Uzasadnienie
Wójt Gminy [...], wnioskiem z dnia 28 stycznia 2021 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powstałego pomiędzy organem wnioskującym a Starostą Powiatu w [...] w przedmiocie ustalenia organu właściwego w sprawie zgłoszenia przez J. M. zmian danych ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J. M. w dniu 14 grudnia 2020 r. złożył do Starostwa Powiatowego w [...] zgłoszenie zmian danych ewidencji gruntów i budynków spowodowanych zakończeniem umowy dzierżawy nieruchomości położonej w miejscowości [...], stanowiącej działkę nr [...]. Starostwo Powiatowe zaś - działając na postawie art. 65 § 1 k.p.a. - przekazało wymienione wyżej dokumenty Wójtowi Gminy [...] jako organowi właściwemu do załatwienia sprawy. Zdaniem bowiem Starosty Powiatu w [...], w związku z nowelizacją ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276 późn. zm.), wprowadzoną ustawą z dnia 16 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 782), od dnia 31 lipca 2020 r. likwidacji uległ wymóg ujawniania umów dzierżaw w ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym organ przekazujący uznał Wójta Gminy [...] za organ właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy.
W ocenie organu wnioskującego, powyższe stanowisko było błędne. Wskazana bowiem wyżej nowelizacja ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne zniosła wprawdzie obowiązek gromadzenia w ewidencji gruntów i budynków informacji o umowach dzierżawy, ale w miejsce tego obowiązku wprowadzono jedynie obowiązek potwierdzania przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) faktu zawarcia – w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - umowy dzierżawy. Wprowadzona zmiana nie upoważnia natomiast wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do potwierdzania faktu rozwiązania czy też wygaśnięcia tego rodzaju umowy.
Ponadto podkreślono też, że wprowadzone zmiany nie umożliwiają wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) dokonywania zmian danych w ewidencji gruntów i budynków. Z tego powodu, w ocenie organu wnioskującego, jedynym organem, właściwym do dokonywania zmian danych, zawartych w ewidencji jest organ, który tę ewidencję prowadzi. Zgodnie zaś z art. 7a cyt. ustawy - Prawo Geodezyjne i Kartograficzne, prowadzenie ewidencji gruntów i budynków dla obszaru powiatu należy do zadań starosty.
W związku z tym organ wnioskujący wnosił o wskazanie Starosty Powiatowego w [...] jako organ właściwym do rozpatrzenia zmian danych w ewidencji gruntów i budynków, zgłoszonych przez J. M..
Z tym stanowiskiem nie zgadzał się Starosta [...].
W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania potwierdził wprawdzie fakt, że J. M. w dniu 14 grudnia 2020 r. zgłosił Staroście zmianę danych w ewidencji gruntów, dotyczącą opisanej na wstępie działki, a która to zmiana miałaby polegać na wykreśleniu informacji o dzierżawie działki przez D. C., gdyż umowa dzierżawy, zawarta w dniu 24 sierpnia 2012 r., wygasła wskutek śmierci dzierżawcy, ale akcentował, że nie jest już obecnie właściwy do usunięcia tej informacji z ewidencji gruntów i budynków. Wzmianka o zawarciu umowy dzierżawy – jak wywodził organ uczestniczący w postępowaniu - została bowiem zamieszczona w ewidencji na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 6 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w związku z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 266). Przepisy te jednak zostały uchylone z dniem 31 lipca 2020 r. (art. 1 pkt 17 lit a i art. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2020 r. w sprawie zmian ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 782) i w obecnym stanie prawnym nie zamieszcza się już w ewidencji gruntów i budynków informacji o zawartych umowach dzierżawy dotyczących danej działki gruntu.
Uczestnik postępowania podkreślił zatem w tym miejscu, że od dnia 1 sierpnia 2020 r. zawarcie umowy dzierżawy potwierdza wójt, właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotu dzierżawy, na podstawie przedstawionej umowy, która została zawarta na okres co najmniej 10 lat w związku z art. 28 ust, 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, choć zgodził się z organem wnioskującym, iż wójt nie ma jednocześnie możliwości wykreślenia informacji o jej zawarciu z ewidencji gruntów i budynków, gdyż nie jest organem prowadzącym tę ewidencję. Starosta [...] zgodził się również z tym, że znowelizowane przepisy nie regulują w ogóle kwestii usuwania z ewidencji gruntów i budynków wpisów o zawartych na okres co najmniej 10 lat umowach dzierżawy, dokonanych przed dniem 31 lipca 2020 r. (informacje do celów emerytalno-rentowych), a zatem brak jest przepisów przyznających wójtowi kompetencje do potwierdzenia faktu rozwiązania stosunku dzierżawy.
