Uzasadnienie
Pismem z 8 listopada 2021 r. Prezydent W. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że 29 października 2021 r. do [...] Centrum Pomocy Rodzinie wpłynęła dokumentacja przekazana przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy B. W. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej J. L., zamieszkałej w K. przy ul. [...], aktualnie przebywającej w Domu Opieki [...] w J. przy ul. [...]. Wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej został złożony [...] września 2021 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawczyni. Prezydent zaznaczył, że J. L. we wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jako adres zamieszkania wskazała adres w K. Do wniosku została załączona karta informacyjna ze szpitala w S. z [...] lipca 2021 r. potwierdzająca adres zamieszkania wnioskodawczyni w gminie K. Jednocześnie z treści akt wynika, że wnioskodawczyni po zakończeniu hospitalizacji znalazła się pod czasową opieką od [...] lipca 2021 r. do [...] września 2021 r. u córki zamieszkałej w W. Następnie, ze względu na stan zdrowia, w dniu [...] września 2021 r. zamieszkała w prywatnej placówce, tj. w Domu Opieki [...] w J. Zdaniem Prezydenta pobyt wnioskodawczyni w W. związany był wyłącznie z potrzebą zapewnienia jej czasowej pomocy i nie miał charakteru pobytu stałego.
W ocenie Prezydenta oznacza to, że organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy K. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy K. wyjaśnił, że wnioskodawczyni pod stałym adresem zamieszkania przebywa wyłącznie w okresach niewymagających palenia w piecu i podejmowania dodatkowych prac w gospodarstwie. Pozostałe okresy, w związku z wiekiem i stanem zdrowia, zainteresowana spędza u swoich dzieci. W ocenie Wójta miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest zatem W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Prezydenta W., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy K. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), dalej: ups, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 2a ups w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Z treści art. 25 kc wynika, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu, o miejscu zamieszkania decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Oznacza to, że dla uznania faktu zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie kumulatywnego występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, i z 2 września 2009 r., sygn. akt I OW 85/09).
Zaznaczyć przy tym należy, że element odnoszący się do faktycznego przebywanie nie oznacza stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. Jak wskazuje się bowiem w judykaturze i doktrynie przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje bowiem przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1527/17).
Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni posiada meldunek na terenie gminy K. i okresowo przebywa na jej terenie. Przerwy w pobycie na terenie gminy K. spowodowane były podeszłym wiekiem zainteresowanej i jej stanem zdrowia utrudniającym egzystencję w miejscu zamieszkania w okresach, gdy zamieszkiwanie to wiązało się z podejmowaniem dodatkowych czynności gospodarskich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przerwy te nie powodowały zatem, że gmina K. utraciła przymiot centrum interesów życiowych zainteresowanej i może zostać uznana za jej miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 2a ups.
W konsekwencji powyższego za organ właściwy do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej należało uznać Wójta Gminy K. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.