Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wojewodą Małopolskim odnośnie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków – Krowodrza z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] o przejęciu gospodarstwa rolnego stanowiącego własność A. W. na rzecz Państwa za rentę w części dotyczącej działki nr 56 obr 53, położonej w Krakowie – [...].
W uzasadnieniu organ podał następujący stan sprawy: Wojewoda Małopolski po blisko 7 latach pozostawania w bezczynności przekazał w dniu 25 marca 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie opisany na wstępie wniosek A. W. o stwierdzenie nieważności decyzji celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową. W uzasadnieniu swojego stanowiska Wojewoda Małopolski powołał się na fakt, iż stanowiąca podstawę prawną skarżonej decyzji ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. nr 21, poz. 118) już nie obowiązuje oraz przywołał przepisy ustaw uchwalonych w związku ze zmianami ustrojowymi Państwa, a to: art. 5 pkt 19b ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 34, poz. 198), art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.), art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z wdrażaniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. nr 22, poz. 1126) i na tej podstawie uznał, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. W. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie podzieliło poglądu Wojewody Małopolskiego odnośnie swojej właściwości w przedmiotowej sprawie, gdyż stoi on w sprzeczności z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych w tej kwestii, z którego wynika, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę w oparciu o art. 9 i 31 powołanej powyżej ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Niemniej jednak w niniejszej sprawie z uwagi na jej stan faktyczny i prawny Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wyraziło pogląd, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. W. jest Wojewoda Małopolski.
Organ wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji został złożony przez A. W. w dniu 19 lipca 2001 r. do Wojewody Małopolskiego. Ten kilkakrotnie odmówił stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji, jednakże żadna z decyzji Wojewody nie stała się ostateczna, albowiem składane były od nich odwołania.
Wskazano, że w wyniku odwołania od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2002 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków – [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., Nr [...], uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego i odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została z kolei uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2004 r. sygn. akt IV SA 4767/03. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż brak jest podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-[...] i nakazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonanie oceny merytorycznej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2002 r. przy uwzględnieniu faktu, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy Kraków – [...] była przedmiotem kontroli zarówno Wojewody Małopolskiego i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie dotyczącym pozostałych parcel objętych decyzją i za każdym razem ustalenia faktyczne i oceny prawne prowadziły do wniosku, iż decyzja jest dotknięta wadą nieważności.
Dalej organ podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zakwestionował właściwości Wojewody Małopolskiego do orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków – [...] o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego za rentę jako organu pierwszej instancji, a Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu drugiej instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że w następstwie omawianego wyroku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2006r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2002 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków – [...] i przekazał sprawę Wojewodzie Małopolskiemu do ponownego rozpatrzenia. Akta sprawy zostały zwrócone Wojewodzie Małopolskiemu w dniu 3 listopada 2006 r., który – jak wyżej wskazano – nie podjął w sprawie żadnych czynności do dnia przekazania ich do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie.
Organ podkreślił, że stan prawny i faktyczny sprawy od daty wydania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] uchylonej następnie wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. IV SA 4767/03 oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] nie uległ zmianie, zatem – zdaniem organu – zarówno przywołany wyrok WSA w Warszawie jak i decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. pozostają w obrocie prawnym i wiążą organy administracji.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie powyższe oznacza, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż Wojewoda Małopolski nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków – [...] o przejęciu gospodarstwa rolnego, skoro w obrocie prawnym pozostaje zarówno wspomniany wyrok WSA w Warszawie jak i decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r.
Ponadto organ zauważył, że Wojewoda orzekał już w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odnośnie innych parcel katastralnych nią objętą i w tym zakresie stwierdził, iż decyzja była dotknięta wadą nieważności. Organ uznał zatem, że skoro stan prawny sprawy nie uległ zmianie, to nie ma uzasadnionych podstaw do przyjęcia, by w odniesieniu do jednej części decyzji właściwym do oceny jej legalności był inny organ, a do innej części - inny.
W odpowiedzi na wniosek Wojewoda Małopolski wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie jako organu właściwego do rozpoznania sprawy wskazując, że żaden przepis prawa nie wskazuje umocowania Wojewody do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Wątpliwym jest – w ocenie organu – wskazanie, jako przepisu kompetencyjnego art. 3 ust. 1 pkt. 5 i 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 3, poz. 206 z późn. zm.).
Wojewoda Małopolski podał, że ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. nr 34 poz. 198), utraciła moc w terminach wskazanych w art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977 o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32 poz. 140). Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, która w art. 59 ust. 3 ustalała, iż przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 94 ustawy z 1 października 1998 Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.), do właściwości starosty przeszły zadania urzędów rejonowej rządowej administracji ogólnej. Przepis ten wskazał organ administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia sprawy. Wskazania tego – w ocenie organu – nie może zmienić domniemanie kompetencji wojewody wynikające z art. 3 ust. 5 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.
Wojewoda Małopolski zwrócił uwagę, że od 1992 r. decyzję w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego przez Państwo przeszły do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, dlatego też nie można pominąć tej Agencji przy poszukiwaniu organu właściwego do rozpatrzenia sprawy A. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Na wstępie swych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że zgodnie z art. 170 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Niniejsza sprawa toczy się od dnia 28 sierpnia 1984 r., kiedy to pismem skierowanym do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej A. W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego Kraków [...] z dnia 29 grudnia 1976 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt IV SA 4767/03, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2002 r., którą to decyzją organ uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego Kraków [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego. Wyrok ten jest prawomocny, a Sąd nie zakwestionował w nim właściwości organu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że sądy administracyjne każdorazowo rozpoznając sprawę, badają z urzędu przesłanki nieważności postępowania.
Zatem, zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt IV SA 4767/03. Wobec tego, w obecnej sytuacji tylko wzruszenie wskazanego wyżej wyroku umożliwiałoby ponowne badanie właściwości organu do rozpoznania sprawy.
Oznacza to, w niniejszej sprawie właściwy jest Wojewoda Krakowski – w pierwszej instancji oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w drugiej instancji.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić wniosku i na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.