Uzasadnienie
Burmistrz Miasta P. wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2015 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta P. a Prezydentem Miasta L. poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. Z. z dnia 19 grudnia 2014 r. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że Prezydent Miasta L. pismem z dnia 18 maja 2015 r., powołując się na art. 65 § 1 k.p.a., przekazał Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w P. dokumentację dotyczącą Z. Z. ubiegającego się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Wskazał, że z uzasadnienia tego pisma wynika, że Prezydent Miasta L. stwierdził, iż Z. Z. przebywa z zamiarem stałego pobytu w SP ZOZ w P. – Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym. W związku z tym i zgodnie z art. 25 k.c. należy przyjąć, że miejscem zamieszkania tej osoby jest P. Z danych meldunkowych wynika, że Z. Z. posiada stały meldunek w L. przy [...], natomiast czasowo zameldowany jest pod adresem: L., gm. P. Dlatego też w ocenie Prezydenta Miasta L. w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163, dalej u.p.s.). Z. Z. jest pacjentem Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej, przebywając w komórce organizacyjnej SP ZOZ – Zakładzie Pielęgnacyjno – Opiekuńczym, na podstawie skierowania wystawionego zgodnie z rozporządzeniem z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo – leczniczych i pielęgnacyjno – opiekuńczych (Dz. U. z 2012 r., poz. 731).
Takie świadczenie realizowane jest na podstawie kontraktu zawartego przez SP ZOZ w P. z Narodowym Funduszem Zdrowia. Jest to kontynuacja leczenia, gdyż Z. Z. trafił do SP ZOZ w P. ze Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w L. – Oddziału Psychogeriatrycznego.
Burmistrz Miasta P. nie zgadzając się ze stanowiskiem Prezydenta Miasta L. wskazał, że Z. Z. rzeczywiście przybywa na terenie Gminy P. Wobec zasad pobytu i udzielania świadczeń w ramach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 581) nie sposób jednak uznać, że czasowy pobyt w Zakładzie Pielęgnacyjno – Opiekuńczym spełniał przesłankę zamiaru stałego pobytu, niezbędną do ustalenia miejsca zamieszkania. Czasowy pobyt w celach leczniczych na terenie SP ZOZ w Zakładzie Pielęgnacyjno – Opiekuńczym, w którym realizowane są świadczenia medyczne, nie może być uznany za miejsce zamieszkania pacjenta takiego zakładu.
Ponadto Prezydent Miasta L. błędnie ustalił, że Z. Z. posiada stały meldunek w L. przy [...]. Z danych zawartych w programie "[...]" wynika, że Z. Z. został wymeldowany z pobytu stałego pod wskazanym adresem 27 grudnia 2013 r., o czym Prezydent Miasta L. wiedział z urzędu. Z. Z. od dnia 21 czerwca 2015 r. nie jest też czasowo zameldowany pod wskazanym przez Prezydenta Miasta L. adresem: L., gm. P. Oznacza to, że Z. Z. obecnie nie posiada adresu zameldowania ani stałego, ani czasowego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej MOPS) w L., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L., wskazał, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 18 maja 2015 r. Podniósł, że od dnia 5 marca 2013 r. miejscem, gdzie koncentrują się sprawy życiowe Z. Z., jest P. (zaświadczenie lekarskie z dnia 26 listopada 2014 r.). Na ten adres przekazywane są również świadczenia emerytalne Z. Z. (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2014 r.). Ponadto wniosek Z. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej z dnia 2 grudnia 2014 r. dotyczy docelowo umieszczenia go w DPS w G. Z uwagi na te okoliczności przyjąć należy, że miejscem zamieszkania zainteresowanego nie jest L., a tym samym brak podstaw do uznania właściwości Prezydenta Miasta L. do rozpatrzenia wniosku Z. Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta P. a Prezydentem Miasta L., jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku Z. Z. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej.
Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s., który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na użytek ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm., dalej ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie Z. Z. spełnia warunki opisane w art. 6 pkt 8 u.p.s. Jak wynika z akt sprawy, nie jest on bowiem nigdzie zameldowany na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Z pobytu stałego z [...] w L. został wymeldowany dnia 27 grudnia 2013 r. Od dnia 21 czerwca 2015 r. nie jest też czasowo zameldowany w L., gm. P. Tym samym nie posiada obecnie nigdzie ani stałego, ani czasowego adresu zameldowania. Od 5 marca 2013 r. Z. Z. jest pacjentem SP ZOZ – Zakładu Pielęgnacyjno – Opiekuńczego w P. Nie można zatem przyjąć, że przebywa on w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. SP ZOZ, w którym obecnie przebywa Z. Z., bezspornie nie można bowiem uznać za "lokal mieszkalny" w rozumieniu przytoczonych przepisów. Z powyższych względów Z. Z. musi być uznany za osobę bezdomną, o jakiej mowa w art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania Z. Z. na pobyt stały było Miasto L., to organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta L. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.