Akcentował jednak jednocześnie, że od dnia 31 lipca 2020 r. w ewidencji gruntów i budynków nie gromadzi się danych, dotyczących umów dzierżawy, od których uzależnione jest nabycie praw, wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a zatem nie ma konieczności zgłaszania staroście faktu rozwiązania umowy ujawnionej wcześniej w ewidencji. Nie ma też podstaw prawnych do usuwania z baz danych wpisów dokonanych na podstawie dokumentów wystawianych na dzień 31 lipca 2020 roku. Takie informacje – zdaniem Starosty - powinny być nadal ujawnione jako informacje archiwalne, które będą widoczne w zaświadczeniach wystawianych na dzień przed 31 lipca 2020 r.
W piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2021 r. Wójt Gminy [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, podkreślając, że pomimo, iż od dnia 31 lipca 2020 r. umowy dzierżawy zawierane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników potwierdza wójt to wskazana wyżej nowelizacja ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne w żaden sposób nie upoważniła ani nie umożliwiła wójtom (burmistrzom, prezydentom miast) dokonywania zmian w ewidencjach prowadzonych przez starostów. Nowelizacja ta nie spowodowała również, że umowy dzierżawy ujawnione w ewidencji gruntów i budynków przed dniem 31 lipca 2020 r. przestały obowiązywać, gdyż w dalszym ciągu stanowią podstawę uzyskiwania świadczenia przez ubezpieczonego, a także do ustalenia obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego.
W związku z tym – zdaniem organu wnioskującego – zasadna jest aktualizacja wpisów w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostę, także w zakresie umów dzierżawy ujawnionych w niej przed dniem 31 lipca 2020 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Z takim właśnie sporem kompetencyjnym w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów w nim uczestniczących nie uznaje się za właściwy w sprawie zgłoszenia przez J. M. zmian danych ewidencji gruntów i budynków.
W związku z powyższym wyjaśnić należy, że stan faktyczny nie był w tym przypadku sporny. Początkowo Starosta Powiatowy w [...] – działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - wykazał w ewidencji gruntów i budynków informację dotyczącą zawarcia w dniu 24 sierpnia 2012 r. przez J. M. i D.C. umowy dzierżawy nieruchomości położonej w miejscowości [...], stanowiącej działkę nr [...]. W związku zaś ze śmiercią dzierżawcy, właściciel nieruchomości - J. M. w dniu 14 grudnia 2020 r. zgłosił w Starostwie Powiatowym w [...] zmianę danych ewidencji gruntów i budynków spowodowanych zakończeniem w/w umowy. Międzyczasie jednak, bo w dniu 31 lipca 2020 r., weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 782), mocą której od dnia 31 lipca 2020 r. likwidacji uległ wymóg ujawniania umów dzierżawy w ewidencji gruntów i budynków, zawartych w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (vide: art. 1 pkt 17 ppkt a) ustawy nowelizującej).
Mocą też art. 2 pkt 1 i pkt 3 powyższej noweli, w miejsce dotychczasowego obowiązku zgłaszania – w trybie przepisów ustawy dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - umów dzierżawy do ewidencji gruntów i budynków, wprowadzono obecnie obowiązek potwierdzania takiej umowy przez wójta właściwego ze względu na miejsce położenia przedmiotu dzierżawy. Jednocześnie jednak – co jest istotne - ani wójt nie uzyskał kompetencji do potwierdzania faktu rozwiązania czy też wygaśnięcia tego rodzaju umowy, ani też starosta nie utracił swoich dotychczasowych kompetencji do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków (art. 7d pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne).
Niewątpliwie również pismo J. M., inicjujące sporne postępowanie, stanowi zgłoszenie zmian danych ewidencji gruntów i budynków, a co wynika z jego treści oraz z faktu, iż ma ono postać druku urzędowego, wypełnionego przez stronę. Tak też obie uczestniczące w sporze strony pismo to interpretowały a ubocznie dodać także trzeba, że brak stosownych kompetencji dla wójta uniemożliwiał potraktowanie tego pisma jako np. wniosku o potwierdzenie przez Wójta [...] faktu wygaśnięcia umowy dzierżawy.
W tych warunkach należało zatem uznać, że skoro do kompetencji starosty należy prowadzenie ewidencji gruntów i budynków to załatwienie zgłoszenia zmian danych tej ewidencji, niezależnie czy zasadne, czy niezasadne, należy do tego organu. W rezultacie zatem właściwym w sprawie zgłoszenia przez J. M. zmian danych ewidencji gruntów i budynków był Starosta [...], który w toku prowadzonego postępowania winien dopiero ocenić, w jaki sposób zgłoszenie to – w obecnym stanie prawnym – należało załatwić.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny – w oparciu o wyżej powołane przepisy – orzekł jak w sentencji.