Uzasadnienie
Pismem z 12 sierpnia 2016 r. Prezydent Miasta Z. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Z. a Wójtem Gminy D. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. B. o przyznanie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że 19 lutego 2016 r. do MOPS w Z. wpłynął wniosek GOPS w D. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (cz. I) ze S. B. w celu kontynuacji wypłaty zasiłku stałego oraz wskazania sposobu jego realizacji. W dniu 23 lutego 2016 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego S. B. oświadczył, że obecnie przebywa w Domu Schronienia [...] w Z. i wniósł o pomoc w formie pokrycia kosztów pobytu w Domu Schronienia oraz kontynuację wypłaty zasiłku stałego z GOPS w D. W przeprowadzonym wywiadzie ustalono, że S. B. jest osobą bezdomną. Zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Gminy D. z dnia 26 lutego 2016 r. ostatnim adresem jego zameldowania na pobyt stały były D.18 gm.
D., gdzie wnioskodawca przebywał w Niepublicznym Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym [...]. Ostatnim adresem zameldowania S. B. przed pobytem w ww. Niepublicznym Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym była Ł., ul. W. Przywołując treść art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, Prezydent Miasta Z. wskazał, że nie jest właściwym do rozpoznania wniosku S. B. o pomoc finansową w formie zasiłku celowego, gdyż ww. nie był zameldowany na terenie Gminy Miasto Z. W odpowiedzi na wniosek (uzupełnionej pismem z dnia 15 listopada 2016 r.) Wójt Gminy D. podniósł, że żaden z organów pozostających w sporze nie jest właściwy do rozpoznania wniosku S. B. W jego ocenie, właściwym w tej sprawie jest Prezydent Miasta Ł., gdyż ostatnim rzeczywistym miejscem zamieszkania S. B. jest Ł., gdzie ww. był zameldowany do listopada 2011 r. Zdaniem Wójta, adres placówki w D. nie może być traktowany jako adres ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Pobyt wnioskodawcy w tej placówce miał charakter tymczasowego pobytu; placówka ta nie stanowiła głównego ośrodka jego aktywności życiowej ani lokalu w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610), a jedynie zapewniała wnioskodawcy możliwość czasowego pobytu oraz opiekę jako osobie bezdomnej i wymagającej pomocy. Organ podkreślił, iż obecnie prowadzone są postępowania o wymeldowanie S. B. oraz uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania ww. na pobyt stały w D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Z. a Wójtem Gminy D., albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej dla S. B..
Zagadnienie właściwości miejscowej organu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej normuje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.). W ust. 1 powołanego artykułu ustanowiono podstawową w tym względzie zasadę, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały. Definicja pojęcia osoby bezdomnej na użytek przywołanej ustawy została zawarta w jej art. 6 pkt 8, zgodnie z którym, osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Z ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie niespornie wynika, że S. B. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Od listopada 2011 r. ww. zameldowany jest na pobyt stały w D. (gm. D.), gdzie mieści się Niepubliczny Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy [...] (placówka ta została wykreślona z rejestru Wojewody z dniem [...] czerwca 2015 r.). Obecnie zainteresowany przebywa w Domu Schronienia [...] w Z. Mając na uwadze, że pomieszczenia w schronisku dla bezdomnych nie są lokalami mieszkalnymi i pobyt w takiej placówce ma charakter przejściowy, właściwość miejscową gminy w tej sprawie należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro ostatnim miejscem zameldowania S. B. na pobyt stały była miejscowość D.(gm. D.), to organem właściwym w tej sprawie jest Wójt Gminy D. Należy podkreślić, że dopóki czynność zameldowania ww. na pobyt stały w D. nie zostanie uchylona w wymaganym trybie, będzie wywoływać określone skutki prawne.
Mając na uwadze, iż w dacie rozstrzygania przedmiotowego sporu czynność ta pozostawała w mocy, podnoszone w odpowiedzi na wniosek okoliczności towarzyszące wykonaniu obowiązku meldunkowego, w tym także te wskazujące na jego niezgodność z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, pozostawały bez wpływu na ustalenie, iż ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego na pobyt stały były D. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.