Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 3 listopada 2011 r. Starosta S. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim a Wojewodą Pomorskim i wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku F. O. z dnia [...] maja 2011 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku podano, że Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] wyznaczył Starostę S. do załatwienia wniosku F. O. z dnia [...] maja 2010 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr [...], położonej w S. przy ul. [...]. Wojewoda Pomorski wydając powyższe postanowienie wskazał, że właściwy do rozpoznania sprawy Prezydent Miasta S., który jest także prezydentem miasta na prawach powiatu, podlega wyłączeniu zgodnie z art.142 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Starosta S. podniósł, że wykonuje zadania z zakresu administracji rządowej na terenie Powiatu S., lecz nie posiada ustawowych kompetencji do wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej na terenie miasta S. Starosta stwierdził, że na płaszczyźnie ustrojowo- prawnej jednostki samorządu terytorialnego, jako podmioty władzy publicznej wyposażone w osobowość prawną są równorzędnymi stronami w sprawie powierzania zadań z zakresu administracji rządowej.
Jego zdaniem wojewoda nie jest uprawniony do władczego, jednostronnego ingerowania w treść i zakres kompetencji starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, które są szczegółowo opisane w obowiązujących przepisach prawa. Wydanie postanowienia o wyznaczeniu Starosty Słupskiego do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest, w jego ocenie, naruszeniem wskazanych przepisów. Starosta zwrócił uwagę, że jednostki samorządowe mają konstytutywnie zagwarantowaną samodzielność w granicach ustaw, zaś wojewoda może wyłącznie dokonywać oceny sposobu załatwienia sprawy powierzonej powiatowi mocą ustaw z zakresu administracji rządowej w granicach nadzoru fachowego.
Ponadto, zdaniem Starosty S., czynienie użytku z uprawnienia organu wyższego stopnia do wyznaczenia innego podległego sobie organu powinno ograniczać się do takich przypadków, w których załatwienie sprawy przez organ wyższego stopnia nie jest dopuszczalne. Wojewoda Pomorski nie wskazał w uzasadnieniu omawianego postanowienia z jakich przyczyn jest niedopuszczalne prowadzenie przez niego postępowania. W ocenie Starosty S. na podstawie art.26 § 2 pkt 1 k.p.a. Wojewoda Pomorski winien przejąć załatwienie sprawy, jako organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta sprawującego funkcję starosty w ramach zadań z zakresu administracji publicznej.
Dodatkowo Starosta S. podał, że na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. złożył zażalenie, zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu, lecz Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia ze względu na wyłączenie możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na podstawie art.26 §2 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Wojewoda Pomorski wnosił o wskazanie Starosty S., jako organu właściwego do rozpoznania wniosku F. O., a to wobec konieczności ustawowego wyłączenia Prezydenta Miasta S., jako reprezentującego właściciela nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art.15 §1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r., Nr 153, poz.1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory, o których mowa w art.4 wskazanej ustawy, czyli spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jako spór o właściwość określa się obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego, co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim, co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Analogicznie przez spór kompetencyjny należy rozumieć rozbieżność oceny upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej, zaistniałą pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz pod red. T. Wosia. Wyd. Lexis Nexis, W-wa 2005). Innymi słowy przez spór kompetencyjny, w rozumieniu wskazanego na wstępie art.4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, gdy z jednej strony organ samorządu terytorialnego, a z drugiej organ administracji rządowej uważają się za niewłaściwe w sprawie.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., działając na podstawie art.123 i art. 26§ 2 k.p.a. oraz art.142 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. t.j. 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) wyznaczył Starostę S. do załatwienia wniosku F. O. z dnia [...] maja 2011 r. w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia wskazanego postanowienia właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest Prezydent Miasta S., który jednakże podlega ustawowemu wyłączeniu na podstawie art.142 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wskazać należy, że zgodnie z art.26§2 k.p.a.: "W przypadku wyłączenia organu sprawę załatwia: 1) w okolicznościach przewidzianych w art.25 §1 pkt 1 – organ wyższego stopnia nad organem załatwiającym sprawę, 2) w okolicznościach przewidzianych w art.25 §1 pkt 2 – organ wyższego stopnia nad organem, w którym osoba wymieniona w tym przepisie zajmuje kierownicze stanowisko. Organ wyższego stopnia może do załatwienia sprawy wyznaczyć inny podległy sobie organ." Z treści przytoczonego przepisu wynika, że organ wyższego stopnia może wyznaczyć do rozpoznania sprawy inny podległy sobie organ. Przepis ten nie przewiduje żadnych dodatkowych przesłanek takiej delegacji. Jest to uprawnienie organu wyższego stopnia do delegowania swoich kompetencji na jeden z podległych organów. Postanowienie organu wyższego stopnia wydane w trybie art.26 § 2 k.p.a. jest niezaskarżalne i wiąże organ wyznaczony do załatwienia sprawy.
Tym samym organ wyznaczony do załatwienia sprawy, a jest nim w sprawie niniejszej Starosta S., nie może odmówić załatwienia przekazanej mu do rozpoznania sprawy. Argumenty wskazane w uzasadnieniu wniosku Starosty S. o rozstrzygnięcie sporu są w istocie polemiką z ostatecznym i wiążącym ten organ postanowieniem Wojewody Pomorskiego, zaś szczegółowe odniesienie się do nich stanowiłoby niedopuszczalną kontrolę niezaskarżalnego i ostatecznego postanowienia dokonaną w trybie art.15 §1 pkt 4 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie wniosek Starosty S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest niedopuszczalny i dlatego podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 1 w zw. z art.64§3 i art.15§2 P.p.s.a.
Stosownie do art.232 §1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Skoro zatem, w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.232 §1 pkt 1 w zw. z art. 15§2 i art. 64§3 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 2 sentencji postanowienia.